Sakarya Caddesi

Uğuz'a göre 1970'ten sonra Sakarya, İzmir Caddesi ile birlikte bir yaya yeri olarak önem kazandı. Dinçer'e göre Sakarya'daki Bira Parkı 1970'lerde belediyenin bir uygulaması olarak açıldı ve yayalaştırma projesiyle kapandı. 2010'daki Tekel Direnişi de bu caddede yaşandı. Özgün Dinçer'e göre 1970'lerde Bulvar'da dükkan fiyatları artınca büfeler, kitapçılar ve sosyal mekanlar Sakarya'ya taşındı. Bira Parkı'nı dönemin belediye başkanı Vedat Dalokay uygulamaya koydu. İş çıkışı memurlar, işçiler ve öğrenciler burada birkaç kadeh bira içip Kızılay'dan toplu taşımayla evlerine dönerdi.

• Ona göre Sakarya “Yenişehir kurulduğundan beri Yenişehir'in gıda çarşısıydı”. Peynircisi, sütçüsü ve balıkçısı buradaydı, pazardan sebze alınır, öteki ihtiyaçlar bu caddeden karşılanırdı. 1940'larda ve 1950'lerde semtin tek çarşısı burasıydı.

  Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1930'larda Yenişehir'de büyümüş bir kadın. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 345.

• 1950'lerde mesai 17.30'da bitince Gençlik Parkı'nda iş arkadaşlarını toplar, bitişik nizam lokantaların ve Bira Park gibi ayakta yenen yerlerin bulunduğu Sakarya'ya giderdi. “Bir duble bira içiyoruz oradan herkes evine gidiyor” diye anlattı. Dinçer ise Bira Parkı'nı 1970'lere koyar.

  Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1940'larda Ankara'ya gelmiş bir demiryolu memuru. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 187. Kaynaklar bu ayrıntıda ayrışıyor.

• Ona göre Tekel'in yerli biraları ve tatlı şarabı şahaneydi, beş litrelik fıçı bira bulunurdu. Dükkanlar caddenin şimdi çiçekçilerin bulunduğu yanındaydı. Arkadaşlarını her akşam taksiyle evlerine bırakırdı, o yıllarda dolmuş yoktu.

  Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1940'larda Ankara'ya gelmiş bir demiryolu memuru. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 187.

• Trakya meze dükkanını Foti adıyla hatırladı, ona göre “bugün o mezeleri bulamazsınız”. Dükkan Sakarya ile İş Bankası arasında, İş Bankası'na yakın bir yerdeydi ve yanında Pek Pak Dondurmacısı ile Emek Kuruyemişçisi vardı. Dükkanın herhalde ilk ihtilalden sonra kapandığını söyledi.

  Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1940'larda Ankara'da doğmuş, emekli bir şehir plancısı. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 190-191.

• 1956'da okuldan mezun olduğu yıllarda Kızılay'da henüz Gima yoktu, yeme içmenin odağı Sakarya Caddesi'ydi. Alman Kültür'deki derslere oruçlu geldiği günlerde önce Sakarya'ya uğrar, bir şeyler yiyip orucunu açar, sonra derse giderdi.

  Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1930'larda Ankara'da doğmuş, emekli bir kimya öğretim üyesi. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 144, 329.

• 1960'ların ikinci yarısında üniversiteden çıkınca Gima'nın üstündeki Set Kafeterya'ya giderdi. Karşıya geçince Sakarya ve Selanik caddelerinde dönerciler ve balıkçılar vardı, “orası da ayrı bir şeydi” dedi. “Çok giderdik oraya” diye ekledi.

  Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1940'ların sonunda Ankara'da doğmuş bir ekonomist. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 192.

• En lezzetli peynirleri yalnız Besi Çiftliği'nde bulurdu, hemen yanındaki İstanbul Kasabı'nda da en taze et satılırdı. Sakarya onun için bir pazar yeri gibiydi ve 1980'lerin sonuna kadar ev için ne gerekirse orada buldu. Sonra Batıkent'e taşındı, hayatına süpermarket girdi ve bu yerlerin anlamı birer birer kayboldu.

  Tanıklık Uğuz'un görüştüğü bir bulvar sakini. Okuduğumuz kaynak Ebru Uğuz, 2008, s. 113.

• 1980'lerin ortasından sonra Sakarya bira bahçelerine dönünce ona göre güvensiz bir yer oldu. Sokağın ortasında masalarda içmek dışarıdan hoş görünüyordu ama aşırı sarhoş olanlar çevreye sataşmaya başladı ve denetim yoktu. Cadde yalnız kadınlar için değil herkes için tehlikeli bir yere dönüştü.

  Tanıklık Uğuz'un görüştüğü bir bulvar sakini. Okuduğumuz kaynak Ebru Uğuz, 2008, s. 102.

• Sakarya'yı Tavukçu, Gölge Bar, Limon Bar ve Rembetiko Bar gibi gece yerleriyle hatırladı. Ona göre bu yerler 1995 öncesine benzemiyordu ve caddede önemli bir güvenlik sorunu vardı. Üniversitedeyken olduğu gibi orada eğlenmeyi artık tercih etmiyordu.

  Tanıklık Uğuz'un görüştüğü genç bir bulvar sakini. Okuduğumuz kaynak Ebru Uğuz, 2008, s. 122.

