Kayıp mekan
Goralı Büfe
1945-1970'ler
Öteki adları Goralı, Goralı Sandviç, Goralı Sandviççisi.
Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün Ali Nazmi İşhanı var, altında dükkanlar ve bir banka şubesi bulunuyor.
Goralı'yı Yugoslavya'nın Gora kasabasından gelen Şefik Goralı 1945'te açtı. Büfe önce turşucu ve şarküteri görünümündeydi, 1950'lerin ortasında adını taşıyan Goralı sandviçini sunmaya başladı. Uzgören'e göre bu sandviç bugün Türkiye'nin birçok büfesinde bulunan bir ad oldu. Önder 2013 Goralı'yı 1950'lerin Kızılay'ında öne çıkan yeni eğlence yerleri arasında sayar. Büfe 1966'dan sonra Bulvar ile Sakarya Caddesi'nin köşesindeki Ali Nazmi Pasajı'nın Sakarya Caddesi girişindeydi. Dinçer'e göre büfe sonra Sakarya Caddesi'nde 10/5 numaraya taşındı ve 2011'de kapandı.
Nerede
Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.
Tanyer 2011 s. 253 dükkanı Atatürk Bulvarı ile Sakarya Caddesi'nin kesiştiği köşede, Ali Nazmi Apartmanı'nın altında verir. Uzgören 2019 s. 127 büfenin 1966'da Ali Nazmi Pasajı'nın Sakarya Caddesi girişine taşındığını yazar, Sazyek 2016 s. 387 bu dükkanı Bilgi Kitabevi'nin karşısında ince uzun bir dükkan olarak anar. Kıral 2020 s. 81'deki 2019 fotoğrafı Ali Nazmi İşhanı tabelasını köşedeki binanın Sakarya Caddesi cephesinde gösterir.
Anılarda Goralı Büfe
1950'lerin sonunda ilk kez girdiği avuç içi kadar dükkanda Şefik Bey beyaz önlüğü ve beyaz külahıyla dikkat çekerdi. Tombul bedeniyle tezgahın arkasına sıkışır, güler yüzle konuklarını ağırlardı. Kola yoktu, çocuklar limonata, ayran ya da küçük şişelerde turşu suyuyla Goralı'yı ya da dereotlu Rus salatalı, turşulu sosisli sandviçi yerdi.
Tanıklık Turan Tanyer, Ankara'da yalnız ve yalnız Süreyya Var. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2011, s. 253-254.
Goralı'ya gitmek Ankara Muhallebicisi, Piknik ya da Milka Pastanesi gibi bir alışkanlıktı. Dükkan küçüktü, oturacak yer bulan kendini şanslı sayardı. Orada kimseyle buluşulmazdı ama gidince mutlaka tanıdık biriyle karşılaşılırdı.
Tanıklık Yavuz İşçen, 1945 Yılından Günümüze Goralı Sandviçleri, Uzgören'in aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Günce Uzgören, 2019, s. 127.
Televizyonun hayata yeni girdiği yıllarda Cenk Koray, Bülent Özveren ve İzzet Öz gibi sunucular, ses sanatçısı Yıldırım Gürses, tiyatrocu Semih Sergen ve Kocabeyoğlu Pasajı'ndaki ünlü plak dükkanının sahibi Goralı'nın müşterileri arasındaydı. Bakanlıklardaki ve Kızılay'daki bürokratlarla siyasetçiler de gelirdi. Kızlar ve oğlanlar sandviçlerini yerken birbirlerine göz koyardı.
Tanıklık Yavuz İşçen, 1945 Yılından Günümüze Goralı Sandviçleri, Uzgören'in aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Günce Uzgören, 2019, s. 127.
Vüs'at O. Bener'in romanında Defterdarlıkta memur olan Osman Yaylagülü, hukuk müşaviri olarak işe başlayacağı gün eski arkadaşlarından ayrılmanın hüznüyle Goralı'ya gitti. Beyaz peynir, bayat patates tava ve limonlu votka istedi.
Edebi eserden. Vüs'at O. Bener, Buzul Çağının Virüsü, 1984. Okuduğumuz kaynak Esra Sazyek, 2016, s. 387.
