Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ)
AOÇ, Atatürk Orman Çiftliği'nin kısaltmasıdır. Ankara'nın batısında, Yenimahalle sınırları içinde, kentin ortasına saplanmış devasa bir yeşil alandır. 1925'te, Mustafa Kemal'in kendi parasıyla ve parça parça satın aldığı arazide kuruldu. Amaç süs değil kanıttı: Ankara'nın kurak, önemli bölümü bataklık olan toprağında modern tarımın mümkün olduğunu göstermek. Çiftlik çok geniş bir arazi üzerinde kuruldu, ancak 1950'lerden başlayarak çeşitli kurumlara, fabrikalara ve altyapı projelerine yapılan tahsislerle on yıllar içinde kademe kademe küçüldü. Buna rağmen bugün hâlâ Ankara'nın kent dokusu içindeki en büyük açık alanlarından biri.
Üretim tesisleri hızla çoğaldı. 1926'da Gazi İstasyonu açıldı, arazi demiryoluyla kente bağlandı. 1934'te bira fabrikası çalışmaya başladı; niyet yalnızca içki üretmek değil, Orta Anadolu'nun arpasına pazar açmaktı. Süt, şarap ve meyve suyu tesisleri ile fidanlıklar bunları izledi. Atatürk 1937'de çiftliği hazineye bağışladı, kuruluş 1938'de Gazi Orman Çiftliği adıyla yeni bir yönetim düzenine bağlandı. Bugünkü adını ve tüzel kişiliğini ise 1950'de 5659 sayılı kanunla aldı. Alan 1992'de birinci derece doğal ve tarihi sit ilan edildi.
AOÇ arazisinin en çok aranan durağı Atatürk Evi. Bu yapı çiftliğin kuruluş dönemine ait değil: Ankara Ticaret Odası'nın yaptırdığı, Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin birebir kopyası olan bina 1981'de müze olarak açıldı ve girişi ücretsiz. Aynı arazide 1988'de kurulan Devlet Mezarlığı da yer alıyor. 1940'ta açılan hayvanat bahçesi ise 2013'te kapatıldı. Yani AOÇ tek bir tesis değil, yüz yıla yayılmış kararların üst üste bindiği bir arazi.
Bugün AOÇ Ankaralılar için hafta sonu alanıdır. Çiftlik ürünlerinin satıldığı mağazalar, geniş piknik ve yürüyüş alanları, Çiftlik Caddesi üzerindeki açık hava konser alanı ve Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin son yıllarda açtığı doğal yaşam parkı aynı arazi içinde bulunuyor. Konser alanı, "AOÇ konser alanı nasıl gidilir" diye arayanların hedefi. Arazi çok geniş olduğu için gitmeden önce hangi kapıya yöneleceğinizi seçmek günü kurtarıyor: Atatürk Evi ile konser alanı aynı arazi içinde olsa da yürüyerek birbirine yakın değil. Çiftliğin en sevilen tarafı da burada ortaya çıkıyor. AOÇ bir müze gibi bakılıp geçilen yer değil, içinde yürünen, oturulan, ekmek yenen bir arazi; kuruluş amacına en sadık kaldığı nokta da bu.
Anılarda AOÇ
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Çiftlikteki Merkez Lokantası da Küçüktaşdemir'in görüşmecilerinin 1956-1976 yıllarında yemek yediği yerler arasındadır. Tuncer'e göre Çiftlik'in güneşlenilen, kayığa binilen büyük havuzları ile caz çalınıp dans edilen müzik salonları 1930'ların ortasında ve 1940'larda kentin seçkinlerinin gözdesiydi. Ona göre piknik alışkanlığı 1970'lerin ortasından sonra azaldı ve 1980'lerde orta sınıf ailelerde seyrekleşti.
Okullar çocukları zooloji ve botanik dersleri için Atatürk Orman Çiftliği'ne geziye götürürdü. Görüşmeciler çiftliği bu saha gezileriyle sık sık andı.
Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüşmecileri. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 133.