• 1970'lerde ve 1980'lerde Sakarya Caddesi'nde birahaneler vardı, adlarını artık tam hatırlamıyordu. Birinin adı Sen ve Ben'di ve oraya giderlerdi.

  Tanıklık Tuncer'in görüştüğü, 1950'lerde doğmuş Aşağı Ayrancılı bir kadın. Okuduğumuz kaynak Selda Tuncer, 2014, s. 190.

• Ona göre “Hayat, o yıllarda Sakarya Caddesi'ndeydi.” İlk biralar Büyük Express'te içilir, ardından türkü çalan Kavel'e ya da rock dinlemek için Beer Station'a gidilirdi. Pilli Bebek dönemin meşhur grubuydu, SSK İşhanı'nda açılan ilk rock bar ise Gölge'ydi.

  Tanıklık Murat Meriç, Radikal Hayat söyleşisi, Özgün Dinçer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Özgün Dinçer, 2021, s. 41.

• Ona göre Sakarya'nın son demlerinde açılan Limon “bir nevi gençlik aşısıydı”, Gölge o sıralar bir alışkanlığa dönüşmüştü. Replikas, Nekropsi ve Duman albümleri yokken Limon'daki konserleriyle tanındı. Barın müzik dünyasına kazandırdığı grup ise maNga oldu.

  Tanıklık Murat Meriç, Radikal Hayat söyleşisi, Özgün Dinçer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Özgün Dinçer, 2021, s. 41.

Bilgi Kitabevi

Caddede, 1955'ten

Kitabevinin sahibi gazeteci Ahmet Tevfik Küflü'ydü. Turgut Özakman orayı sanatçıların ve aydınların toplandığı bir yer diye anar. Kitabevi 2011'de hâlâ Sakarya Caddesi'nde çalışıyordu ve 2014'te kapandı.

• Bilgi Kitabevi 25 Aralık 1955'te Sakarya Caddesi'nde açılır. 1970'te Tunalı Hilmi Caddesi'nde şube açar. Attila İlhan burada 1982'ye kadar yayın danışmanlığı yapar.

  Tanıklık Turgut Özakman 2005, Ankara Magazine söyleşisi Kasım 2005 ve Argos, Nisan 1992. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 288.

• 1970'lerden önce gençler Bilgi Kitabevi'nde kitaplar ve plaklar arasında kaybolurdu. Ona göre orası gerçeküstü bir dünya gibiydi ve kendisi için bir okul sayılırdı. Farklı yazarlar, şarkıcılar ve gruplar hakkındaki bilgiyi orada edindi.

  Tanıklık Uğuz'un görüştüğü bir bulvar sakini. Okuduğumuz kaynak Ebru Uğuz, 2008, s. 96.

• Ona göre 1970'lerde Kızılay bir kitapçılar cennetiydi. Hat Kitabevi'nden çıkıp bir arka sokaktaki Bilgi Kitabevi'ne girer, labirente benzeyen loş dükkanda hep tezgahta duran Tevfik Küflü'nün “gizli nezaretinde” kitapların arasında dolaşırdı. İlk Füruzan'larını, Pınar Kür'lerini ve Sevgi Soysal'larını bu karanlık dükkandan aldı, Bulvar'a doğru yürüyünce de aydınlık ve şık Tarhan Kitabevi'ne varırdı.

  Tanıklık Nurşen Güllüoğlu, Yenişehir'de Günün Muhtelif Vakti, Özgün Dinçer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Özgün Dinçer, 2021, s. 35.

Sergen Pastanesi

Sakarya Caddesi'nin bulvara açılan başında, 1950'lerden

1953 telefon rehberindeki ilanına göre Sergen Pastanesi Sakarya Caddesi 217 numaradaydı ve pasta, börek, alaturka tatlı ve dondurma sunuyordu. Uğuz'un görüştüğü bulvar sakinleri onu ponçiği, pastaları ve dondurmasıyla anar.

Safiye Soysal İşhanı

Sakarya Caddesi'nde, Soysal Pasajı'nın yanında, 1948'den

Tanyer'e göre 1970'lerde Tarhan Kitabevi'nin bir şubesi bu hanın altındaydı. Kitabevini 1951'de Kıbrıslı İzzet Tarhan Ulus'ta açmıştı ve raflarında ağırlıklı olarak İngilizce kitap ve dergi bulunurdu. Kitabevinin 1990'lardaki yeri için kaynaklar ayrışıyor. Tanyer'e göre Selanik Caddesi'ne geçti, Uğuz'un görüştüğü bulvar sakinleri ise Tarhan'ı 1995'ten sonra da Sakarya'da anar.

• Safiye Soysal İşhanı 1948'de yapıldı, kendisi de o yıl doğdu. Soysal Pasajı'nın mimarlarının bürosu bu handaydı ve aile onlarla sık görüşürdü, çünkü babasının iş yeri de oradaydı. Ona göre bu mimarlar o zamanlar “Ankara'nın biraz popüler mimarlarıydı”.

  Tanıklık Soysal Pasajı'nın maliklerinden Mete Ragıp Soysal, Küçüktaşdemir'in 2017 görüşmesi. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 89-90.