Kapaklı Höyüğü ve Antik Şarap Teknesi

İşliğin hemen yanındaki yükselti envanterde Yukarı Kapaklı Öreni adıyla geçer ve Tunç Çağı'ndan Roma Dönemi'ne uzanan çok katmanlı bir yerleşim olarak tanımlanır. Bu tarif bölgenin genel tablosuyla örtüşür: Ankara Valiliği'nin Gölbaşı sayfasına göre ilçe Erken Bronz, Hitit, Frig, Tunç Çağı, Roma ve Bizans dönemlerinde iskân görmüş, ayrıca Erken Hıristiyanlık dönemine ait kalıntılar barındırmaktadır. Yani Kapaklı tek dönemlik bir kalıntı değil, aynı su ve toprak imkânının binlerce yıl boyunca insanları aynı yamaca çektiği bir süreklilik noktasıdır.

Kayaya oyulmuş şarap işlikleri Anadolu kırsalının en yaygın, ama en az fark edilen yapılarındandır. Kurgusu basittir: üzüm sığ bir teknede ezilir, açığa çıkan şıra bir olukla daha alçaktaki toplama çukuruna akar, oradan kaplara alınır. Düzenek bağın hemen yanına kurulduğu için taşıma kaybını en aza indirir; yılda yalnızca birkaç hafta çalışsa da kalıcıdır, çünkü taş bir kez oyulduğunda aynı yerde kuşaklar boyunca kullanılabilir. Kültür Envanteri kaydı Kapaklı işliğini Roma Dönemi'ne tarihler ve düzeneği doğal kaya kütlesine oyulmuş bir şarap üretim tesisi olarak tanımlar.

Alanı görmeye gidenleri bir müze değil, tel çitle çevrili bir tarla köşesi karşılar. Tabela, gişe ya da rehber yok; korumanın tamamı bu çitten ve ziyaretçinin dikkatinden ibaret. Çitin dışından bakıldığında bile teknenin ağzı, oluğu ve toplama çukuru rahatlıkla seçilir. Envanter kaydı alanı erişilebilir ve korunmuş olarak işaretler; yani buraya gelmek yasak değil, çitin içine girmek uygun değildir. Aynı mahalledeki Tulumtaş Mağarası ise birinci derece sit alanıdır ve 2023'ten beri Gölbaşı Belediyesi işletmesinde ziyarete açıktır. İşliği yaklaşık bir kilometre ötedeki mağara gezisiyle aynı güne koyabilirsiniz.