Ankara Kültür ve Sanat Haritası

Ankara Kültür ve Sanat Mekânları

• Anadolu Medeniyetleri Müzesi (Müze) — 1921 kurulan, Paleolitik'ten Osmanlı'ya 1 milyon+ eser. 1997 Avrupa Yılın Müzesi.
• I. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi) (Müze) — 23 Nisan 1920'de açılan Meclis, Milli Mücadele'nin yönetildiği bina.
• II. TBMM Binası (Cumhuriyet Müzesi) (Müze) — 1924-1960 parlamento binası. Mimar Vedat Tek tasarımı.
• Anıtkabir ve Kurtuluş Savaşı Müzesi (Müze) — Emin Onat ve Orhan Arda tasarımı, Atatürk'ün anıt mezarı.
• Ankara Etnografya Müzesi (Müze) — 1930 açılış, Türk-İslam halk kültürü. 1938-53 Atatürk'ün geçici kabri.
• Çengelhan Rahmi M. Koç Müzesi (Müze) — 1522 yapımı handa sanayi ve teknoloji tarihi.
• Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi (Müze) — 2015 açılış, Roma dönemi cam ve gem koleksiyonu. Salı Konserleri.
• Ziraat Bankası Müzesi (Müze) — Giulio Mongeri tasarımı 1929 binada, Türkiye'nin ilk banka müzesi.
• Türkiye İş Bankası İktisadi Bağımsızlık Müzesi (Müze) — Mongeri tasarımı binada ekonomi tarihi.
• PTT Pul Müzesi (Müze) — Clemens Holzmeister tasarımı binada filateli ve haberleşme tarihi.
• Gökyay Vakfı Satranç Müzesi (Müze) — 110 ülkeden 700+ satranç takımı, Guinness rekoru.
• Altınköy Açık Hava Müzesi (Müze) — 1930'lar Anadolu köy yaşamı, 500 dönümlük alan.
• MTA Tabiat Tarihi Müzesi (Müze) — 1968 kurulan, dinozor fosillerinden meteoritlere.
• Etimesgut Türk Tarih Müzesi (Müze) — İskitlerden Cumhuriyet'e 200+ heykel, Orhun Yazıtları replikaları.
• Pembe Köşk (İsmet İnönü Müze Evi) (Müze) — 2. Cumhurbaşkanı'nın 50 yıl yaşadığı ev, Cumhuriyet'in gayriresmi karargâhı.
• Çankaya Köşkü (Atatürk Müze Köşkü) (Müze) — 1921-1932 Atatürk'ün ikameti, devrimlerin planlandığı yer. 1950'den beri müze.
• Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi (Müze) — Karagöz, meddahlık, ebru. Türkiye'nin ilk SOKÜM müzesi.
• Beypazarı Yaşayan Müze (Müze) — Türkiye'nin ilk uygulamalı kültür müzesi, Geç Osmanlı konağında yaşayan deneyim.
• Türk Hamam Müzesi (Müze) — Türkiye'nin ilk hamam müzesi. Selçuklu'dan Osmanlı'ya yıkanma kültürü.
• Kelime Müzesi (Edebiyat) — 2022, Türkiye'nin ilk dil müzesi. Kelimelerin kökenlerini sanatsal anlatım.
• Cin Ali Müzesi (Edebiyat) — Rasim Kaygusuz'un kült karakterine adanmış pedagojik müze.
• Mehmet Akif Ersoy Müze Evi (Taceddin Dergahı) (Edebiyat) — İstiklal Marşı'nın yazıldığı mekan.
• Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi (Edebiyat) — El yazmaları ve nadir eserler.
• Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi (Edebiyat) — 2020, Selçuklu-Osmanlı-çağdaş mimari sentezi, dev kültür kompleksi.
• Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi (Galeri) — 1927, Birinci Ulusal Mimarlık şaheseri. Türk plastik sanatlarının başkent yuvası.
• CerModern (Galeri) — 2010, eski TCDD atölyelerinde uluslararası çağdaş sanat merkezi.
• Müze Evliyagil (Galeri) — 2015, çağdaş Türk sanatı, açık hava heykel bahçesi.
• Galeri Siyah Beyaz (Galeri) — 1984'ten beri, Ankara'nın en köklü özel galerisi.
• Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi (Galeri) — Kamuya ait en kapsamlı sanat galerisi.
• CSO Ada Ankara (Konser) — 2020, fütüristik küre formlu müzik kampüsü.
• Bilkent Konser Salonu (Konser) — 1994, Türkiye'nin ilk özel akademik senfoni salonu.
• Büyük Tiyatro (Opera Sahnesi) (Tiyatro) — 1933 Şevki Balmumcu / 1948 Paul Bonatz, anıtsal sahne.
• Küçük Tiyatro (Tiyatro) — 1930 yapımı Mimar Kemaleddin eseri, 1947'den beri aktif.
• Şinasi Sahnesi (Tiyatro) — 1988'den beri kült oyunların prömiyeri.
• Akün Sahnesi (Tiyatro) — 1975 sinema, 2002'de tiyatroya dönüştürüldü.
• Ankara Kalesi (Tarihi) — MÖ 2. binyıl, Galat-Roma-Selçuklu-Osmanlı katmanları.
• Gordion Antik Kenti ve Midas Tümülüsü (Tarihi) — 2023 UNESCO, MÖ 12. yy Frigya başkenti.
• Arslanhane Camii (Tarihi) — 2023 UNESCO, 1290 Selçuklu şaheseri.
• Augustus Tapınağı (Tarihi) — MÖ 25-20, Res Gestae'nin en iyi korunmuş kopyası.
• Roma Hamamı (Tarihi) — MS 3. yy, İmparator Caracalla dönemi.
• Julianus Sütunu (Tarihi) — MS 362, 15m korint başlıklı Roma sütunu.