1932'de Birinci Türk Tarih Kongresi sırasında kongre üyelerine Marmara Köşkü'nde bir çay verildi. Işıksel resim için uygun bir poz beklerken Atatürk onu gördü ve çevresindeki tarih profesörlerine “Bütün istibdatları yıktık, yalnız şu Cemal'in istibdadından kurtulamadık” dedi. Sonra nerede ve nasıl durmaları gerektiğini sordu, Işıksel de profesörlerin onun çevresine toplanmasını istedi.
Tanıklık Cemal Işıksel'in anıları, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2017, s. 511.
Hâkimiyet-i Milliye'de 1933'te çıkan bir yazı Ankaralıların nerede nasıl eğlendiğini anlattı. Yazara göre Ankaralı Mamak, Kayaş ve Hatipçayı'nda geri, Çiftlik Parkı'nda ve Marmara ile Karadeniz havuzlarında ileri görünüyordu. Ona göre öteki yerler Çiftlik'e benzemedikçe ve bahçedeki çalgının yerine gerçek bir orkestra gelmedikçe toplumda birlik görüntüsü kurulamazdı.
Alıntı Hâkimiyet-i Milliye, 19 Ağustos 1933, Tuncer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Selda Tuncer, 2014, s. 175.
Akşam gazetesinin muhabiri sepetleri, bohçaları, testileri ve gramofonlarıyla Çiftlik'e gelen kalabalığın bir gününü yazdı. Trenden inen aileler ağaçların altına halılar serdi, sepetlerden yemekler çıktı ve gramofon çalmaya başladı. Bira Parkı'na giden yollardaki ilanlar gelenlere “Bir duble bira içmeden geçmeyin” diyordu.
Tanıklık Akşam gazetesinin Ankara muhabiri, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 358.
Muhabir Bira Parkı'nın biraz yukarısındaki lokanta bahçesinin kalabalığını “yukarıdan küçük bir dikiş iğnesi atılsa, muhakkak birinin başında kalır” diye anlattı. Ortadaki küçük köşkte bir cazbant yaz güneşine hafif bir tangoyla karşılık veriyordu. Beyaz elbiseli garsonlar dans meydanının çevresindeki masalara durmadan ayran dağıtıyordu.
Tanıklık Akşam gazetesinin Ankara muhabiri, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 358.
1960'ların başında Çiftlik'e pikniğe giderlerdi. Trene çantalarıyla binerler, yanlarına küçük gaz tüpleri de alırlardı.
Tanıklık Tuncer'in görüştüğü, çocukken bir köyden Ankara'ya gelmiş bir kadın. Okuduğumuz kaynak Selda Tuncer, 2014, s. 176.
Bira Parkı
Bira Fabrikası'nın karşısında
Bira Parkı Bira Fabrikası'nın tam karşısındaydı, fabrikadan ara bir yolla ayrılıyordu. Geniş bir alanı ve küçük bir havuzu vardı. Tanyer'in aktardığı ilanlara göre 1940'larda parkta önce caz ve dans sürdü, sonra cazın yerini saz almaya başladı. Park 1950'lerde de aile gazinosu olarak sürdü.
1936'da Kızılay Haftası'nın son günü için Bira Parkı'nda öğleden sonra başlayıp sabaha kadar sürecek bir gardenparti duyuruldu. Gazete İstanbul'dan yabancı bir artist heyetinin geleceğini yazdı ve “iki cazband sabaha kadar dans edenlerin neşelerini artıracaktır” dedi. Bir bayan ile bir bay için bilet bir liraydı.
Alıntı 1936 tarihli gazete duyurusu, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 359.
Bir ilan 18 Eylül 1948 için Gençlerbirliği yararına Bira Parkı'nda üç caz orkestrası, Sabite Tur ve halk türküleri okuyan Şen Kardeşler'le bir bahçe eğlencesi duyurdu. İlan “Yemek getirmek serbesttir. Fıçı bira 450, şişe 60 kuruş.” diye bitiyordu.
Alıntı 1948 tarihli gazete ilanı, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 360.
