Zafer Çarşısı Sahafları

Ankara'da sahaflık önce Ulus'ta, Denizciler Caddesi çevresinde kümelenmişti; kaynaklar bu ilk kümelenmeyi 1940'ların başına tarihliyor. Kentin ağırlık merkezi Yenişehir'e kayınca kitap ticareti de güneye taşındı ve Kızılay'da iki adres öne çıktı: Kocabeyoğlu Pasajı ile Zafer Çarşısı. Ankara yayıncılığının tanıdık adlarından Dost Kitabevi de burada doğdu. Erdal Akalın ilk dükkânı 1977 Mart'ında Zafer Çarşısı'nda açtı, kitabevi 1981'de Murathan Mungan'ın Taziye'sini basarak yayıncılığa geçti ve sonraki yıllarda Konur ve Karanfil sokaklarına taşındı. Raflar üniversite ders kitabından cep romanına, ciltli dergi yığınlarından eski haritalara kadar uzanır. Düzen ilk bakışta karışık görünse de her esnafın kendi hafıza sistemi vardır, aradığınızı sorduğunuzda bulunur.

Çarşının ikinci hafızası müziktir. 1990'larda Kızılay'ın yer altı çarşıları ithal plağın ve zor bulunan kaydın neredeyse tek adresiydi; Zafer Çarşısı, Soysal Pasajı ve Onur Çarşısı bu dönemin sık anılan adlarıdır. Boş kaset kapağına el yazısıyla şarkı listesi yazmak, listeyi dükkâna bırakmak ve sıranın gelmesini günlerce beklemek dönemin sosyalleşme ritüellerindendi. Dijitalleşme tezgâhların çoğunu kapattı, ama plak ve kaset arayanlar için birkaç köşe hâlâ ayakta.

Bugün çarşıya inen ziyaretçi iki şey bulur: aradığı kitabın uygun fiyatlı bir baskısı ve hiç aramadığı bir şey. Sahaflığın asıl çekiciliği ikincisindedir; bir dergi kapağı ya da elli yıllık bir ders kitabı sizi hiç planlamadığınız bir konuya sürükler. Üst kotta ise değişim sürüyor. Ankara Büyükşehir Belediyesi, çarşı ile Zafer Parkı'nı birbirine bağlayan meydan için açık ve kapalı toplam 5.440 metrekarelik bir yeniden düzenleme ve öğrenci merkezi projesi yürütüyor; proje kapsamında alandaki 1952 tarihli Emin Onat yapısı öğrencilere ayrılan bir merkeze dönüştürülüyor. Alt kottaki kitap kültürünün bu düzenlemede nasıl konumlanacağını zaman gösterecek. Belirli bir dükkânı hedefliyorsanız gitmeden önce teyit edin, esnaf bileşimi yıllar içinde değişiyor. Yanınıza bez çanta almanızı öneririz, buradan tek kitapla çıkmak nadir görülür.