• Hamamönü Tarihi Evleri (Tarihi) — 19. yy Osmanlı sivil mimarisi, restore edilmiş kültür bölgesi.
• Hacı Bayram Veli Camii (Tarihi) — 1427-28, Augustus Tapınağı bitişiğinde. Bayramiyye tarikatının merkezi.
• Tarihi Karacabey Hamamı (Tarihi) — 1440, 580+ yıldır kesintisiz hizmet.
• Ulucanlar Cezaevi Müzesi (Tarihi) — 1925-2006, Nazım Hikmet'in yattığı koğuşlar.
• Gavurkale (Tarihi) — MÖ 13. yy Hitit kabartmaları.
• Juliopolis Antik Kenti (Tarihi) — Helenistik-Roma-Bizans, kaya mezarları.
• Alicin Manastırı (Tarihi) — Erken Hristiyanlık inziva merkezi, Sümela benzeri.
• Tulumtaş Mağarası (Tarihi) — 5 milyon yıllık karstik oluşum.
• Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı (Tarihi) — 1921, 137 bin hektar.
• Beypazarı Tarihi Konakları (Tarihi) — Osmanlı-Türk sivil mimarisinin en iyi korunmuş dokusu.
• Mahkeme Ağacın Kaya Yerleşimleri (Tarihi) — Roma dönemi yeraltı kiliseleri.
• Kalecik Kalesi (Tarihi) — Galat ve Roma izleri, Kızılırmak vadisine hakim.
• Akköprü (Tarihi) — 1222, I. Alaeddin Keykubad, 7 kemer gözlü anıtsal Selçuklu köprüsü. Üçgen mahmuzlar ve Arapça kitabe.
• Nasuh Paşa Hanı (Tarihi) — 1599, 43 odalı Osmanlı ticaret hanı.
• İnönü Mağaraları (Tarihi) — Hitit'ten Bizans'a çok katlı kaya yerleşimleri.
• Ankara Palas Müzesi (Müze) — 1928 yapımı Cumhuriyet konukevi, Şubat 2024'te müzeye dönüştürüldü.
• Vakıf Eserleri Müzesi (Müze) — 1927 yapımı Hukuk Mektebi binasında halı, kilim, vakıf eserleri.
• Direksiyon Binası (TCDD Milli Mücadele Müzesi) (Müze) — 1892, Atatürk'ün ilk karargahı.
• ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi (Müze) — MÖ 3500'den bilgisayar devrimine teknoloji evrimi.
• Meteoroloji Müzesi (Müze) — 1908, Atatürk'ün 6 ay karargah kullandığı bina.
• Ankara Üniversitesi Oyuncak Müzesi (Müze) — 1990, Türkiye'nin ilk oyuncak müzesi.
• TRT Yayıncılık Tarihi Müzesi (Müze) — Radyo ve TV tarihi, nostaljik stüdyolar.
• Hava Kuvvetleri Müzesi (Müze) — 1998, ilk uçaklardan savaş jetlerine.
• TCDD Açık Hava Buharlı Lokomotif Müzesi (Müze) — Tarihi buharlı lokomotifler.
• Alagöz Karargâh Müzesi (Müze) — Sakarya Muharebesi'nde Atatürk'ün cephe karargahı.
• Malıköy Tren İstasyonu Müzesi (Müze) — Kurtuluş Savaşı lojistik merkezi.
• Haritacılık Müzesi (Müze) — Osmanlı'dan Cumhuriyet'e haritacılık tekniklerinin evrimi.
• Çamlıdere Doğa ve Hayvan Müzesi (Müze) — Türkiye'nin en kapsamlı doğa müzesi.
• Pilavoğlu Han (Galeri) — 16. yy, sanatçı atölyelerine dönüşmüş avlulu han.
• Şefik Bursalı Müze Evi (Galeri) — Türk resim ustasının orijinal atölyesi.
• Mustafa Ayaz Sanat Müzesi (Galeri) — Çağdaş Türk resmi, genç yeteneklere alan.
• Hacettepe Sanat Müzesi (Galeri) — Çağdaş Türk resim ve heykel koleksiyonu.
• Fikret Otyam Sanat Merkezi (Galeri) — Çağdaş sanat, dijital enstalasyonlar.
• Zülfü Livaneli Kültür Merkezi (Galeri) — Sergiler, edebiyat söyleşileri, sanat filmi.
• Musiki Muallim Mektebi (Konser) — 1924, Cumhuriyet'in ilk müzik okulu.
• Bilkent Odeon (Konser) — Antik amfitiyatro ilhamı, 4000 kişilik açık hava arena.
• CSO Tarihi Binası (Konser) — 1961-2020, kentin çoksesli müzik hafızası.
• MEB Şura Salonu (Konser) — Senfonik konser, bale, festival merkezi.
• İrfan Şahinbaş Atölye Sahnesi (Tiyatro) — Deneysel ve yenilikçi oyunlar.
• Tatbikat Sahnesi (Tiyatro) — Avangart prodüksiyonlar, bağımsız performans.
• Cüneyt Gökçer Sahnesi (Tiyatro) — Döner sahne teknolojisi, geniş kapasiteli.
• Antik Roma Tiyatrosu (Tarihi) — MS 1-2. yy, Ankara Kalesi eteklerinde.
• Ahi Elvan Camii (Tarihi) — 1382, Selçuklu ahşap direkli cami.
• Suluhan (Hasanpaşa Hanı) (Tarihi) — 1508-1511, çifte avlulu Osmanlı ticaret hanı.
• Pirinç Han (Tarihi) — 18. yy, antikacılar ve sahafların mekanı.
• Tarihi Ankara Garı (Mimari) — 1937, Art Deco, Şekip Akalın tasarımı.
• Gazi Üniversitesi Rektörlük Binası (Mimari) — 1927-30, Mimar Kemaleddin eseri.
