Kayıp mekan

And Apartmanı

1938-1970'lerin sonu

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün And Çarşısı ve İş Hanı var.

Kıral'ın belediye arşivinden aktardığına göre And Apartmanı'nı 1938'de mimar Fahri Yaman, Abdürrahman Naci Demirağ için Atatürk Bulvarı 69 numarada çizdi. Altı katlı ve beş dükkanlı apartman adını sahibinin ad ve soyadının baş harflerinden aldı. Turan Tanyer'e göre 1940'ların başında apartmanın altındaki iki katlı dükkanda Yenişehir'in ilk kitabevi Akay Kitabevi vardı. Apartman 1970'lerin sonunda yıkıldı, yerine aynı adı taşıyan And Çarşısı ve İş Hanı yapıldı.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Tanyer 2016 s. 207 And Apartmanı'nı Atatürk Bulvarı 69 numarada, Büyük Sinema'nın yapıldığı geniş arsanın yanında verir. Kıral 2020 s. 109 yerine yapılan And Çarşısı'nı 1047 ada 40 parselde, Büyük Çarşı'nın güneyindeki bitişik parselde gösterir.

Haritada göster

Aynı binada Akay Kitabevi, 1940'lar-1960'lar

Akay Kitabevi'ni Akba Kitabevi'nin ortaklarından Bilâl Akba'nın küçük kardeşi Enver Akba açtı. Tanyer'e göre Türkçe ve yabancı kitapları, dergileri, gazeteleri ve zengin kırtasiye reyonuyla uzun süre Yenişehir'in en gözde kitabeviydi. Enver Akba 1943-1968 arasında elli kadar kitap yayımladı, Ankara manzaralı renkli kartpostallar da bastırdı.

Enver Bey'le 1962'den sonra tanıştı, birkaç yıl sonra Enver Bey işiyle pek ilgilenmez oldu ve dükkana akşamları uğramaya başladı. Dükkan büyük değildi, aşağısı depoydu, bir gün önüne yıllar önce basılıp konsinye bırakılmış kitaplarla dolu büyük bir sandık koydular ve kitaplar çok ucuza satıldı. Sonra dükkan kapandı, Enver Bey'in İstanbul'a taşındığını duydular.
Tanıklık Aydın Sami Güneyçal, Yüksel ve Türkoğlu'nun aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2013, s. 125.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Apartmanın sahibi farklı anlatılır. Kıral imar arşivine dayanarak apartmanı Abdürrahman Naci Demirağ'ın verir, Uzgören ise yönetmen Turgut Demirağ'ın apartmanı diye anar.
Yerine yapılan çarşının yılı ve mimarı kaynaklarda farklı. Kıral imar arşivine dayanarak yapının 1979'da mimar Mehmet Güner tarafından tasarlandığını ve 1980'de yapıldığını yazar. Uzgören And Çarşı İşhanı'nı Rahmi Bediz ile Demirtaş Kamçıl'a ve 1982'ye verir, Altan 2019 da AND'ı Kamçıl ve Bediz'in yapıları arasında sayar.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Zafer Çarşısı Sahafları · Edebiyat · yaklaşık 110 m
Mareşal Atatürk Anıtı ve Zafer Meydanı · Tarihi · yaklaşık 120 m
Sakarya Caddesi · Kültürel Miras · yaklaşık 200 m
Ankara Yeni Sahne · Tiyatro · yaklaşık 240 m

Kaynakça

Merve Kurt Kıral. Kentsel mekan öğesi olarak pasajlarda mekansal biçimlenme: Ankara- Yenişehir pasajları. Doktora tezi, Atılım Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2020. Kaynağa git
Günce Uzgören. Conservation of Architectural Heritage in Atatürk Boulevard in Ankara. ODTÜ, Kültürel Mirası Koruma yüksek lisans tezi. 2019. Kaynağa git
Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi- 1. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 42 (2016), s. 206 vd. 2016. Kaynağa git
Turan Tanyer. Ankara Kitabevlerine Dair. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 1(1), s. 113-129. 2013. Kaynağa git
T. Elvan Altan. Ankara’da İz Bırakan Mimarlar 1: Demirtaş Kamçıl - Rahmi Bediz. Koç Üniversitesi VEKAM, Ankara’da İz Bırakan Mimarlar Dizisi I, Ankara, 198 s., ISBN 978-605-9388-15-3. 2019. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 20 Ekim 2026.

And Apartmanı

1938-1970'lerin sonu

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün And Çarşısı ve İş Hanı var.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Aynı binada Akay Kitabevi, 1940'lar-1960'lar

Enver Bey'le 1962'den sonra tanıştı, birkaç yıl sonra Enver Bey işiyle pek ilgilenmez oldu ve dükkana akşamları uğramaya başladı. Dükkan büyük değildi, aşağısı depoydu, bir gün önüne yıllar önce basılıp konsinye bırakılmış kitaplarla dolu büyük bir sandık koydular ve kitaplar çok ucuza satıldı. Sonra dükkan kapandı, Enver Bey'in İstanbul'a taşındığını duydular.
Tanıklık Aydın Sami Güneyçal, Yüksel ve Türkoğlu'nun aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2013, s. 125.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Apartmanın sahibi farklı anlatılır. Kıral imar arşivine dayanarak apartmanı Abdürrahman Naci Demirağ'ın verir, Uzgören ise yönetmen Turgut Demirağ'ın apartmanı diye anar.

Yerine yapılan çarşının yılı ve mimarı kaynaklarda farklı. Kıral imar arşivine dayanarak yapının 1979'da mimar Mehmet Güner tarafından tasarlandığını ve 1980'de yapıldığını yazar. Uzgören And Çarşı İşhanı'nı Rahmi Bediz ile Demirtaş Kamçıl'a ve 1982'ye verir, Altan 2019 da AND'ı Kamçıl ve Bediz'in yapıları arasında sayar.

Kaynakça

Merve Kurt Kıral. Kentsel mekan öğesi olarak pasajlarda mekansal biçimlenme: Ankara- Yenişehir pasajları. Doktora tezi, Atılım Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2020. Kaynağa git

Günce Uzgören. Conservation of Architectural Heritage in Atatürk Boulevard in Ankara. ODTÜ, Kültürel Mirası Koruma yüksek lisans tezi. 2019. Kaynağa git

Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi- 1. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 42 (2016), s. 206 vd. 2016. Kaynağa git

Turan Tanyer. Ankara Kitabevlerine Dair. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 1(1), s. 113-129. 2013. Kaynağa git

T. Elvan Altan. Ankara’da İz Bırakan Mimarlar 1: Demirtaş Kamçıl - Rahmi Bediz. Koç Üniversitesi VEKAM, Ankara’da İz Bırakan Mimarlar Dizisi I, Ankara, 198 s., ISBN 978-605-9388-15-3. 2019. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 20 Ekim 2026.