Çakmaklıbel Paleolitik Alanı (Gölbaşı)

Kayda göre alanda çakmaktaşından çekirdekler, yongalar ve kenar kazıyıcılar tespit edilmiş. Bu üçlü, bir aletin nasıl yapıldığını baştan sona anlatan bir dizidir: çekirdek, ustanın elinde tuttuğu ham taş bloktur; yonga, ondan kopardığı parçadır; kenar kazıyıcı ise yonganın bir kenarı düzeltilerek kullanıma hazırlanmış hâlidir. Kazıyıcılar çoğunlukla deri işlemek, ahşap ve kemik biçimlendirmek için kullanılırdı. Yani böyle bir alanda bulunanlar tek tek nesneler değil, bir çalışma anının kalıntısıdır. Alanın adındaki çakmaklı da rastgele durmuyor; Türkçede çakmaktaşı bulunan yeri anlatır ve ham maddenin yakınlığı, böyle bir yamacın neden seçildiğini anlamaya yardım eder.

Buluntular Orta Paleolitik döneme veriliyor. Bu, arkeoloji literatürünün kabaca 300 bin ile 40 bin yıl öncesi arasına yerleştirdiği çok uzun bir aralıktır ve Anadolu'da büyük ölçüde Neandertallerin, dönemin sonuna doğru da erken modern insan topluluklarının zamanıdır. Şunu da eklemek gerekiyor: bu aralık genel bir çerçevedir, bu alana özel yapılmış bir laboratuvar tarihlendirmesi değildir. O çağda burada yerleşik bir köy yoktu; küçük gruplar av hayvanlarının ve su kaynaklarının peşinde dolaşır, uygun bir yamaçta konaklar, alet yapar ve giderdi. Açık hava alanı tam olarak bunu anlatır: mağara değil, gökyüzünün altında kullanılmış bir çalışma ve konaklama yeri.

Araziye çıkmayı düşünenler için tablo sade. Göreceğiniz şey bir yamaç ve tarlalardır; tabela, gişe, patika ya da bekçi yoktur, haritadaki konum da yaklaşıktır. Bilinmesi gereken kural ise net: yüzeydeki taş aletleri toplamak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında yasaktır. Bir şey görürseniz yerinde bırakın, fotoğraflayın ve konumuyla birlikte en yakın müze müdürlüğüne bildirin. Paleolitik dönemi nesneler üzerinden görmek isteyenler için Ankara'daki doğru adres, Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin tarihöncesi bölümüdür.