• DTCF Binası (Mimari) — 1936, Bruno Taut tasarımı.
• Polatlı Duatepe Anıtı (Tarihi) — Sakarya Muharebesi zafer noktası.
• Güven Anıtı ve Güvenpark (Tarihi) — 1935, bronz ve taş rölyef kompleksi.
• Ulus Zafer Anıtı (Tarihi) — 1927, Heinrich Krippel, tunç meydan heykeli.
• Çubuk-1 Barajı (Tarihi) — 1936, Türkiye'nin ilk betonarme barajı.
• Güdül Tarihi Kent (Cittaslow) (Tarihi) — Sakin Şehir, otantik Osmanlı kasabası.
• Karalar Galat Mezarları (Tarihi) — MÖ 1. yüzyıl, Kelt kökenli kral mezarları.
• Pelitçik Fosil Ormanı (Tarihi) — 20 milyon yıllık taşlaşmış ağaçlar.
• Şeyh Ali Semerkandi Türbesi (Tarihi) — 15. yy İslam alimi, manevi turizm.
• Zincirli Camii (Tarihi) — 17. yy, kırmızı tuğla ve ahşap tavan.
• Hasanoğlan Köy Enstitüsü (Tarihi) — 1941, aydınlanma projesi mirası.
• Pessinus (Ballıhisar) Antik Kenti (Tarihi) — Frig-Roma dönemi antik kent, Ana Tanrıça Kybele tapınağıyla ünlü.
• Akkale (İç Kale) (Tarihi) — Selçuklu dönemi, çokgen planlı, sivri kemerli kapılar ve poternler. Kayıp St. Clemens Kilisesi ahşapları burada korunuyor.
• Şarkkale ve Zindan Kapı (Tarihi) — İç kalenin güneydoğu burcu. Roma mimari parçaları Türk döneminde devşirilmiş. Tarihi seyirdim yolu.
• Kale Kapısı ve İlhanlı Kitabesi (Tarihi) — Dış surların anıtsal girişi. 1330 tarihli Farsça İlhanlı vergi kitabesi. Yanındaki burç geç Osmanlı saat kulesine dönüştürülmüş.
• Roma Dönemi Sur Kalıntıları (Tarihi) — Çankırı Caddesi, 1999-2006 kazılarında bulunan MS 2-3. yy bosajlı taş örgülü anıtsal Roma surları.
• İç Kale Sarnıcı (Tarihi) — Doğu surlarında, yıkık evin altından çıkan beşik tonozlu tuğla sarnıç. Kuşatma dönemi hayatta kalma stratejisi.
• Sultan Alaeddin Camii (Tarihi) — 1197-98, İç Kale'de surlara yaslanmış. Ahşap tavan ve alçı mihrap ile Selçuklu estetiğinin Ankara'daki en eski temsilcisi.
• Zöhre Hatun (Felekeddin) Türbesi (Tarihi) — 14-15. yy, gizemli baldaken (açık) türbe. Dört sütun, tuğla kemerler ve kirpi saçaklar.
• Ahi Şerafeddin Türbesi (Tarihi) — 1330, Ahilik teşkilatının izi. Firuze ve mavi-beyaz sırlı çini sandukalar. Orijinal ahşap sanduka Etnografya Müzesi'nde.
• Ayaş Ulu Camii (Tarihi) — 15. yy, mukarnas başlıklı ahşap direkler, kaba yonu taş işçiliği, taklit kündekari minber. Anadolu ahşap mimarisinin sessiz devi.
• Kurşunlu Camii (Tarihi) — 16. yy, Anafartalar Caddesi üzerinde klasik Osmanlı camii. Kurşun kaplı kubbesiyle adını almış.
• Maltepe Camii (Tarihi) — Erken Cumhuriyet dönemi, klasik Osmanlı üslubunda inşa edilmiş cami.
• Karacabey Camii (Tarihi) — 15. yy, Karacabey Külliyesi'nin parçası. Ankara'nın tek üç duvarlı revaklı camii.
• Zir Köprüsü (Tarihi) — İstanoz Vadisi girişinde Ortaçağ taş köprüsü. 4 kemer gözü. Yakınında Ermenice yazıtlı mezar taşları.
• Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi (Edebiyat) — 1922, Paul Bonatz binası.
• Mülkiyeliler Birliği (Edebiyat) — 1859 köklü, aydınların buluşma mekanı.
• Kuğulu Park (Edebiyat) — 1958, Sevgi Soysal'ın edebi mekanı.
• Şairler ve Yazarlar Evi (Edebiyat) — Hamamönü'nde şiir dinletileri.
• Beypazarı Bedesteni (Kültürel Miras) — Osmanlı dönemi kapalı çarşısı, altı kubbeli taş yapı. Tescilli kültür varlığı.
• Paşa Hamamı (Beypazarı) (Kültürel Miras) — Osmanlı klasik hamam mimarisi. Sıcaklık, soğukluk ve halvet bölümleriyle korunmuş.
• Akşemsettin Camii (Kültürel Miras) — Fatih'in hocası Akşemsettin adına. Beypazarı'nın manevi merkezi.
• Kaygusuz Abdal Türbesi (Kültürel Miras) — 14. yy sufi ozanı. Bektaşi geleneğinin öncülerinden, hicivli nefesleriyle ünlü.
• Hacılar Köprüsü (Kültürel Miras) — Osmanlı dönemi taş köprü, kervan yolu üzerinde.
• İnözü Vadisi Kaya Kiliseleri ve Mezarları (Kültürel Miras) — Vadiye oyulmuş Bizans dönemi kaya kiliseleri ve kaya mezarları. Kapadokya benzeri peribacaları.
• Yediler Türbesi (Kültürel Miras) — Yedi evliyanın yattığına inanılan ortak türbe. Halk inancı ve ziyaret geleneği.