Aynı binada Ali Nazmi Pasajı, 1960'lar-1989
Ali Nazmi Pasajı Atatürk Bulvarı ile Sakarya Caddesi'nin köşesindeydi ve iki caddeye de kapısı vardı. Turan Tanyer'e göre bu köşede Ali Nazmi Apartmanı vardı. Tanyer onu Yenişehir'de sahibinin adını taşıyan 1930'lar apartmanları arasında sayar. Kıral ve Küçüktaşdemir pasajın 1960'larda yapıldığını yazar. Uzgören'e göre Goralı Büfe 1966'da pasajın Sakarya Caddesi girişine taşındı. Kıral'a göre yapı 1989'da Ali Nazmi İşhanı'na dönüştü ve Bulvar girişi kapatıldı.
Ali Nazmi Pasajı'nda Mustafa Sağyaşar'ın plak evi vardı. Bu çevrenin en popüler plakçısıydı, gençlerin çoğu plak ve 45'lik almaya oraya giderdi.
Tanıklık Mete Ragıp Soysal, Küçüktaşdemir'in 2017 görüşmesi. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 308.
Kaynakların ayrıştığı yerler
- Büfenin ilk yeri kaynaklarda farklı. Uzgören ve Sazyek büfeyi önce Büyük Sinema'nın Zafer Pasajı tarafındaki çıkışında gösterir ve 1966'da Ali Nazmi Pasajı'na taşındığını yazar. Tanyer 2011 ise büfenin daha 1945'te Bulvar ile Sakarya Caddesi'nin köşesindeki Ali Nazmi Apartmanı'nın altında açıldığını yazar. Resuloğlu 2011'in 1967'ye kadar Kızılay'da oturmuş bir görüşmecisi de Goralı'yı Ulus Sineması'nın altında anar.
- Büfenin bu köşede ne zamana kadar kaldığı kaynaklarda farklı. Sazyek İşçen'e dayanarak büfenin Ali Nazmi'deki dükkanda on yıl kadar kaldığını yazar. Uğuz'un görüşmecilerine göre Goralı 1970'lerin sonuna kadar Sıhhiye ile Kızılay arasında sürdü. Dinçer 2021 büfenin sonra Sakarya Caddesi 10/5'e taşındığını ve 2011'de kapandığını yazar, taşınma yılını vermez.
- Pasajın nasıl yapıldığı açık değil. Tanyer 1945'te bu köşede Ali Nazmi Apartmanı'nı anar, Kıral ve Küçüktaşdemir pasajın 1960'larda yapıldığını yazar. Pasajın apartmanın altına mı açıldığını yoksa apartmanın yerine yeni bir yapı mı yapıldığını gösteren bir kaynak bulamadık.
Yakında bugün görebileceğin yerler
- Sakarya Caddesi · Kültürel Miras · yaklaşık 100 m
- Kızılay Meydanı · Tarihi · yaklaşık 110 m
- SSK İşhanı (Kızılay) · Tarihi · yaklaşık 120 m
- Emek İşhanı · Mimari · yaklaşık 170 m
Kaynakça
- Günce Uzgören. Conservation of Architectural Heritage in Atatürk Boulevard in Ankara. ODTÜ, Kültürel Mirası Koruma yüksek lisans tezi. 2019. Kaynağa git
- Turan Tanyer. Ankara'da yalnız ve yalnız Süreyya Var. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 31 (2011). 2011. Kaynağa git
- Esra Sazyek. Türk romanında Ankara. Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Demet Önder. Changing geography of urban leisure: The case of Ankara. Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git
- Özgün Dinçer. Sakarya'da Sosyal Yaşamın Dönüşümü. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi), Sayı 54 (Yaz 2021). DOI: 10.47998/ikad.870352. 2021. Kaynağa git
- Ebru Uğuz. Transformation of collective memory in the case of Ankara Atatürk Boulevard. Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü. 2008. Kaynağa git
- Çılga Resuloğlu. The Tunali Hilmi Avenue, 1950s-1980s: The formation of a public place in Ankara. Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi Anabilim Dalı. 2011. Kaynağa git
- Merve Kurt Kıral. Kentsel mekan öğesi olarak pasajlarda mekansal biçimlenme: Ankara- Yenişehir pasajları. Doktora tezi, Atılım Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2020. Kaynağa git
- Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi - 11. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 58 (2024), s. 153 vd. 2024. Kaynağa git
- Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 20 Ekim 2026.