👑Frigya ve Gordion Efsaneleri

2023'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan Gordion'un müzesinde, Frigya uygarlığının 3.000 yıllık mirası sergileniyor. Altın fibulalar (broşlar), bronz kazanlar, fildişi oyma eserler ve dünyanın bilinen en eski çakıl taşı mozaiği burada.

Midas Tümülüsü'ndeki ahşap mezar odasından çıkarılan MÖ 8. yüzyıla ait mobilyalar ise bugün Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergileniyor. Gordion'un ahşap buluntuları, Eski Yakın Doğu'dan çıkarılmış en önemli ahşap eser topluluğu sayılıyor. Pennsylvania Üniversitesi arkeologları 1957'de tümülüsü açtığında, 2.700 yıllık masaların ve servis sehpalarının neredeyse mükemmel korunmuş halini buldu: tümülüsün iç ortamı doğal bir konserve işlevi görmüştü. Bu parçaların 2.700 yıl boyunca nasıl korunabildiğini düşünmek başlı başına büyüleyici. Müze mağazasındaki Frig motifli hediyeliklere göz atın, antik desenlerin modern tasarıma ilham veren zarafeti şaşırtıcı.

53 metre yüksekliği ve 300 metre çapıyla Anadolu'nun en büyük tümülüslerinden biri olan Midas Tümülüsü, adını efsanevi Kral Midas'tan alır, ama bugün mezarın büyük olasılıkla Midas'ın babasına ait olduğu düşünülüyor. Tümülüsün merkezindeki ahşap mezar odasına giren arkeologlar, MÖ 8. yüzyıldan kalma ahşap mobilyalar buldular. MÖ 740 dolaylarında yapılan bu oda, dünyanın ayakta kalan en eski ahşap yapısı sayılıyor.

Mezar odasında bulunan yemek kalıntılarının kimyasal analizi, 2.700 yıl önceki cenaze yemeğinin menüsünü ortaya çıkardı: baharlı mercimek yahnisi ve balözlü kuzu eti. Amerikalı bira arkeoloğu Patrick McGovern bu analizi kullanarak 'Midas Touch' adlı antik birayı yeniden üretti. Kazıcıların 1957'de açtığı 70 metrelik tünelden mezar odasına yaklaştığınızda, 2.700 yıllık sessizliğin ağırlığını omuzlarınızda hissedersiniz. Müzenin yanındaki P Tümülüsü'ne çıkıp etrafı izleyin, MÖ 8. yüzyılda kral da aynı manzaraya bakıyordu.

Frig Krallığı'nın başkenti Gordion'un kalıntıları, Yassıhöyük'te geniş bir alana yayılmıştır. Megaron tipi saray yapıları, surlar ve mozaik döşemeler kazılarla ortaya çıkarılmış. Büyük İskender'in MÖ 333'te buraya gelip 'Gordion Düğümü'nü kılıcıyla kestiği (ya da çözdüğü) rivayet edilir: 'Kim bu düğümü çözerse Asya'nın hâkimi olur.'

Arrianos'a göre düğüm kızılcık ağacının kabuğundan bağlanmıştı. Plutarkhos ve Arrianos, Aristobulos'a dayanarak İskender'in düğümü kesmeden, arabanın okundaki çiviyi çekip çözdüğünü de aktarır. Kazılar devam ediyor ve her sezon yeni keşifler çıkıyor; son yıllarda bulunan seramik parçalar, Gordion'un Akdeniz ticaret ağıyla bağlantısını kanıtladı. Höyüğün tepesinde durduğunuzda, 3.000 yıl önce buranın bir imparatorluğun kalbi olduğunu ve ovadaki yolların Asya'nın her köşesine uzandığını hayal edin.

1921 Sakarya Meydan Muharebesi'nde Türk ordusunun son savunma hattı olan Duatepe, Milli Mücadele'nin dönüm noktasıdır. 22 gün 22 gece süren muharebe, dünya harp tarihinin en uzun meydan muharebelerinden biriydi: Ankara düşerse her şey biterdi.

Mustafa Kemal kaburga kemiği kırık halde cepheden orduyu yönetti. 'Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır; o satıh bütün vatandır' emrini bu topraklarda verdi: savunma bir çizgi değil, tüm vatan olacaktı. Anıtın tepesinde durduğunuzda, ovaya hâkim bu stratejik noktanın neden son savunma hattı seçildiğini anlarsınız. Gece burada rüzgâr uğultusunu dinlerken, 100 yıl önce aynı tepelerde top seslerinin yankılandığını düşünün. Frigya'nın antik başkentinden Cumhuriyet'in savunma hattına, bu topraklar kadim bir direnişin şahidi.