• Tabduk Emre Türbesi (Kültürel Miras) — Yunus Emre'nin hocası, 13. yy mutasavvıfı. Emrem Sultan (Baba Sultan) köyünde.
• Bacım Sultan Türbesi (Kültürel Miras) — Tabduk Emre'nin eşi. Anadolu kadın erenleri geleneğinin sembol ismi.
• Nasuhpaşa Camii (Nallıhan) (Kültürel Miras) — 16. yy, Nasuh Paşa Hanı'nın yanında inşa edilmiş külliye parçası.
• Girmeç Kalesi (Kültürel Miras) — Frigya-Roma-Bizans katmanlı yüksek tepe kalesi. Gordion'a hakim stratejik konum.
• Kral Yolu Kalıntıları (Kültürel Miras) — MO 5. yy Pers imparatorluk yolu. Sardis'ten Susa'ya uzanan antik ticaret hattının Gordion kesiti.
• Sey Hamamı (Kızılcahamam) (Kültürel Miras) — Tarihi kaplıca yapısı. Roma'dan Osmanlı'ya termal su geleneğinin kesintisiz tanığı.
• Zincirlikaya Mağaraları ve Kilise Kalıntısı (Kültürel Miras) — Kaya oyma Bizans dönemi kilise ve yaşam alanları. Ankara'nın bilinen en iyi korunmuş kaya manastır kompleksi.
• Yedi Odalar Kaya Yerleşmesi (Kültürel Miras) — Roma/Bizans dönemi, kayaya oyulmuş yedi odalı yerleşim. Manastır veya inziva yeri.
• Hisar Kale (Sincan) (Kültürel Miras) — Ankara Çayı vadisine hakim stratejik tepe kalesi. Bizans-Selçuklu dönemi.
• Hüseyin Gazi Türbesi (Kültürel Miras) — 8. yy Emevi-Abbasi savaşlarında şehit düşen komutanın türbesi. Yoğun ziyaret yeri.
• Etlik Köprüsü (Kültürel Miras) — Osmanlı dönemi taş köprü. Keçiören'in en eski sivil yapılarından.
• Saraçoğlu Mahallesi (Kültürel Miras) — 1944-46, Paul Bonatz tasarımı. Cumhuriyet'in ilk planlı konut yerleşkesi, kentsel sit alanı.
• Dur Hasan Şah Türbesi (Kültürel Miras) — Kazan'daki tescilli Osmanlı türbesi. Bölgenin manevi hafızası.
• Peçenek Bucağı Camii (Kültürel Miras) — Çamlıdere'de tescilli tarihi ahşap cami. Kırsal Anadolu cami mimarisinin sade örneği.
• Tulumtaş Manastır Mağaraları (Kültürel Miras) — Gölbaşı'nda kayaya oyulmuş Bizans manastır kompleksi. Şarap üretim tekneleri kalıntıları.
• Hacılar Höyüğü (Gölbaşı) (Kültürel Miras) — 165x200 m, 22 m yüksekliğinde anıtsal höyük. 1940-41'de R.O. Arık tarafından Türk Tarih Kurumu adına kazılmış; Frig dönemi yapıları ortaya çıkarılmış. 7 km doğusundaki Karaoğlan kazısıyla bağlantılı. MÖ III. bin'den MÖ I. bin'e kesintisiz yerleşim. Hitit yol ağının Gölbaşı güzergahında stratejik konum. (AST 2023)
• Devedaşı Höyüğü (Kültürel Miras) — 306x256 m boyutunda, Gölbaşı'nın en büyük höyüklerinden. Kalkolitik Çağ'dan Demir Çağı sonuna kadar yerleşim katmanları. 1. derece arkeolojik sit alanı. Yüzeyinde seramikten yapılmış ikincil kullanım disk ağırşak bulunmuş. (AST 2023, AGHA Projesi)
• Tulumtaş Höyüğü (Kültürel Miras) — 2007-2008'de Anadolu Medeniyetleri Müzesi kurtarma kazısı. En az 4 tabaka: Orta Tunç Çağı, Roma, Helenistik ve Erken Doğu Roma. İncek yolu höyüğü ikiye bölmüş. Kesikköprü Barajı su projesi sırasında keşfedilmiş. (AST 2023)
• Kapaklı Höyüğü ve Antik Şarap Teknesi (Kültürel Miras) — Höyüğün hemen yanında, ana kayaya oyulmuş taş şarap sıkma teknesi — tel çitle koruma altında. Bizans dönemi bağcılık ve şarap üretiminin fiziksel kanıtı. Höyükte MÖ III. bin'den Bizans'a seramik. (AST 2023)
• Taştepe (Taşdeve Mağarası) (Kültürel Miras) — Mogan Gölü'nü besleyen Çölova Deresi kıyısında, 1118 m rakımlı doğal kayalık üzerinde Geç Roma/Bizans karakol yerleşimi. Tepe merkezinde eski bir mağara girişi ('Taşdeve Mağarası') bulunuyordu; tahribatla kapanmış. Vadiye hakim stratejik gözetleme noktası. (AST 2023)
• Karaağızlı Höyüğü (Kültürel Miras) — Geç Kalkolitik'ten Bizans'a 5000 yıllık yerleşim. 13.80 m boyunca izlenebilen sur duvarı kalıntısı ve tepede Klasik Çağ'a ait devasa taş yapı temeli. Haymana yoluna hakim konumda. İlk kez 1994'te S. Omura tarafından tespit edilmiş. (AST 2023)
• Bezirhane-Kazmalı Paleolitik Alanı (Kültürel Miras) — 2022'de keşfedilen, Ankara için ilk üçgen formlu iki yüzeyli alet (biface). Yoğun çört yumruları ve Orta Paleolitik levallois çekirdekler. Gölbaşı'nın en zengin Paleolitik buluntu noktalarından. Hammadde kaynağı ve açık hava atölyesi niteliğinde. (AST 2023, Kartal & Kartal)
