And Çarşısı
And Çarşısı Kızılay'da, Atatürk Bulvarı'nın doğu yakasında, Tuna Caddesi köşesine yakın bir çarşı ve iş hanıdır. Kuzeydeki komşusu Büyük Çarşı'dır. Bu parselde önce Abdurrahman Naci Demirağ'ın 1938 tarihli And Apartmanı vardı. Apartman 1970'lerin sonunda yıkıldı, yerine aynı adı taşıyan çarşı yapıldı.
Kaynaklar yapıyı 1979 ile 1983 arasında tarihlendiriyor. Mimarı çoğu kaynakta Demirtaş Kamçıl ile Rahmi Bediz, Merve Kurt Kıral'da Mehmet Güner olarak geçer. Kamçıl 1980'de öldüğünde yapı bitmemişti, projeyi Bediz tek başına tamamladı. Bina bulvara bakan on katlı bir ofis bloğu ile arkasındaki dört katlı çarşı bloğundan oluşur. Bulvar cephesinde büro katlarına ve çarşıya giden iki ayrı giriş vardır. Cephenin ana öğesi ızgara düzenindeki kare pencereler ve antrasit renkli alüminyum sövelerdir. Pencerelerin arasındaki yüzeyler de alüminyum panellerle kaplıdır.
Çarşının orta alanındaki yürüyen merdivenin üstünde çokgen bir cam çatı vardır. Işığın etkisi pasajın üç katında da duyulur, öbür kısımlar gün ışığı almaz. Kıral incelediği Ankara pasajları içinde cam çatılı tek örneğin And olduğunu yazar. Selin Çavdar Sert ise yürüyen merdiveni aydınlatan kubbe biçimli ışıklığı Kamçıl ile Bediz'in öbür pasajlı çarşılarında da görür.
Kıral 2020'de çarşıda 160 mağaza olduğunu ve hepsinin çalıştığını yazar. Mağazaların çoğu gelinlikçi, kuyumcu ve ayakkabıcıdır. Çavdar Sert de binada 160 dükkan ile 100 büro sayar. Ona göre cephe 2019'da genel olarak korunuyordu ama tabelalar ve klima dış üniteleri görünüşe zarar veriyordu. Çarşının bugünkü halini resmi bir kaynakta göremedik.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- And Apartmanı · 1938-1970'lerin sonu · yaklaşık 10 m
- Meram Pastanesi · 1939-1980 dolayı · yaklaşık 10 m
- Büyük Sinema · 1949-1970'ler · yaklaşık 20 m
- Yenice Apartmanı ve Bulvar Pasajı · 1938-1980'ler · yaklaşık 40 m
- Türkiye Ormancılar Derneği binası · 1956-2006 · yaklaşık 50 m
Nasıl gidilir
Atatürk Bulvarı'nın doğu yakasında, Kızılay ile Sıhhiye arasında. Kızılay metro istasyonundan bulvar boyunca Sıhhiye yönüne yaklaşık 5 dakika yürüyün. Çarşı Tuna Caddesi köşesini geçince sağ kolda kalır.
- İlçe
- Çankaya
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 360 m
- En yakın raylı istasyon
- Kızılay (M1, M2, M4 ve A1 Ankaray), kuş uçuşu 360 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Bürosunda çalışmış bir mimarın anlattığına göre Rahmi Bediz çarşıyı tasarlamayı tek bir koşulla kabul etti. Cepheye tabela asılmayacaktı.
- 2.And adı apartmanın sahibi Abdurrahman Naci Demirağ'ın ad ve soyadının baş harflerinden gelir. Selin Çavdar Sert Demirağ'ı Cumhuriyet'in ilk demiryolu mühendisi ve müteahhidi diye anar.
Ziyaretçi ipuçları
- •Cam çatıyı görmek için çarşının orta alanındaki yürüyen merdivene yönelin.
- •Kıral'ın 2020'deki araştırmasında çarşı yönetimi içeride fotoğraf çekimini kısıtlamıştı. Fotoğraf çekmeden önce sormak iyi olur.
- •Zafer Çarşısı Sahafları birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- And Çarşısı nerede, nasıl gidilir?
- Atatürk Bulvarı'nın doğu yakasında, Kızılay ile Sıhhiye arasında. Kızılay metro istasyonundan bulvar boyunca Sıhhiye yönüne yaklaşık 5 dakika yürüyün. Çarşı Tuna Caddesi köşesini geçince sağ kolda kalır.
- Giriş ücretli mi?
- Çarşıya girmek ücretsiz.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 20 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Atatürk Bulvarı'nda, 1938 tarihli And Apartmanı'nın yerinde yükselen çarşı ve iş hanı. Yürüyen merdiveni çokgen bir cam çatıdan ışık alır.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
İnkılap Pasajı
Kızılay'da İnkılap Sokak'taki İnkılap Apartmanı'nın altında 1969'da açılan pasaj. Bodrumunda matbaacılar, üst katlarında barlar var.
MimariÖztuğ ve Lale Pasajları
Kızılay'da İzmir 1 Caddesi'nin Ihlamur Caddesi köşesinde yan yana duran iki pasaj. Ankaralılar yıllarca ikisine de Amerikan Pazarı dedi.
MimariKocabeyoğlu Pasajı
Atatürk Bulvarı ile İzmir 1 Caddesi'ni birbirine bağlayan pasaj. 1950'lerde iki apartmanın zemin ve bodrum katlarına açıldı, Ankara'nın ilk pasajlarından biri sayılır.
MimariÜlkealan Pasajı
Kızılay'da İzmir 1 Caddesi'nde, Necip Bey Apartmanı'nın zemin ve bodrum katlarına açılan pasaj. 1968'de açıldı, spor malzemesiyle tanınır.
MimariSıhhiye Orduevi
Zafer Meydanı'nın kuzeyinde, Hale Gazinosu'nun yerinde 1930'ların başında yapılan subay orduevi. Mimarı kaynaklarda Holzmeister ya da Egli diye geçer.
MimariYüksel Palas
Sıhhiye'de Orduevi'nin karşısında 1949'da açılan, Yenişehir'de otel olarak yapılan ilk bina. Sonra Milli Savunma Bakanlığı'na geçti, askeri misafirhane oldu.
Bu sayfa son olarak 20 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: openstreetmap.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.