Hasanoğlan Köy Enstitüsü Yerleşkesi
Hasanoğlan Köy Enstitüsü Yerleşkesi, Ankara'nın doğusunda, Elmadağ'a bağlı Hasanoğlan'da, Cumhuriyet'in eğitim ütopyasından geriye kalan en somut yerdir. 17 Nisan 1940 tarihli kanunla kurulan köy enstitüleri zincirinin on beşinci halkası olarak 1941'de açıldı ve kısa sürede zincirin merkezi haline geldi. Yerleşkeyi özel kılan şey planı ya da malzemesi değil, kim tarafından yapıldığıdır: binaların büyük bölümünü öğrenciler kendi elleriyle inşa etti.
Okulu Ankara yakınında kurma işi, İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç'un başında olduğu bir ekibe verilmişti. İlk öğrenciler 1941 nisanında, İkinci Dünya Savaşı nedeniyle boşaltılan Kırklareli Kepirtepe Köy Enstitüsü'nden geldi. Tarım, zanaat ve sanat dersleri klasik müfredatla iç içe okutuluyor, öğrenciler bir yandan üretiyor bir yandan öğreniyordu. Ürettikleri şey mecazi değildi: 1945'e gelindiğinde öğrenciler, bir sinema salonu ve bir açık hava tiyatrosu dahil kırk üç yapıyı tamamlamışlardı. 1943'te çıkarılan bir yönetmelikle okul Yüksek Köy Enstitüsü'ne dönüştürüldü; artık köy enstitülerine öğretmen ve denetmen yetiştiren bir üst kademe kurumuydu. Ocak 1944'te sağlık memuru yetiştiren bir kol da eklendi.
Kadro, dönemin entelektüel haritasından derlenmişti: tarihçi Enver Ziya Karal, müzisyen Ruhi Su, mimar Mualla Eyüboğlu, ayrıca Ahmet Kutsi Tecer, Hikmet Birand ve Vedat Günyol burada ders verdi. Yüksek Köy Enstitüsü, Milli Eğitim Bakanı Reşat Şemsettin Sirer döneminde 27 Kasım 1947'de kapatıldı; köy enstitüleri ise 27 Ocak 1954'te tümüyle tasfiye edildi. Yerleşke bundan sonra sırasıyla Hasanoğlan İlköğretmen Okulu, 1956'dan itibaren Atatürk İlköğretmen Okulu, 1976'dan itibaren Atatürk Öğretmen Lisesi ve 1989'dan itibaren Atatürk Anadolu Öğretmen Lisesi oldu. 2014-2015 öğretim yılından beri Hasanoğlan Atatürk Fen Lisesi'ne ev sahipliği yapıyor.
Bugün buraya gelen kişi bir müze değil, çalışan bir okul kampüsü bulur. Eski yapılar ayakta ama bir sergi düzeni içinde değil; bazıları kapalı olabilir. Enstitü döneminden kalan tarihi sinema salonu yenilenerek Sahne Sanatları Atölyesi adıyla yeniden kullanıma açıldı. Ankara Büyükşehir Belediyesi nisan 2021'de kapsamlı bir restorasyon duyurdu, ancak Milli Eğitim Bakanlığı sonradan projeye verdiği yetkiyi geri çekti; yerleşkenin geleceği bu yüzden hala belirsiz. Yine de açık hava tiyatrosunun basamaklarına oturup 1940'ların Anadolu'sunda burada ne denendiğini düşünmek, Ankara'nın en az bilinen kültür duraklarından birini anlamaya yeter. Ziyaret için okul idaresinden önceden bilgi almak en doğrusudur.
Nasıl gidilir
Okulun adresi İsmetpaşa Mahallesi Cumhuriyet Caddesi No 67, Elmadağ, Ankara. Yerleşke Ankara şehir merkezinin doğusunda kalıyor; özel araçla Samsun yolu ve Elmadağ istikameti izlenir. Toplu taşımayla gidecekseniz Hasanoğlan'a çalışan güncel EGO hat numaralarını sefere çıkmadan önce EGO'dan doğrulayın.
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu yaklaşık 2 km
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Konum yaklaşık. Bu noktanın koordinatını bağımsız bir kaynaktan doğrulayamadık; harita üzerindeki işaret birkaç yüz metre şaşabilir, yukarıdaki mesafeler de bu yüzden yuvarlanmış. Kesin konum için adına göre arayın. Doğru konumu biliyorsanız bize yazın, düzeltelim.