• Dikilitaş Levallois Açık Hava Atölyesi (Kültürel Miras) — Taş ocağı çevresinde 10'dan fazla buluntu noktasında yoğun Orta Paleolitik levallois çekirdek, yonga ve düzeltili parça koleksiyonu. Ankara'nın bilinen en kapsamlı Paleolitik açık hava atölye alanı. Tipik levallois çekirdekler Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne teslim edilmiş. (AST 2023)
• Boyalık Paleolitik Çört Yatağı (Kültürel Miras) — Alt ve Orta Paleolitik buluntuların yoğun olduğu doğal çört hammadde kaynağı. Kıyıcılar, levallois çekirdekler ve yüzlerce yontma taş alet parçası. Ankara'nın en eski insan izlerinin (Alt Paleolitik, ~500.000+ yıl) bulunduğu alanlardan. (AST 2023)
• Kaşharman Fosil Lokalitesi (Güdül) (Kültürel Miras) — Miyosen Dönem (5-20 milyon yıl) memeli fosil yatağı. At familyası (Equidae) ve sığırgiller (Bovidae) fosil kalıntıları yamaç kenarında yoğun dağılım halinde. Kirmil Çayı kenarında keşfedilmiş. Ankara'nın paleontolojik zenginliğinin en yeni kanıtı. (AST 2023, Sağır)
• Akköprü (1222) (Kültürel Miras) — Sultan I. Alâeddin Keykubad tarafından 619/1222'de yaptırılan 7 kemerli Selçuklu köprüsü. 79.74 m uzunluk, 4.77 m genişlik. Ankara Çayı üzerinde 800 yıldır ayakta. Ayakların üçgen mahmuzlu kesme taş kaplaması özgün. İstanbul Yolu'nun en eski geçiş noktası. (AST 2023, Bozkurt)
• Alaeddin (Kurşunlu) Camii (Şereflikoçhisar) (Kültürel Miras) — Selçuklu dönemi kurşun kaplı kubbeli cami. Tuz Gölü havzasının en eski ibadet yapısı.
• Sarıoba Höyük (Kültürel Miras) — Kalkolitik'ten Roma'ya kesintisiz 5 dönem yerleşim. Polatlı kuzeyinde Ankara Çayı'na 300 m mesafede. 2022'de %100 kapsama yüzey taraması yapıldı. Küçük Kalkolitik yerleşim, Tunç Çağları boyunca genişlemiş, seyrek Demir Çağı ve ardından Helenistik-Roma yeniden iskanı. Bölgenin MÖ 2. binyılını anlamak için en kritik iki höyükten biri. (AST 2023, PYAP)
• Karayavşan Höyük (Kültürel Miras) — Kalkolitik, İlk Tunç ve Orta Tunç Çağı höyüğü. 1960'larda Raci Temizer tarafından Anadolu Medeniyetleri Müzesi adına kazıldı. İlk Tunç Çağı figürinleri bulunmuş. 2022'de yüzeyde İlk Tunç Çağı'na ait metal eritme potası keşfedilip müzeye teslim edildi — bölgede erken metalürjinin kanıtı. Kaçak kazı ve toprak alımıyla ciddi tahribata uğramış. (AST 2023, PYAP)
• Kargalı Kalesi (Kültürel Miras) — Demir Çağı, Roma ve Bizans dönemlerine tarihlenen tepedeki kale. Ulaşılması güç, hakim konumda stratejik bir yapı. Yüzey buluntuları olası Galat kökenine işaret ediyor. Polatlı'nın en gizemli savunma yapısı. (AST 2023, PYAP)
• Hacıtuğrul Baba Türbesi ve Yerleşimi (Kültürel Miras) — Selçuklu dönemi türbe, doğu ve güneydoğusunda geniş bir yerleşim alanıyla çevrili. Yeşil, sarı, kahverengi sırlı ve mavi-beyaz bezemeli seramikler Selçuklu-Türk dönemine tarihlenirken, buluntular arasında Frig gri malları da tespit edilmiş — bölgenin Demir Çağı'na uzanan derinliğinin kanıtı. (AST 2023, PYAP)
• Enik Tepe (Kültürel Miras) — Polatlı merkezin 3 km kuzeydoğusunda doğal bir tepe üzerinde Bizans dönemi yamaç yerleşimi. Pembe hamurlu boyasız çanak çömlek ve mavi cam bilezik parçaları (Bizans mezarlıklarının tipik buluntusu) keşfedilmiş. (AST 2023, PYAP)
• Tekke Yazılıkaya Kaya Resimleri (Kültürel Miras) — Tarih öncesi kaya sanatı! Tekke köyü kuzeydoğusunda iki ayrı noktada: Kaya Pınar mevkiinde düzleştirilmiş kaya yüzeyine kolları kalkık insan figürleri oyulmuş. İkinci nokta (Akçaali-Tekke arası) kazıma tekniğiyle dikdörtgen ve yarım daire şekiller — muhtemelen kubbeli yapı tasvirleri. Ankara'nın bilinen en eski sanat eserleri arasında. (AST 2023, Elmadağ)
• Kuşcuali Kaya Şapeli (Kültürel Miras) — Bizans dönemi kaya oyma şapel. Dikdörtgen planlı naos (5.45 × 2.31 m), yarım daire apsisi (1.58 × 1.22 m) ve beşik tonoz örtüsü. Define avcıları tarafından ağır tahribata uğramış, bezeme izleri yok olmuş. Ankara'nın az bilinen Bizans kaya mimarisi örneklerinden. (AST 2023, Elmadağ)
