Bünyamin Ayaşî Camii ve Türbesi
Ayaş'ın Dervişimam Mahallesi'ndeki bu cami ve türbe, ilçenin en bilinen ziyaret noktalarından biri ve Ankara'nın tasavvuf coğrafyasının Ayaş'taki somut izi. Yapı, on altıncı yüzyılın Bayramî-Melamî şeyhi Bünyamin Ayaşî'ye atfediliyor. Türbe ayrı bir yapı değil: caminin kuzeydoğu köşesinde açılan küçük bir kapıdan geçiliyor ve kare planlı, pandantifli kubbeyle örtülü bir mekâna çıkıyor. Şeyhin kabri burada.
Konum yaklaşık. Bu noktanın koordinatını bağımsız bir kaynaktan doğrulayamadık, harita üzerindeki işaret birkaç yüz metre şaşabilir. Kesin konum için adına göre arayın. Doğru konumu biliyorsanız bize yazın, düzeltelim.
Bünyamin Ayaşî'nin asıl adı Mustafa'ydı. Kaynaklarda geçen "İbn Yâmîn" lakabı zamanla halk ağzında Bünyamin'e dönüşmüş. Ayaş doğumludur ve ömrünün büyük kısmını burada geçirmiştir. Tarikat silsilesi tartışmalıdır: bir kısım kaynak onu Somuncu Baba'nın öğrencisi Ömer Dede Sikkînî'nin halifesi sayarken, bir kısmı doğrudan Hacı Bayram-ı Velî'ye bağlar. Ölüm tarihi de kesin değil; kaynaklar 1510 ile 1520 arasında farklı yıllar verir, Kütahya Kalesi'nde tutulup salıverildiğine dair rivayetler ise tarihi daha geriye taşır. Kesin olan şey etkisidir: halifesi Pîr Ali Aksarâyî'nin oğlu İsmâil Ma'şûkî, "Oğlan Şeyh" adıyla Melâmî tarihinin en bilinen isimlerinden biri oldu. Yani Osmanlı Melâmîliğinin ana damarı bu küçük Ayaş camisinden geçer. Şeyhin Ayaş'ta vakfettiği yapılar arasında bir medrese ile bir hamam da sayılır.
Caminin yapım tarihi ve bânisi kesin olarak bilinmiyor. Yapıyı on beşinci yüzyıla koyan bir kabul var, ancak bunu doğrulayan bir inşa kitabesi yok; şeyhin ölüm tarihiyle karşılaştırıldığında caminin ondan önce yapılmış olma ihtimali kaynaklarda çözülmüş bir mesele değil. Cami sade taş duvarları, ahşap direkleri ve kiremit çatısıyla Anadolu'nun ahşap destekli cami geleneğine yakın durur. Yapı 2010'da restorasyon gördü.
Bugün cami faal, yani hem ibadet hem ziyaret mekânı. Namaz vakitlerinin dışında sakindir; ziyaret için vakit aralarını seçmek hem size hem cemaate rahat eder. Girişte ayakkabı çıkarılır, kadın ziyaretçiler için başörtüsü gerekir, türbe içinde fotoğraf çekmeden önce sormakta fayda var. Ayaş'ta ziyaret edilen tek türbe bu değil: belediyenin kendi tarihçesi Kesikbaş Sultan, Yavuzana Sultan, Şeyh Zekeriya ve Şemsi Dede türbelerini de sayıyor, ayrıca Ulu Cami, Sinanlı Ulu Camii, Şeyh Muhiddin Camii, Kilik Camii, Aktaş Camii ve Paşa Hamamı gibi Selçuklu ve Osmanlı yapılarını ilçenin mirası arasında gösteriyor. Aynı güne ilçe merkezindeki Karakaya Kaplıcası'nı ya da yirmi üç kilometre batıdaki Ayaş içmelerini eklemek mümkün. Temmuz'un ilk haftasında gidenler Dut Festivali'ne denk gelir.
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Faal cami ve türbe. Giriş ücretsiz, bilet ya da gişe yok.
Nasıl gidilir
Ayaş, Ankara'nın yaklaşık 58 kilometre batısında, Beypazarı yolu üzerinde. AŞTİ ve Akköprü'den Beypazarı yönüne kalkan otobüs ve minibüsler Ayaş'tan geçiyor. Cami ve türbe ilçe merkezinin yaklaşık üç kilometre dışında, Emine Tevfika Ayaşlı Caddesi üzerinden ulaşılan Dervişimam Mahallesi'nde; merkeze indikten sonra bu son bölüm için araç ya da taksi gerekir.
Biliyor musunuz
- 1.Şeyhin asıl adı Mustafa'ydı; kaynaklarda geçen "İbn Yâmîn" lakabı zamanla halk ağzında Bünyamin'e dönüşmüş.
- 2.Türbe camiden ayrı bir yapı değil: caminin kuzeydoğu köşesinde açılan küçük bir kapıdan geçilerek girilir.
- 3.Osmanlı Melâmîliğinin silsilesi buradan sürer; halifesi Pîr Ali Aksarâyî'nin oğlu İsmâil Ma'şûkî, "Oğlan Şeyh" adıyla tanınan Melâmî isimlerinden biridir.