Biliyor musunuz
- 1.Yerleşkedeki yapıları öğrenciler kendileri inşa etti: 1945'e gelindiğinde bir sinema salonu ve bir açık hava tiyatrosu dahil kırk üç yapı tamamlanmıştı.
- 2.Hasanoğlan, Türkiye'de açılan on beşinci köy enstitüsüydü ve 1943'te zincirin öğretmen yetiştiren üst kademesi olan Yüksek Köy Enstitüsü'ne dönüştürüldü.
- 3.Kadroda tarihçi Enver Ziya Karal, müzisyen Ruhi Su ve mimar Mualla Eyüboğlu gibi adlar vardı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Burası çalışan bir lise kampüsü; ders saatlerinde serbest dolaşım kısıtlı olabilir, gitmeden önce okul idaresini arayıp bilgi alın.
- •Eski yapıların bir bölümü kapalı ya da kullanım dışı olabiliyor; hangilerinin görülebildiğini önceden sorun.
- •17 Nisan, köy enstitülerinin kuruluş kanununun yıl dönümü; o hafta yerleşkeye ilgi artıyor, etkinlik olup olmadığını okuldan teyit edin.
- •Açık hava tiyatrosu ve çevresi engebeli zeminde; sağlam ayakkabı, yazın şapka ve su işinize yarar.
Sık sorulanlar
- Hasanoğlan Köy Enstitüsü hangi ilçede?
- Ankara'nın Elmadağ ilçesine bağlı Hasanoğlan'da. Ankara şehir merkezinin doğusunda kalıyor.
- Köy enstitüsü yerleşkesi bugün ziyaret edilebiliyor mu?
- Yerleşke bugün Hasanoğlan Atatürk Fen Lisesi olarak kullanılıyor. Müze düzeninde bir ziyaret akışı yok; eski yapılar okul idaresinin bilgisi ve izniyle görülebiliyor.
- Hasanoğlan Köy Enstitüsü ne zaman kuruldu, ne zaman kapandı?
- 1941'de köy enstitüsü olarak açıldı, 1943'te Yüksek Köy Enstitüsü'ne dönüştürüldü. Yüksek Köy Enstitüsü 27 Kasım 1947'de kapatıldı; köy enstitüleri 27 Ocak 1954'te tümüyle tasfiye edildi.
- Yerleşkedeki yapıları kim yaptı?
- Öğrenciler. 1945'e gelindiğinde bir sinema salonu ve bir açık hava tiyatrosu dahil kırk üç yapı öğrencilerin elinden çıkmıştı. Sinema salonu sonradan yenilenerek Sahne Sanatları Atölyesi adıyla yeniden kullanıma açıldı.
- Giriş ücreti var mı?
- Bir müze ya da ören yeri olmadığı için bilet uygulaması bulunmuyor; ziyaret okul idaresinin iznine bağlı.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Saraçoğlu Mahallesi
1944-46, Paul Bonatz tasarımı. Cumhuriyet'in ilk planlı konut yerleşkesi, kentsel sit alanı.
Kültürel MirasSakarya Caddesi
Kızılay'ın 500 metrelik yaya omurgası: balık tezgâhları, meyhaneler ve seksen yıllık bir ayaküstü sohbet geleneği.
Kültürel MirasCebeci Asri Mezarlığı
Ankara'nın ilk modern mezarlığı: 1935'te yarışmayla planlandı, başkentin şair ve gazeteci hafızasını taşıyor.
Kültürel MirasTunalı Hilmi Caddesi ve Pasajları
Kavaklıdere'nin 1,5 kilometrelik ekseni: Kuğulu Park'tan başlayan pasajlar, vitrinler ve sokak müziği hattı.
Kültürel MirasEtlik Köprüsü
Osmanlı dönemi taş köprü. Keçiören'in en eski sivil yapılarından.
Kültürel MirasHüseyin Gazi Türbesi
8. yy Emevi-Abbasi savaşlarında şehit düşen komutanın türbesi. Yoğun ziyaret yeri.
Bu sayfa son olarak 10 Ağustos 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: ogm.meb.gov.tr, elmadag.meb.gov.tr, turkmaarifansiklopedisi.org.tr, tr.wikipedia.org
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.