• Hasanoğlan Köy Enstitüsü Yerleşkesi (Kültürel Miras) — 1940'larda kurulan efsanevi köy enstitüsü kampüsü. Tescilli yapılar: ana bina, açık hava amfi tiyatrosu, müzik okulu ve konser salonu, atölye binaları. Cumhuriyet eğitim idealinin somut mirası. Ayrıca yakınında tarih öncesi Hasanoğlan Figürini'nin bulunduğu alan, Roma dönemi mil taşları ve kabartmalar da mevcut. (AST 2023, Elmadağ)
• Tekke Dibektaşı Kutsal Alanı (Kültürel Miras) — Tekke köyü kuzeyinde antik kayalık alanda oyulmuş çukurlar ve kanallar — adak/sunu ritüellerine işaret eden kutsal alan. 10 m batıda tahrip edilmiş pithos gömüsü ve pişmiş toprak parçaları tespit edilmiş. Antik dönemde (muhtemelen Roma öncesi) dinsel/ritüel işlev gören nadir bir açık hava tapınım alanı. (AST 2023, Elmadağ)
• Ayaş Kilik Camii (1560-61) (Kültürel Miras) — 968/1560-61 tarihli kitabesiyle Ayaş'ın en anıtsal camisi. 9.88 × 16.98 m geniş dikdörtgen plan, 4 sıra ahşap sütunla 5 sahına bölünmüş. Özgün alçı kalıplı mihrap, boyalı bezemeli minber. Kuzeydoğu köşesinde ahşap minare. Hacıveli Mahallesi'nde. (AST 2023, Bozkurt)
• Bünyamin Ayaşî Camii ve Türbesi (Kültürel Miras) — 16. yüzyıl Bayramî-Melamî şeyhi Bünyamin Ayaşî'ye atfedilen üç sahınlı cami. Özgün ahşap minber. Kuzeydoğu köşesinde kare gövdeli, kubbeli türbe — şeyhin kabri burada. Dervişimam Mahallesi'nde. Ankara'nın tasavvuf geleneğinin Ayaş'taki somut izi. (AST 2023, Bozkurt)
• Adaören Kalesi (Kültürel Miras) — Beypazarı'nın 30 km doğusunda, Kirmir Çayı vadisinde yarımada şeklindeki yükselti üzerinde ortaçağ kalesi. Dik kayalıklar ve çay doğal hendek görevi görüyor. Güneydoğudan giriş, iki altıgen burçlu doğu kapısı (biri kısmen ayakta). Roma tonozlu oda, Bizans devşirme malzeme, Türk-İslam kültürel varlığına işaret eden ovo tipi dikili taşlar. Üç dönemin izini taşıyan stratejik savunma yapısı. (AST 2023, Bozkurt)
• Zir Köprüsü (Yenikent) (Kültürel Miras) — Yenikent'te Zir (İstanoz) Vadisi girişinde, dere üzerinde 4 kemerli taş köprü. 4.40 m genişlik, 40 m uzunluk. Memba tarafı ayaklarında mahmuzlar. İlk yapım ortaçağa tarihleniyor olabilir. Yakınında Osmanlı dönemi gayrimüslim mezarlığı — Ermeni kitabeli ve haç monogramlı mezar taşlarıyla birlikte. (AST 2023, Bozkurt)
• Fatma Bacı Türbesi (1310) (Kültürel Miras) — Sincan Bacı Mahallesi'nde kare gövdeli, piramidal çatılı türbe. 25 Haziran 1310'da vefat eden Fatma Bacı'ya ait — Sincan çevresinin en eski tarihli tescilli yapısı. Yanında mihrap duvarına dik üç sahınlı cami. Ahi geleneğinin kadın kolunun (Bacıyan-ı Rum) nadir fiziksel kanıtlarından. (AST 2023, Bozkurt)
• Gayri Tepesi (1402 Savaş Alanı) (Kültürel Miras) — 1402 Ankara Meydan Savaşı'nın en çarpıcı bulgusu. Çubuk'un 10 km güneybatısında, Kutuören yakınında yoğun insan kemik kalıntıları yüzeyde tespit edilmiş. Tarla sürme ve yol yapımıyla en az 30 birey: 4 kadın, 15 erkek, 6-10 yaş çocuklar. Tibia kondilinde kesik izleri, kaburga parçalarında 500-600°C yanık. Yıldırım Bayezid'in kaçış rotası üzerinde. Jeoradar ve kazı planlanıyor. (AST 2023, Albayrak)
• Melikşah Tepesi (Kültürel Miras) — Çubuk'ta Yıldırım Bayezid'in 1402 Ankara Meydan Savaşı'nda komuta ettiği tepe olarak önerilen alan. Doğu yamacında Osmanlı dönemi sırlı seramikler ve bir at nalı parçası bulunmuş (nal Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne teslim edildi). Güneyde Bizans ve Osmanlı seramikleri. Yakınında tescilli Melikşah Hamamı. (AST 2023, Albayrak)
• Cebirli Fosil Lokalitesi (Evren) (Kültürel Miras) — Hirfanlı Barajı kıyısında keşfedilen Üst Miyosen Dönem (5-11 milyon yıl) zengin fosil yatağı. Bovidae (sığırgiller), zürafa, gergedan ve hortumlulara (fil benzeri) ait fosiller baraj su seviyesinin hemen üzerindeki çökellerde yoğun biçimde dağılmış. 2020'de Anadolu Medeniyetleri Müzesi ile kurtarma kazısı yapıldı. Baraj suları alanı giderek tahrip ediyor. (AST 2019-2020, Sağır)
• Kocatepe Mağarası (Kazan) (Kültürel Miras) — Kahraman Kazan ilçesi Kınık Mahallesi kuzeyinde arkeolojik mağara. İçerisinde kültürel dolgu, seramik parçaları ve insan kemikleri tespit edilmiş. Kemikler Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne teslim edildi. Kaçak kazı çukurlarıyla tahribata uğramış. Çevresindeki Karataş ve Değirmen Çeşme lokalitelerinde Orta Paleolitik el baltaları, çekirdekler ve kazıyıcılar bulunmuş. (AST 2019-2020, Sağır)
