Kayıp mekan
Havagazı Fabrikası
1928-2010'lar
Öteki adları Elektrik ve Havagazı Fabrikası, TELGAZ, Maltepe Havagazı Fabrikası, Havagazı Şirketi.
Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün ne olduğunu kaynaklardan çıkaramadık.
Ankara'nın aydınlatma ve ısınma ihtiyacı için kurulan fabrikanın yapımına 1928'de başlandı. Turan Tanyer'e göre Elektrik ve Havagazı Fabrikası, kısa adıyla TELGAZ, Gazi Mustafa Kemal Bulvarı'nın sağında geniş bir alandaydı. Tanyer kentin havagazının 1929-1990 arasında buradan sağlandığını yazar. Mimarlar Odası Ankara Şubesi'nin 2024 tarihli Dosya 54'üne göre fabrika 1991'de tescil edildi, tescil 2006'da kaldırıldı ve yıkım başladı. Belediye 25 Şubat 2017'de kalan elektrik santralinin yıkımına başladı, Ankara 7. İdare Mahkemesi yıkımı durdurdu. Alanın bugünkü durumunu doğrulayamadık.
Nerede
Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.
Tanyer 2019 s. 373 fabrikayı Gazi Mustafa Kemal Bulvarı'nın sağında, Gökçek, bugünkü Toros Sokak'a bitişik geniş bir alanda verir ve biraz ilerisinde Bomonti Bahçesi'nin bulunduğunu yazar. Küçüktaşdemir'in görüştüğü Yenişehirli bir kadın fabrikayı Maltepe Pazarı'nın orası diye anar, s. 164.
Anılarda Havagazı Fabrikası
Çocukluğunda Havagazı Şirketi şehrin dışındaydı. Bayramlarda tepesinde kırmızı ışık yakarlardı, dumanı da kıpkırmızı çıkardı. Çocukken buna bayılırdı, onun deyişiyle “eğlencemizdi”.
Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1930'da Ankara'da doğup Yenişehir'de büyüyen bir kadın. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 143, 340.
Yakında bugün görebileceğin yerler
- Ankara Atatürk Lisesi · Mimari · yaklaşık 220 m
- CerModern · Galeri · yaklaşık 420 m
- Hitit Güneş Kursu Anıtı · Tarihi · yaklaşık 430 m
- DTCF Binası · Mimari · yaklaşık 430 m
Kaynakça
- Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi- 6. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 48 (2019), s. 365 vd. 2019. Kaynağa git
- Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- T. Elvan Altan ve Yiğit Acar (dosya editörleri). Dosya 54: Cumhuriyet'in ve Başkentin 100 Yılının Ardından. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, Dosya dergisi. 2024. Kaynağa git
- Bianet. Asbestli Havagazı Fabrikası'nda Yürütmeyi Durdurma, 12 Eylül 2017. Kaynağa git
Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 20 Ekim 2026.