İsmet Paşa Kız Enstitüsü
Atatürk Bulvarı'nın Opera ile Sıhhiye arasındaki bölümünde duran bu yalın bina, Cumhuriyet'in kızlar için açtığı meslek okullarının ilk örneklerinden biriydi. İsmet Paşa Kız Enstitüsü 11 Ekim 1928'de Himaye-i Etfal'e bağlı olarak, önce cemiyetin binalarından birinde açıldı. Ayten Sezer Arığ'a göre okul beş öğrenciyle başladı, yıl sonunda öğrenci sayısı 28'e ulaştı. Okulun kurulmasını Belçikalı eğitim uzmanı Omer Buyse önermişti.
Binayı Ernst Egli tasarladı. Kenan Doğan onu Ankara'da uluslararası mimarlığın uygulandığı en tutarlı erken örneklerden biri sayar. Düz çatılı kübik kütleler bir simetri eksenine göre dizilir. Ortada yatay çizgilerin egemen olduğu dört katlı ana kütle, iki yanında merdivenlerin bulunduğu dikey bloklar, uçlarda da toplantı ve yemek salonlarını içeren köşe kütleler vardır. Köşe kütleler binaya 1934'te eklendi. Uzun ana kütlede sınıflar ve atölyeler bir koridorun iki yanına dizilir.
Binanın yapım yılları kaynaklarda farklı geçer. Kenan Doğan yapım yılını 1930 verir ve okulun açılıştan iki yıl sonra yeni binasına taşındığını yazar. Ayten Sezer Arığ ise yapıma 1925'te başlandığını, binanın 1933'te tamamlandığını yazar. Egli'nin bu bina için yaptığı çalışma 1930 tarihlidir.
Okulda biçki dikiş, nakış, moda, yapma çiçek, çamaşır ve ev idaresi öğretildi. 1931'de Ankara'nın terzi ihtiyacını karşılamak için döner sermaye atölyeleri, başka illerden gelen öğrenciler için de 25 kişilik bir pansiyon açıldı. ABD Büyükelçisi Charles Sherrill 5 Temmuz 1932'de okulu ziyaret ettiğinde burada yaklaşık 800 öğrenci ve 65 öğretmen vardı. 1934-1935 öğretim yılında okulun bünyesinde kız sanat okullarına öğretmen yetiştiren Kız Teknik Yüksek Öğretmen Okulu açıldı.
Enstitü kısa sürede Ankara'nın moda merkezi oldu. Her ders yılının sonunda sergiler açtı, ilkbaharda moda geçitleri düzenledi. Kâzım Nami 1933'te Ankara hanımlarının çoğunun en güzel elbiselerini ve şapkalarını bu okula sipariş ettiğini yazar. Hakimiyet-i Milliye'nin aktardığına göre okulun beşinci yılındaki sergiyi gezen bir sefire hanım, artık iyi giyinmek için Avrupa'ya ya da İstanbul'a gitmeye gerek kalmadığını söyledi. 30 Nisan 1942'de canlı mankenlerle yapılan bahar ve yaz defilesine Mevhibe İnönü de katıldı.
29 Ekim 1934'te enstitünün zemin katında Maarif Vekaleti'nin desteğiyle İnkılap Sanat Sergisi açıldı. Turan Tanyer'e göre sergideki tablolardan bazıları Silah Arkadaşları, Kağnılı Kadınlar, Harf İnkılabı, Cumhuriyet Bayramı ve İnönü adlarını taşıyordu.
Okul 23 Eylül 1969'da Zübeyde Hanım Kız Enstitüsü adını aldı. 1979-1980 öğretim yılında kız meslek lisesi oldu, 1994-1995 öğretim yılından beri erkek öğrenci de alıyor. Bina bugün Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi olarak kullanılıyor. Okul çalıştığı için içeri girilemiyor, cephe Atatürk Bulvarı'ndan görülebilir.