• Çakmaklıbel Paleolitik Alanı (Gölbaşı) (Kültürel Miras) — Gölbaşı ilçesi Selametli Mahallesi'nde Çakmaklı Tepe yamaçlarında Orta Paleolitik açık hava alanı. Çok sayıda çakmaktaşı çekirdek, yonga ve kenar kazıyıcı tespit edilmiş. Yakın çevrede insan eli ile oyulmuş arkeolojik mağaralar da keşfedildi. Ankara'nın güney ilçelerindeki Paleolitik insan izlerinin yeni kanıtı. (AST 2019-2020, Sağır)
• Sinaptepe Paleolitik Alanı (Kazan) (Kültürel Miras) — Kahraman Kazan ilçesi Yassıören Mahallesi kuzeyinde Sinaptepe'nin batı yamaçlarında yoğun Pleistosen Dönem taş alet yatağı. Çekirdek, vurgaç, ön kazıyıcı, kenar kazıyıcı, yonga, dilgi ve çentikli aletler. Aynı alanda Miyosen çökelleri içinde omurgalı fosilleri de gözlemlendi. Ankara'nın kuzey batısında Paleolitik insan varlığının önemli kanıtı. (AST 2019, Sağır)
• Karataş Paleolitik Lokalitesi (Kazan) (Kültürel Miras) — Kahraman Kazan Sarılar Mahallesi'nde keşfedilen çok zengin açık hava Paleolitik alanı. Alt Paleolitik ve Orta Paleolitik başlangıcına ait el baltaları (iki yüzeyli), çekirdekler, vurgaçlar, kazıyıcılar. Buluntuların yoğunluğu araştırmacıları 'kazı gerektirecek nitelikte' değerlendirmesine götürdü. Ankara Paleolitiği için kritik bir keşif. (AST 2019, Sağır)
• Asarıntepe Fosil Lokalitesi (Ayaş) (Kültürel Miras) — Ayaş ilçesi Pınaryaka Köyü'nün 3 km kuzeydoğusunda Miyosen Dönem omurgalı fosil yatağı. At familyasına ait kemik kalıntıları ve küçük baş hayvanlara ait fosiller yamaçlara yayılmış halde. Tarım faaliyetleriyle giderek tahrip oluyor. (AST 2019, Sağır)
• Koçumbeli İlk Tunç Çağı Yerleşimi (Kültürel Miras) — ODTÜ kampüsü yakınında İlk Tunç Çağı II'ye (MÖ ~2700-2400) tarihlenen müstahkem yerleşim. 45 × 40 m boyutlarında, üç yandan çevre duvarıyla çevrili. 1960'larda B. Tezcan tarafından kazılmış. 650 m güneybatısında benzer planlı Ahlatlıbel yerleşimi yer alıyor. Ankara'nın merkezinde İlk Tunç Çağı yaşamının nadir kanıtı. (AST 2011, İlgezdi Bertram)
• Karaoğlan Höyük (Gölbaşı) (Kültürel Miras) — 1937-1942 yıllarında R.O. Arık başkanlığında kazılan önemli İlk Tunç Çağı höyüğü. Siyah açkılı, yiv bezemeli ve kırmızı açkılı seramikleriyle tanınır. 2010'da ODTÜ ekibi çevresinde 8 İlk Tunç Çağı yerleşimi daha tespit etti. Koçumbeli ve Ahlatlıbel ile birlikte 'Ankara Grubu' olarak anılan İTÇ kültür çevresinin merkezi. (AST 2011, İlgezdi Bertram)
• Çandır Fosil Lokalitesi (Kalecik) (Kültürel Miras) — Ankara'nın Kalecik ilçesi Çandır Köyü'nde Orta Miyosen Dönem (yaklaşık 12-14 milyon yıl) büyük memeli fosil yatağı. Hortumlu hayvanlar (Proboscidea), çift tırnaklılar (Artiodactyla) ve tek tırnaklılar (Perissodactyla) fosilleri. Daha önceki kazılarda hominoid (insansı primat) kalıntıları da bulunmuş — Anadolu'nun en önemli Miyosen primat lokalitelerinden. GPS: 40°17'41"K, 33°29'13"D. (AST 2018, Sağır)
• Yaylaköy Miyosen Fosil Yatağı (Çankaya) (Kültürel Miras) — Çankaya ilçesi Yaylaköy-Evcilerağılları Mevkii'nde in-situ (yerinde) Miyosen Dönem fosil yatağı. Tek tırnaklılar (at familyası), çift tırnaklılar ve hortumlu hayvan fosilleri doğal konumlarında keşfedildi. Tarla açma faaliyetleriyle tehdit altında. MTA tarafından da önceden tespit edilmişti. GPS: 39°44'12"K, 33°04'19"D. (AST 2018, Sağır)
• Yaylabağ Alt Paleolitik Alanı (Gölbaşı) (Kültürel Miras) — Gölbaşı ilçesi Yaylabağ Köyü doğusunda hem Alt Paleolitik hem Orta Paleolitik döneme ait taş aletlerin bulunduğu geniş alan. Andezitten büyük yonga parçaları (Alt Paleolitik) ve çok sayıda düzeltili yonga (Orta Paleolitik). Ankara'nın güney bölgesinde en az ~500.000 yıllık insan varlığının kanıtı. (AST 2018, Sağır)
• Gençlik Parkı (Doğa & Park) — 1943, Cumhuriyet'in gençliğe armağanı. Havuz, lunapark ve açık hava etkinlik alanları.
• Altınpark (Doğa & Park) — Ankara'nın en büyük park ve fuar alanı. Gölet, amfi tiyatro, lunapark ve botanik bahçesiyle aile dostu.
