Gordion Müzesi

Buradaki kazıların tarihi yüz yılı aşıyor. İlk sistematik çalışmayı 1900'lerin başında Gustav ve Alfred Körte kardeşler yaptı; asıl büyük dönem ise 1950'de Pennsylvania Üniversitesi Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi adına başlayan ve 1973'e kadar süren Rodney Young kazılarıdır. Young'ın ekibi 1950'lerin ikinci yarısında, bugün Midas Tümülüsü diye anılan yaklaşık 55 metre yüksekliğindeki ve 300 metre çapındaki dev höyüğün içine tünel açtığında hiç soyulmamış bir ahşap mezar odasıyla karşılaştı: dünyanın bilinen en eski sağlam ahşap yapısı. Odadaki masalar, servis ayaklıkları ve tabureler, kuru ve dengeli iç ortam sayesinde neredeyse bozulmadan günümüze gelmişti. Radyokarbon ölçümleri gömüyü MÖ 740 dolaylarına tarihliyor; adına rağmen mezarın Midas'ın kendisine mi yoksa babası Gordias'a mı ait olduğu hâlâ tartışılıyor.

Müzenin salonlarında Eski Tunç Çağı'ndan Roma dönemine uzanan bir kesit var: Orta ve Geç Tunç Çağı ile erken Frig Çağı'nın çanak çömlekleri, Demir Çağı'nın elde yapılmış kapları, demir aletler, dokuma araçları, ithal Yunan seramikleri, mühürler ve sikkeler. MÖ 6. yüzyıldan MS 4. yüzyıla uzanan Hellenistik ve Roma dönemi eserleri bu kesiti tamamlıyor. Bahçede Frig ve Roma mozaikleriyle birlikte bir Galat mezar odası sergileniyor; 1954'te kaçak kazı sonucu ortaya çıkan bu oda müze bahçesinde yeniden kurularak 1999'da ziyarete açıldı. Bir noktayı baştan bilmekte yarar var: tümülüsten çıkan büyük ahşap mobilyalar burada değil, Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde. O parçalar 1981'de başlayıp 2007'ye kadar süren uluslararası bir koruma projesiyle bugünkü haline getirildi.

Bugün Yassıhöyük'e gelen bir ziyaretçi üç ayrı katmanı bir arada görür: müzenin vitrinleri, hemen yanı başındaki höyük ve ovaya dağılmış tümülüsler. Gordion'un çevresinde yaklaşık seksen beş tümülüs sayılıyor. MÖ 8. yüzyılın son çeyreğinden MÖ 6. yüzyılın ortasına uzanan bu soylu mezarları bozkırda birbiri ardına yükselen toprak yığınları olarak görürsünüz; manzarayı tek başına bu siluet açıklar. Vitrinlerin arasında dolaşırken şu soruyu askıda tutun: bu kapların, ağırşakların ve mühürlerin sahipleri, üç bin yıl sonra kendi eşyalarının cam arkasında durduğunu bilseydi ne düşünürdü. Müze küçük, ama okunacak çok şey var.