1954'te bir ilan “Müjde!.. Müjde!..” diye başladı ve ses sanatkarı Keriman Ünsal ile varyete yıldızları Bedriye Güronal ve Ayşe Tansuk'un parka geleceğini duyurdu. İlan yakında büyük bir sanatkarın da geleceğini müjdeledi ama adını vermedi, yerine iki soru işareti koydu.
Alıntı 1954 tarihli gazete ilanı, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 360.
Yenimahalle'nin ilk yılları
Çiftliğin karşısındaki Ucuz Arsalar, 1948'den 1960'lara
Hükümet 1948'de çıkardığı 5218 sayılı yasayla Ankara Belediyesi'ni konutu olmayanlara ucuz arsa ve konut sağlamakla görevlendirdi, Ünsal Bilir'e göre bu yasanın ilk uygulaması Yenimahalle oldu. Semtin ilk konut alanı Atatürk Orman Çiftliği'nin karşısındaki Pamuklar Çiftliği'nin arazisinde Ucuz Arsalar adıyla kuruldu, buraya çoğu iki katlı yaklaşık üç bin ev yapıldı. Bilir'e göre arsa sahiplerinin ezici çoğunluğu memurdu, belediye de semtte bütünüyle yeni ve modern bir sosyal çevre kurmayı amaçlıyordu. Selda Tuncer'in görüştüğü ve 1950'lerin ortasında ailesiyle Ulus'tan buraya taşınan bir kadına göre de Yenimahalle yeni bir semtti ve çoğunlukla memurlar otururdu. Felekoğlu'na göre semtin nüfusu 1950'de 1967 kişiyken 1955'te 30 bine yaklaştı. Bilir'e göre şehirden gelen otobüslerin beşinci durağına denk gelen cadde Beşinci Durak adıyla semtin ticaret merkezi ve gezinti yeri oldu.
Gençliğinde Yenimahalle'de evlerinin önünde kızlı erkekli voleybol oynar, başka açık hava oyunları da oynarlardı. Anne babası onları balkondan seyrederdi.
Tanıklık Tuncer'in görüştüğü, gençliği Yenimahalle'de geçen bir kadın. Okuduğumuz kaynak Selda Tuncer, 2014, s. 257.
Bu bölümün kaynakları
- Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi- 3. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 44 (2017). 2017. Kaynağa git
- Selda Tuncer. Going public: Women's experience of everyday urban public space in Ankara across generations between the 1950s and the 1980s. Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı. 2014. Kaynağa git
- Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi - 12. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 60 (2025), s. 351 vd. 2025. Kaynağa git
- Ünsal Bilir. Sosyo-ekonomik ve kültürel yönleriyle Demokrat Parti döneminde Ankara (1950-1960). Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı. 2015. Kaynağa git
- H.Metin Felekoğlu. Kamusal alanın gelişimi içinde sinemanın yeri; Ankara örneği. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Çiftlik arazisi serbestçe geziliyor ve girişi ücretsiz. Kültür Portalı'na göre arazideki Atatürk Evi Müzesi'ne giriş de ücretsiz. Arazideki lokantalar ve satış mağazaları ayrı işletiliyor.
Nasıl gidilir
Çiftlik Ankara'nın batısında, Yenimahalle sınırlarında. Kızılay ve Ulus yönünden kalkan EGO otobüslerinin Çiftlik durağı arazi girişine iniyor. Başkentray banliyö hattını kullananlar Gazi istasyonunda inip yürüyerek araziye ulaşabiliyor. Konser alanının adresi Çiftlik Caddesi, Yenimahalle.
- İlçe
- Yenimahalle
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 5,4 km
- En yakın raylı istasyon
- Gazi (Başkentray), kuş uçuşu 50 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Atatürk çiftliği 1937'de hazineye bağışladı; kuruluş 1938'de Gazi Orman Çiftliği adını aldı, bugünkü adını ve tüzel kişiliğini ise 1950'de 5659 sayılı kanunla kazandı.
- 2.Çiftliğe demiryolu bağlantısı sağlayan Gazi İstasyonu 1926'da, bira fabrikası ise 1934'te açıldı.