Edebiyatta İsmet Paşa Kız Enstitüsü
Yazarların eserlerinde bu yer. Her alıntı yazarın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Aka Gündüz'ün Üvey Ana romanında Lâle İsmet Paşa Kız Enstitüsü'ne gider. Enstitü o yıl ilk kez büyük bir okul bayramı yapar ve kırk kız mezun eder, Lâle bu kırk kızın birincisi olur. Tören romanda devrim tarihinde bir dönüm noktası gibi görülür.
Edebi eserden. Aka Gündüz, Üvey Ana. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 375.
Romanda Talim ve Terbiye reisi İhsan Bey törene çok önem verir. Başvekil İsmet Bey de törene katılabilmek için Paris ve Londra seyahatini on gün erteler.
Edebi eserden. Aka Gündüz, Üvey Ana. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 375.
Bu bölümün kaynakları
- Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Taş Mektep · 1880'ler-1947 · yaklaşık 240 m
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Bina bir lise olarak kullanılıyor, iç mekan ziyarete açık değil.
Nasıl gidilir
Atatürk Bulvarı üzerinde, Opera ile Sıhhiye arasında. M1 metro hattının Sıhhiye istasyonundan Ulus yönüne birkaç dakika yürüyün, bina Türk Tarih Kurumu'nun yakınında.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 1,2 km
- En yakın raylı istasyon
- Sıhhiye (M1), kuş uçuşu 350 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.1931'de okulda Ankara'nın terzi ihtiyacını karşılayan döner sermaye atölyeleri açıldı.
- 2.Kâzım Nami 1933'te Ankara hanımlarının çoğunun en güzel elbiselerini ve şapkalarını bu okula sipariş ettiğini yazar.
- 3.1934'teki İnkılap Sanat Sergisi'nin tabloları açılıştan önce bir süre Bentderesi'ndeki bir marangoz atölyesinde bekletildi. Tablolara bekçilik yapan Kırşehirli hamal Cuma orada bulduğu boya ve fırçalarla resim yapmaya başladı. Turan Tanyer onu naif ressamlarımız arasında Hamal Ressam Cuma diye anar.
Ziyaretçi ipuçları
- •Bina çalışan bir lise, içeri girilemiyor. Cepheyi Atatürk Bulvarı'ndan görebilirsiniz.
- •Etnografya Müzesi, Türk Tarih Kurumu ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- İsmet Paşa Kız Enstitüsü nerede, nasıl gidilir?
- Atatürk Bulvarı üzerinde, Opera ile Sıhhiye arasında. M1 metro hattının Sıhhiye istasyonundan Ulus yönüne birkaç dakika yürüyün, bina Türk Tarih Kurumu'nun yakınında.
- Giriş ücretli mi?
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Bina bir lise olarak kullanılıyor, iç mekan ziyarete açık değil.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 10 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Ernst Egli'nin tasarladığı, 1930'ların başında bitirilen kız enstitüsü binası. Bugün Zübeyde Hanım Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Türk Tarih Kurumu Binası
Turgut Cansever ile Ertur Yener'in tasarladığı, 1980'de Ağa Han Mimarlık Ödülü alan kurum binası.
MimariAnkara Radyoevi
Marconi şirketinin 1936-38'de tasarlayıp yaptığı, Ankara Radyosu'nun 28 Ekim 1938'de taşındığı bina.
MimariDTCF Binası
1937-1940, Bruno Taut tasarımı.
MimariEski Sağlık Bakanlığı Binası
1926-27'de Theodor Jost'un tasarladığı, Sıhhiye Meydanı'na adını veren bakanlık binası. Bugün Ankara Valiliği kullanıyor.
MimariAnkara Atatürk Lisesi
Bruno Taut ile Franz Hillinger'in tasarladığı, 1940'tan beri kullanılan okul binası. Atatürk'ün adını taşıyan ilk lise.
MimariRefik Saydam Hıfzıssıhha Yerleşkesi
1927-32'de Theodor Jost ve Robert Oerley'in tasarladığı, aşı ve serum üretimi için kurulan erken Cumhuriyet sağlık yerleşkesi.
Bu sayfa son olarak 18 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: ctad.hacettepe.edu.tr, tez.yok.gov.tr, kebikec.org, openstreetmap.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.