Ziyaretçi ipuçları
- •Faal bir cami. Ziyaret için namaz vakitlerinin arasını seçmek hem size hem cemaate rahat eder.
- •Girişte ayakkabı çıkarılır, kadın ziyaretçiler için başörtüsü gerekir. Türbe içinde fotoğraf çekmeden önce sormak nezaket kuralıdır.
- •Dervişimam Mahallesi ilçe merkezinin birkaç kilometre dışında ve mahalle sokakları dar. Aracı ana caddede bırakıp son bölümü yürümek daha kolay.
- •Ayaş'ta tek durak bu değil. Kesikbaş Sultan ve Şemsi Dede türbeleri, Ulu Cami, Paşa Hamamı ve Karakaya Kaplıcası ile birlikte yarım günlük bir tur çıkar.
Sık sorulanlar
- Bünyamin Ayaşî türbesi nerede, nasıl gidilir?
- Ankara'nın Ayaş ilçesinde, Dervişimam Mahallesi'nde. Türbe ayrı bir yapı değil, aynı adı taşıyan caminin kuzeydoğu köşesinden giriliyor. Ankara'dan Beypazarı yönüne kalkan otobüs ve minibüsler Ayaş'tan geçiyor; mahalle ilçe merkezinin yaklaşık üç kilometre dışında olduğu için son bölüm araçla tamamlanır.
- Ayaş'ta hangi türbeler var?
- Bünyamin Ayaşî türbesinin yanı sıra Ayaş Belediyesi'nin tarihçesi Kesikbaş Sultan, Yavuzana Sultan, Şeyh Zekeriya ve Şemsi Dede türbelerini sayıyor. Aynı sayfa Şeyh Muhiddin Camii, Ulu Cami ve Sinanlı Ulu Camii gibi yapıları da ilçenin Selçuklu ve Osmanlı mirası arasında gösteriyor.
- Bünyamin Ayaşî kimdi?
- On altıncı yüzyılda Ayaş'ta yaşamış bir Bayramî-Melamî şeyhi. Asıl adı Mustafa. Kimin halifesi olduğu tartışmalı: kimi kaynak Ömer Dede Sikkînî'ye, kimi doğrudan Hacı Bayram-ı Velî'ye bağlar. Ölüm tarihi için kaynaklar 1510 ile 1520 arasında farklı yıllar verir.
- Cami ne zaman yapıldı?
- Kesin bilinmiyor. Yapının inşa kitabesi ve bânisi belli değil; dolaşan kabul on beşinci yüzyıl yönündedir, ancak bu tarih şeyhin ölüm tarihiyle tam örtüşmediği için kaynaklarda çözülmüş bir mesele değil. Yapı 2010'da restorasyon gördü.
- Ziyaret ücretli mi, saatleri var mı?
- Hayır, giriş ücretsiz. Faal bir cami olduğu için gün içinde açık; ziyaret için namaz vakitlerinin dışını seçmek daha uygun. Belirlenmiş bir müze saati ya da gişe yok.
Yakındaki benzer yerler
Ayaş Kilik Camii (1560-61)
968/1560-61 tarihli kitabesiyle Ayaş'ın en anıtsal camisi. 9.88 × 16.98 m geniş dikdörtgen plan, 4 sıra ahşap sütunla 5 sahına bölünmüş. Özgün alçı kalıplı mihrap, boyalı bezemeli minber. Kuzeydoğu köşesinde ahşap minare. Hacıveli Mahallesi'nde. (AST 2023, Bozkurt)
Kültürel MirasAsarıntepe Fosil Lokalitesi (Ayaş)
Ayaş ilçesi Pınaryaka Köyü'nün 3 km kuzeydoğusunda Miyosen Dönem omurgalı fosil yatağı. At familyasına ait kemik kalıntıları ve küçük baş hayvanlara ait fosiller yamaçlara yayılmış halde. Tarım faaliyetleriyle giderek tahrip oluyor. (AST 2019, Sağır)
Kültürel MirasAdaören Kalesi
Beypazarı'nın 30 km doğusunda, Kirmir Çayı vadisinde yarımada şeklindeki yükselti üzerinde ortaçağ kalesi. Dik kayalıklar ve çay doğal hendek görevi görüyor. Güneydoğudan giriş, iki altıgen burçlu doğu kapısı (biri kısmen ayakta). Roma tonozlu oda, Bizans devşirme malzeme, Türk-İslam kültürel varlığına işaret eden ovo tipi dikili taşlar. Üç dönemin izini taşıyan stratejik savunma yapısı. (AST 2023, Bozkurt)
Kültürel MirasZincirlikaya Mağaraları ve Kilise Kalıntısı
Kaya oyma Bizans dönemi kilise ve yaşam alanları. Ankara'nın bilinen en iyi korunmuş kaya manastır kompleksi.
Kültürel MirasHisar Kale (Sincan)
Ankara Çayı vadisine hakim stratejik tepe kalesi. Bizans-Selçuklu dönemi.
Kültürel MirasYedi Odalar Kaya Yerleşmesi
Roma/Bizans dönemi, kayaya oyulmuş yedi odalı yerleşim. Manastır veya inziva yeri.
Bu sayfa son olarak 10 Ağustos 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: islamansiklopedisi.org.tr, ayas.bel.tr, ankara.ktb.gov.tr, yeniankara.com.tr
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.