• Göksu Parkı (Doğa & Park) — Mamak'ın yeşil akciğeri. Yürüyüş parkurları, piknik alanları ve çocuk oyun alanları.
• Dikmen Vadisi Parkı (Doğa & Park) — 5 km uzunluğundaki vadi parkı. Göletler, şelaleler, yürüyüş yolları ve açık hava sergisi.
• Ankara Üniversitesi Botanik Bahçesi (10. Yıl Parkı) (Doğa & Park) — Cumhuriyet'in 10. yılında kurulan, 200+ türle Anadolu florasının canlı kataloğu.
• Meclis Parkı (TBMM Millî Egemenlik Parkı) (Doğa & Park) — TBMM kampüsü yanında halkın dinlenme alanı. Anıtsal ağaçlar ve geniş çim alanlar.
• 50. Yıl Parkı (Doğa & Park) — Cumhuriyet'in 50. yılı anısına düzenlenen geniş park alanı.
• Soğuksu Milli Parkı (Doğa & Park) — 1959'da ilan edilen milli park. Karaçam ormanları, kızıl geyik ve yaban domuzu habitat alanı. 1.050 hektar.
• Nallıhan Kuş Cenneti (Emremsultan Sazlığı) (Doğa & Park) — Sarıyar Barajı kıyısında 500+ kuş türü gözlemlenen sulak alan. Flamingo, turna ve pelikan kolonileri.
• Mavi Göl (Nallıhan) (Doğa & Park) — Turkuaz renkli doğal göl. Kayın ve çam ormanlarıyla çevrili doğa harikası.
• Çubuk-2 Barajı ve Karagöl Tabiat Parkı (Doğa & Park) — Baraj gölü çevresinde piknik, kamp ve doğa yürüyüşü alanı. Çubuk'un doğa turizmi merkezi.
• Kurtboğazı Barajı (Doğa & Park) — Ankara'nın su ihtiyacını karşılayan baraj. Çevresinde trekking ve doğa fotoğrafçılığı rotaları.
• Sarıbuğa Tabiat Parkı (Çamlıdere) (Doğa & Park) — Çamlıdere'de el değmemiş ormanlar içinde doğa yürüyüşü ve kamp alanı.
• Bala Karagöl (Doğa & Park) — Bala ilçesindeki doğal göl. Kuş gözlemciliği ve fotoğrafçılık için ideal.
• Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ) (Doğa & Park) — 1925'te Atatürk tarafından kurulan 33.000 dönümlük çiftlik ve park alanı. Bira fabrikası, süt çiftliği ve hayvanat bahçesi.
• Kuğulu Park (Doğa & Park) — 1958'de düzenlenen Çankaya'nın ikonik parkı. Kuğuların yüzdüğü gölet, devasa çınarlar ve kent hayatının huzurlu durağı.
• Beypazarı Kurusu Çarşısı (Gastronomi) — Osmanlı döneminden süregelen geleneksel Beypazarı kurusu üretim ve satış merkezi. Konak evlerinde organik tatlar.
• Çubuk Turşusu Festivali Alanı (Gastronomi) — Her yıl düzenlenen Uluslararası Çubuk Turşu Festivali'nin merkezi. 60+ çeşit turşu yarışması.
• Hamamönü Yöresel Lezzet Sokağı (Gastronomi) — Restore edilmiş Osmanlı evlerinde Ankara mutfağının otantik tatları: keşkek, bandırma, çiğ köfte.
• Kızılcahamam Alabalık Restoranları (Gastronomi) — Soğuksu deresinin berrak sularında yetişen taze alabalık. Doğanın içinde piknik sofraları.
• Tarihi Aspava (Esat) (Gastronomi) — 1968'den beri Ankara'nın döner ve kebap kültürünün simgesi. Gece yarısı ritüelinin vazgeçilmezi.
• Ulus Tarihi Çarşı ve Lokantaları (Gastronomi) — Ankara'nın en eski ticaret merkezi. Geleneksel Ankara tava, kelle paça ve işkembe lokantaları.
• AOÇ Tarihi Bira Fabrikası Restoran (Gastronomi) — 1933'te kurulan Atatürk Orman Çiftliği bira fabrikasının tarihi binasında restoran.
• Ankara Kebabı Lokantaları (Ulus) (Gastronomi) — Ankara'nın özgün kebap geleneği: pide üzerinde tereyağlı et, domates ve biber.
• İş Bankası Genel Müdürlüğü (Ulus) (Mimari) — 1929, Giulio Mongeri tasarımı. I. Ulusal Mimarlık Akımı'nın en güçlü örneklerinden.
• Sümerbank Binası (Mimari) — 1937, Martin Elsaesser tasarımı. Alman ekspresyonist mimarinin Ankara'daki örneği.
• Ankara Hukuk Fakültesi (Cebeci) (Mimari) — 1927, Cumhuriyet'in ilk hukuk okulu. Mimar Ernst Egli tasarımı.
• Atakule (Mimari) — 1989, Ragıp Buluç tasarımı. 125 metre yüksekliğinde döner restoranlı Ankara simgesi.
• Kocatepe Camii (Mimari) — 1987, Hüsrev Tayla ve Fatih Uluengin tasarımı. 24.000 kişi kapasiteli Ankara'nın en büyük camii.
• Devlet Misafirhanesi (Çankaya) (Mimari) — 1933, Ernst Egli tasarımı. Cumhuriyet'in ilk devlet konukevi, modernist mimari.
• TBMM Kampüsü (III. Meclis) (Mimari) — 1938-1961, Clemens Holzmeister tasarımı. Cumhuriyet'in parlamenter mimarisinin zirvesi.
• Ankara Palas (Ulus) (Mimari) — 1928, Vedat Tek tasarımı. Cumhuriyet balolarının efsanevi mekanı, I. Ulusal Mimarlık.

Kültür Rotaları