Cebeci Asri Mezarlığı
Cebeci Asri Mezarlığı, Altındağ'ın Gültepe tarafında uzanan ve Ankara'nın yakın tarihini en yoğun biçimde toplayan yerlerden biridir. Adındaki asri kelimesi çağdaş demektir ve tesadüfi değildir: burası, gömü alanının da tasarlanabilir bir kent parçası olduğu fikriyle kurulmuş, Ankara'nın ilk modern mezarlığıdır. Alan 1935'te açılan bir yarışmayla planlandı ve kazanan tasarım, iki savaş arası Alman modernizminin tanınmış isimlerinden mimar Martin Elsaesser'e ait oldu. Uygulamanın 1941'de tamamlandığı belirtilir; bazı kaynaklar 1935'i doğrudan hizmete giriş yılı olarak verdiği için tarih konusunda kaynaklar arasında fark vardır.
Erken Cumhuriyet'in mezarlık anlayışı, gömü alanını şehrin içinden çıkarıp planlı, ağaçlandırılmış, yolları ve bölümleri önceden çizilmiş bir alana taşımayı öngörüyordu. Cebeci bu anlayışın Ankara'daki karşılığıdır. En geniş bölüm Müslüman mezarlığıdır; alanda ayrıca Hristiyan ve Musevi bölümleri bulunur. Bu üçlü yapı, başkentin kuruluş yıllarındaki nüfus çeşitliliğinin bugüne kalan somut kaydıdır. Mezarlıkta yaklaşık 220 bin mezar bulunduğu belirtilir ve alan büyük ölçüde dolmuştur. Yaygın bir yanlış bilginin aksine Cebeci, Ankara'nın en büyük mezarlığı değildir; Karşıyaka'dan sonra ikinci sıradadır.
Cebeci'yi bir kent hafızası arşivine dönüştüren şey mezar taşlarındaki adlardır. Şair Cahit Sıtkı Tarancı 1956'da Viyana'da öldü, naaşı Ankara'ya getirilerek aynı yılın ekim ayında buraya defnedildi. Hasretinden Prangalar Eskittim şairi Ahmed Arif 1991'de burada toprağa verildi. 24 Ocak 1993'te evinin önünde arabasına yerleştirilen bombayla öldürülen gazeteci Uğur Mumcu'nun mezarı da Cebeci'dedir ve her yıl ölüm yıldönümünde anma törenlerine sahne olur. Siyasetçilerden askerlere, sanatçılardan gazetecilere uzanan liste, mezarlığı Türkiye'nin yakın siyasi tarihinin sessiz bir dizini haline getirir.
Ziyaret için sabah saatleri en uygunudur. Alan geniştir, yollar eğimlidir ve belli bir mezarı rastgele aramak saatler alabilir. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin 2000'den beri işlettiği mezarlık bilgi sistemi ve alandaki elektronik kiosklar, ada ve parsel numarasıyla arama yapmayı kolaylaştırır. Burasının aynı zamanda bir yas ve ibadet mekânı olduğunu unutmayın: sessiz kalın, tören yapılan bölümlerden uzak durun, fotoğraf çekerken ziyaretçilerin mahremiyetine dikkat edin. Mezar taşlarının biçimi bile ayrı bir okuma sunar; erken dönemin sade levhalarıyla sonraki yılların daha gösterişli mezarları aynı yollar boyunca yan yana durur.
Anılarda Cebeci Asri Mezarlığı
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Tanyer'e göre orkestra şefi Ernst Praetorius 27 Mart 1946'da Ankara'da öldü. Ertesi gün Devlet Konservatuvarı'nda tabutunun önünde yapılan törenden sonra Cebeci Kabristanı'na götürüldü, vasiyeti üzerine dini tören yapılmadı, çiçek gönderilmedi ve doğrudan toprağa verildi. Eşi Kaete 1982'de öldü ve Cebeci'de eşinin yanına gömüldü.
Hirsch Ankara'ya geldiğinde Praetorius'un Cebeci'deki evinde bir buçuk yıl kalmıştı ve onu “baba gibi bir dost” sayardı. Cenazeyi “Ankara’daki ufak Protestan Mezarlığında, şiddetli fırtına, tipi altında, müziksiz gömdük onu” diye anlattı.
Tanıklık Ernst Hirsch, anıları, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2017, s. 517-518.
