Pessinus (Ballıhisar) Antik Kenti
Sivrihisar'ın yaklaşık 13 km güneyindeki Ballıhisar köyüne gidin. Köyün evleri bir antik kentin üstüne kurulmuş. Burası Pessinus, Frigya'nın en önemli kutsal kentlerinden biri. Ankara'ya değil Eskişehir'e bağlı; ama Gordion ve Polatlı ile aynı bozkırın parçası, Ankara'dan günübirlik gidilebiliyor.
Pessinus'un ünü bir taştan gelir. Ana tanrıça Kibele'nin, gökten indiğine inanılan siyah bir taşla temsil edildiği anlatılır. Romalılar Kartaca'ya karşı savaşı kazanmak için bu taşı MÖ 204'te Roma'ya götürdü ve tanrıçaya Magna Mater, yani Ulu Ana adını verdi. Taşın büyük olasılıkla bir göktaşı olduğu düşünülüyor.
Burada sık yapılan bir karışıklık var, düzeltmeye değer. Kazı alanının ortasındaki büyük tapınak kalıntısını görenler onu Kibele Tapınağı sanır. Fransız gezgin Charles Texier de 1834'te temelleri gördüğünde böyle düşünmüştü. Sonraki kazılar başka bir şey gösterdi: Tapınak Augustus'un ölümünden sonra yapılmaya başlandı, İmparator Tiberius döneminde tamamlandı ve imparatorluk kültüne adandı. Kibele'nin kutsal alanının tam yerini gösteren kesin bir bilgiye ulaşamadık.
Kentin en parlak dönemi Augustus zamanıdır. Tapınağın çevresinde basamaklı bir tiyatro, bir meclis binası, sütunlu bir meydan ve sütunlu bir cadde ortaya çıkarıldı. Doğudaki tepenin yamacında, Hadrianus dönemiyle ilişkilendirilen sekiz bin kişilik bir tiyatronun yalnız birkaç oturma sırası kaldı. Erken İmparatorluk döneminin en etkileyici yapısı ise yedi basamaklı bir kanal: Kentin içinden geçen Gallos Nehri'nin sularını toplamak için yapıldı, yüzyıllar içinde uzatılıp beş yüz metreye ulaştı.
Kazıları 1967'de Belçika'daki Ghent Üniversitesi başlattı. Çalışmalar 1987-2008 arasında yine Ghent'ten, 2009-2013 arasında Melbourne Üniversitesi'nden ekiplerle sürdü. Kent 9. yüzyılda önemini yitirdi ve birkaç yüzyıl sonra terk edildi.
Kazıdan çıkan eserlerin bir kısmı köydeki açık hava teşhirinde duruyor. Köy, antik kentin kalıntılarının üstüne yayılmış. Pessinus'un bir bölümü bugün hâlâ evlerin altında.
Ziyaret bilgileri
- Saatler
- Her gün 08.00-17.00, gişe 17.00'de kapanır.
Nasıl gidilir
Ankara-Eskişehir yolu üzerindeki Sivrihisar'ın yaklaşık 13 km güneyindeki Ballıhisar köyünde. Toplu taşımayla ulaşım zor, özel araç en pratik yol. Ankara merkezden kuş uçuşu yaklaşık 126 km.
- Ankara merkeze (Kızılay) uzaklık
- kuş uçuşu yaklaşık 126 km
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Konum yaklaşık. Bu noktanın koordinatını bağımsız bir kaynaktan doğrulayamadık; harita üzerindeki işaret birkaç yüz metre şaşabilir, yukarıdaki mesafeler de bu yüzden yuvarlanmış. Kesin konum için adına göre arayın. Doğru konumu biliyorsanız bize yazın, düzeltelim.
Biliyor musunuz
- 1.Romalılar Kibele'yi temsil eden siyah taşı MÖ 204'te Pessinus'tan Roma'ya götürdü ve tanrıçaya Magna Mater, yani Ulu Ana dedi.
- 2.Kazı alanındaki büyük tapınak Kibele'ye değil, imparatorluk kültüne adanmıştı; Tiberius döneminde tamamlandı.
- 3.Gallos Nehri'nin sularını taşıyan yedi basamaklı kanal yüzyıllar içinde uzatılarak beş yüz metreye ulaştı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Ören yeri açık arazide, gölge az. Yaz aylarında sabah erken gidin, su ve şapka alın.
- •Aynı gün Gordion'u da gezmek isteyenler için iki alan da Ankara-Eskişehir yönünde.
- •Köydeki açık hava teşhiri kazı alanından ayrı; ikisine de bakın.
Sık sorulanlar
- Pessinus nerede, Ankara'da mı?
- Hayır, Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde, Ballıhisar köyünde. Ankara'dan günübirlik gidilebiliyor.
- Ziyaret saatleri ve giriş ücreti nedir?
- Her gün 08.00-17.00 arasında açık. Bakanlığın tarifesine göre giriş ücretsiz.
- Pessinus'taki tapınak Kibele Tapınağı mı?
- Hayır. Kazılar bu tapınağın Tiberius döneminde tamamlandığını ve imparatorluk kültüne adandığını gösterdi. Kibele'nin kutsal alanının tam yerini gösteren kesin bir bilgiye ulaşamadık.
- Magna Mater kimdir?
- Frigların ana tanrıçası Kibele'nin Roma'daki adı, Ulu Ana demek. Romalılar MÖ 204'te tanrıçayı temsil eden siyah taşı Pessinus'tan Roma'ya götürdü.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Gordion Antik Kenti ve Midas Tümülüsü
2023 UNESCO, MÖ 12. yy Frigya başkenti.
TarihiPolatlı Duatepe Anıtı
Sakarya Muharebesi zafer noktası.
TarihiSakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı
1921 Sakarya Meydan Muharebesi'nin alanı; 2015'te ilan edilen tarihi milli park. Kartaltepe'de panoramik müze ve tanıtım merkezi.
TarihiJuliopolis Antik Kenti
Helenistik-Roma-Bizans, kaya mezarları.
TarihiGavurkale
MÖ 13. yy Hitit kabartmaları.
TarihiNasuh Paşa Hanı
1599, 43 odalı Osmanlı ticaret hanı.
Bu sayfa son olarak 3 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: turkishmuseums.com, tr.wikipedia.org
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.