- 3.Arazideki Atatürk Evi, Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin birebir kopyası olarak Ankara Ticaret Odası tarafından yaptırıldı ve 1981'de ziyarete açıldı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Arazi çok geniş; Atatürk Evi ile konser alanı arasında yürünmez, gitmeden önce hangi kapıdan gireceğinizi belirleyin.
- •Çiftlik ürünlerinin satıldığı mağazalar hafta sonu öğleden sonra kalabalıklaşıyor, sabah saatlerini seçin.
- •Atatürk Evi Müzesi'ne giriş ücretsiz ama müzenin kapalı olduğu bir gün bulunuyor ve saatleri yayımlanmıyor; yalnız müze için yola çıkmadan önce teyit edin.
- •Büyük konser günlerinde çevre trafiği kilitleniyor; otobüs ya da Başkentray ile gelmek en pratiği.
Sık sorulanlar
- AOÇ'nin açılımı nedir?
- AOÇ, Atatürk Orman Çiftliği demektir. Kurulduğu yıllarda kısaca Orman Çiftliği diye anılıyordu, 1938'de Gazi Orman Çiftliği adını aldı; bugünkü adını ve tüzel kişiliğini 1950'de 5659 sayılı kanunla kazandı.
- AOÇ'ye nasıl gidilir?
- Kızılay ve Ulus yönünden kalkan EGO otobüslerinin Çiftlik durağı arazi girişine iniyor. Başkentray banliyö hattında Gazi istasyonunda inip yürümek de mümkün. Çiftlik Ankara'nın batısında, Yenimahalle sınırlarında.
- AOÇ konser alanı nerede, nasıl gidilir?
- Konser alanı çiftlik arazisinin içinde, Çiftlik Caddesi üzerinde, Yenimahalle sınırlarında. Kızılay yönünden kalkan otobüs hatları ile Başkentray'ın Gazi istasyonu bu bölgeye iniyor. Konser günlerinde çevre trafiği ağırlaştığı için toplu taşıma öneriliyor.
- AOÇ'de Atatürk Evi var mı, gezilebiliyor mu?
- Evet. Ankara Ticaret Odası'nın yaptırdığı, Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin birebir kopyası olan bina 1981'de müze olarak açıldı ve girişi ücretsiz. Ziyaret saatleri resmi olarak yayımlanmadığı için gitmeden önce teyit etmekte fayda var.
- AOÇ'de piknik yapılır mı, mangal yakılabilir mi?
- Çiftlik arazisinde geniş piknik ve yürüyüş alanları var. Mangalın serbest olduğu bölümler mevsime ve orman yangını riskine göre değişebiliyor, bu yüzden girişte görevlilere sormak gerekiyor.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Ankara Üniversitesi Beşevler 10. Yıl Yerleşkesi
Ankara Üniversitesi'nin Beşevler'deki ağaçlı yerleşkesi. Yerleşkede 445 bitki taksonu sayıldı, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk herbaryumu ANK da burada.
Doğa & ParkGençlik Parkı
1943, Cumhuriyet'in gençliğe armağanı. Havuz, lunapark ve açık hava etkinlik alanları.
Doğa & ParkAbdi İpekçi Parkı
Sıhhiye Meydanı'nda 1981'de açılan park. Metin Yurdanur'un Eller heykeli burada.
Doğa & ParkMeclis Parkı (TBMM Millî Egemenlik Parkı)
TBMM arazisini üç yandan çevreleyen, 1986'da açılan park. Geniş çim alanlar, amfitiyatro ve farklı ülkelerden gelen ağaçlar.
Doğa & ParkKurtuluş Parkı
Ankara'nın ikinci fidanlığından doğan park. 1994'ten beri tescilli doğal sit.
Doğa & ParkMuhammed Ali Esertepe Parkı
Keçiören'de kentin en yüksek noktalarından birinde 2015'te açılan büyük park.
Bu sayfa son olarak 13 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: kulturportali.gov.tr, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.