Bu bölümün kaynakları
- Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi- 3. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 44 (2017). 2017. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Nasıl gidilir
Altındağ'ın Gültepe tarafında, Cebeci'nin kuzeydoğusunda. Mezarlık metro hattı üzerinde değildir; Ulus ve Kızılay'dan Cebeci ile Gültepe yönüne giden belediye otobüsleri kullanılır, Ankaray'ın Kurtuluş veya Dikimevi durağından da kısa bir otobüs ya da taksi aktarmasıyla ulaşılır.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 4,4 km
- En yakın raylı istasyon
- Demirlibahçe (Başkentray), kuş uçuşu 1,2 km
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Mezarlığın planı 1935'te açılan bir yarışmayla belirlendi ve kazanan tasarım Alman mimar Martin Elsaesser'e ait oldu.
- 2.Şair Cahit Sıtkı Tarancı 1956'da Viyana'da öldü, naaşı Ankara'ya getirilerek 26 Ekim 1956'da buraya defnedildi.
- 3.Ankara Büyükşehir Belediyesi 2000'den bu yana, mezar yerinin elektronik kiosklardan bulunabildiği bir mezarlık bilgi sistemi işletiyor.
Ziyaretçi ipuçları
- •Belirli bir mezarı arayacaksanız önce belediyenin mezarlık bilgi sisteminden ada ve parsel numarasını öğrenin; alan çok geniş, rastgele aramak saatler alıyor.
- •Gündüz ve tercihen sabah gidin; alan büyük, gölge ve aydınlatma her bölümde eşit değil.
- •Rahat ayakkabı ve su alın, yürüyüş yolları eğimli.
- •Burası yas ve ibadet mekânı: sessiz olun, cenaze törenlerinden uzak durun, fotoğraf çekerken ziyaretçileri kadraja almayın.
Sık sorulanlar
- Cebeci Asri Mezarlığı'nda kimler yatıyor?
- Türkiye'nin siyaset, edebiyat ve basın tarihinden çok sayıda isim burada. En çok ziyaret edilenler arasında şair Cahit Sıtkı Tarancı, şair Ahmed Arif ve 1993'te suikastla öldürülen gazeteci Uğur Mumcu'nun mezarları var.
- Cebeci Asri Mezarlığı Ankara'nın en büyük mezarlığı mı?
- Hayır. Ankara'nın en büyük mezarlığı Karşıyaka, Cebeci ise ikinci sırada. Cebeci'nin farkı büyüklüğü değil, yarışmayla planlanmış ilk modern mezarlık olması ve barındırdığı isimler.
- Mezar yerini nasıl bulurum?
- Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin mezarlık bilgi sisteminden ad soyadla arama yapıp ada ve parsel numarasını alın. Mezarlık içindeki elektronik kiosklardan da aynı sorgu yapılabiliyor. Numara olmadan aramak çok zor.
- Ziyaret saatleri nedir?
- Güncel ve resmî bir ziyaret saati bilgisi doğrulayamadık. Uygulamada ziyaretler gündüz saatlerinde yapılıyor; sabah gitmenizi öneririz. Gitmeden önce Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin mezarlıklar biriminden teyit almak en sağlıklısı.
- Mezarlık ne zaman kuruldu?
- Planı 1935'te bir yarışmayla belirlendi. Akademik çalışmalar uygulamanın 1941'de tamamlandığını yazıyor, bazı gazete kaynakları ise 1935'i doğrudan hizmete giriş yılı olarak veriyor.
Yakındaki benzer yerler
Çıkrıkçılar Yokuşu
Ankara keçisinin yününden sof dokunan çıkrıkların adını taşıyan kale eteğindeki yokuş.
Kültürel MirasAnafartalar Caddesi
Ulus ile Samanpazarı arasında, erken Cumhuriyet'in ilk modern dükkanlarının ve betonarme yapılarının dizildiği cadde.
Kültürel MirasSobacılar Çarşısı
Ulus'ta Posta Caddesi ile Anafartalar Caddesi arasındaki sokakta kurulu eski soba çarşısı. Belediye 2026'da sokaktaki 28 yapı için bir yenileme projesi başlattı.
Kültürel MirasÇerkeş Sokağı
Ulus'ta eski Posta Caddesi'nden merdivenle inilen çarşı sokağı. Savaş Sönmez'e göre 1940'larda sağlı sollu dükkanlarıyla 200 metreye yaklaşan bir mahalle çarşısıydı.
Kültürel MirasEtlik Köprüsü
Cumhuriyet'in ilk dönemine ait betonarme köprü. Keçiören'de, Ankara Çayı üzerinde durur.
Kültürel MirasSakarya Caddesi
Kızılay'ın 500 metrelik yaya omurgası: balık tezgâhları, meyhaneler ve seksen yıllık bir ayaküstü sohbet geleneği.
Bu sayfa son olarak 13 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: tr.wikipedia.org, repository.bilkent.edu.tr, 24saatgazetesi.com, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.