Kayıp mekan

Meram Pastanesi

1939-1980 dolayı

Öteki adları Meram, Meram Pasta Şekerleme ve Kokteyl Salonu.

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün And Çarşısı ve İş Hanı var.

Biryol'un aktardığına göre İbrahim ve Besim Tarakçı 1932'de Atatürk Bulvarı'nda Kartal Pastanesi'ni açtı ve birkaç yıl sonra Meram'ı kurdu, Yenal açılış yılını 1939 verir. 1965 telefon rehberindeki reklamında Meram kendini pasta, şekerleme ve kokteyl salonu diye tanıtır, merkezini de Atatürk Bulvarı'nda Büyük Sinema'nın yanı diye gösterir. Bulvardaki dükkan Abdurrahman Naci Demirağ'ın 1938'de yaptırdığı And Apartmanı'nın zemin katındaydı. Pastane kokteyllere, düğünlere ve dernek toplantılarına büfe kurar, telefonla verilen siparişleri evlere gönderirdi. Uğuz'un görüşmecilerine göre Meram bulvardaki yerinde 1970'lerin sonuna kadar sürdü, Yenal ise 1980'lere kadar çalıştığını yazar. And Apartmanı yıkıldı, yerine 1979'da yapımına başlanan And Çarşısı ve İş Hanı yapıldı. Yenal 2023'e göre pastane bugün Kızılay'da Necatibey Caddesi'nde sürüyor.

Nerede

Haritadaki nokta binanın kendisini gösteriyor.

Altan 2019 s. 61 Meram'ın Atatürk Bulvarı'ndaki And Apartmanı'nın zemin katında olduğunu yazar. Kıral 2020 s. 109 apartmanın yerine yapılan And Çarşısı'nı Atatürk Bulvarı 69 numarada, Büyük Çarşı'nın güney komşusu olarak verir. Pastanenin 1965 reklamı ve Yenal 2025 s. 126'daki fotoğraf Meram'ı Büyük Sinema'nın yanında gösterir.

Haritada göster

Anılarda Meram Pastanesi

Cumartesileri beş arkadaş Cadde'den yürüyüp sık sık Meram'a giderlerdi. Orada oturup bir şeyler yer, belki kahve içerlerdi. Ramazan Efendi'nin dondurmacısı da bu duraklar arasındaydı.
Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1920'lerde Ankara'da doğmuş, Meclis'te çalışmış bir kadın. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 186.
Döne döne düşen kar taneleri kirpiklerine doluyordu, sigarasından bir nefes aldı. “Meram Pastanesi'ne ulaşabilirsem bu tipide, bir boza içerim orada” diye düşündü.
Edebi eserden. Nazlı Eray, Bir Rüya Gibi Hatırlıyorum Seni. Okuduğumuz kaynak Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar, 2025, s. 128-129.
Kızılay'a gidip alışveriş etmek ve bir şeyler yemek ayrı bir işti. Bir kız evden çıkar, dükkanına gelir, arkadaşıyla gezip Meram'da bir dondurma yerdi. Ona göre “Meram bir alışveriş bahanesiydi.”
Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, Kızılay'da terzi malzemesi satan bir esnaf. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 186-187.

Kaynakların ayrıştığı yerler

And Çarşısı'nın mimarı ve yapım yılı kaynaklarda farklı geçiyor. Altan 2019 s. 61 çarşıyı Demirtaş Kamçıl ile Rahmi Bediz'e verir ve yapımın 1979-1983 arasında sürdüğünü yazar, Uzgören 2019 s. 193 de Bediz ile Kamçıl'ı anar ve 1982 der. Kıral 2020 s. 109 Çankaya Belediyesi arşivine dayanarak mimarı Mehmet Güner, proje yılını 1979, yapım yılını 1980 verir.
Meram'ın 1940'lardaki yeri belli değil. Özaloğlu 2006 s. 72'deki bir tanık Meram'ı Büyük Sinema'nın yapıldığı yerde anar.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Zafer Çarşısı Sahafları · Edebiyat · yaklaşık 120 m
Mareşal Atatürk Anıtı ve Zafer Meydanı · Tarihi · yaklaşık 130 m
Sakarya Caddesi · Kültürel Miras · yaklaşık 190 m
Ankara Yeni Sahne · Tiyatro · yaklaşık 240 m

Kaynakça

Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar. Ankara'nın 1950-1980 Dönemi Sosyal Doku Haritası ve Pastane Mekânları. İDEALKENT, Cilt 17, Sayı 47, s. 114-149. DOI: 10.31198/idealkent.1490268. 2025. Kaynağa git
Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git
T. Elvan Altan. Ankara’da İz Bırakan Mimarlar 1: Demirtaş Kamçıl - Rahmi Bediz. Koç Üniversitesi VEKAM, Ankara’da İz Bırakan Mimarlar Dizisi I, Ankara, 198 s., ISBN 978-605-9388-15-3. 2019. Kaynağa git
Merve Kurt Kıral. Kentsel mekan öğesi olarak pasajlarda mekansal biçimlenme: Ankara- Yenişehir pasajları. Doktora tezi, Atılım Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2020. Kaynağa git
Günce Uzgören. Conservation of Architectural Heritage in Atatürk Boulevard in Ankara. ODTÜ, Kültürel Mirası Koruma yüksek lisans tezi. 2019. Kaynağa git
Ebru Uğuz. Transformation of collective memory in the case of Ankara Atatürk Boulevard. Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü. 2008. Kaynağa git
Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 20 Ekim 2026.

Meram Pastanesi

1939-1980 dolayı

Öteki adları Meram, Meram Pasta Şekerleme ve Kokteyl Salonu.

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün And Çarşısı ve İş Hanı var.

Nerede

Haritadaki nokta binanın kendisini gösteriyor.

Anılarda Meram Pastanesi

Cumartesileri beş arkadaş Cadde'den yürüyüp sık sık Meram'a giderlerdi. Orada oturup bir şeyler yer, belki kahve içerlerdi. Ramazan Efendi'nin dondurmacısı da bu duraklar arasındaydı.

Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1920'lerde Ankara'da doğmuş, Meclis'te çalışmış bir kadın. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 186.

Döne döne düşen kar taneleri kirpiklerine doluyordu, sigarasından bir nefes aldı. “Meram Pastanesi'ne ulaşabilirsem bu tipide, bir boza içerim orada” diye düşündü.

Edebi eserden. Nazlı Eray, Bir Rüya Gibi Hatırlıyorum Seni. Okuduğumuz kaynak Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar, 2025, s. 128-129.

Kızılay'a gidip alışveriş etmek ve bir şeyler yemek ayrı bir işti. Bir kız evden çıkar, dükkanına gelir, arkadaşıyla gezip Meram'da bir dondurma yerdi. Ona göre “Meram bir alışveriş bahanesiydi.”

Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, Kızılay'da terzi malzemesi satan bir esnaf. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 186-187.

Kaynakların ayrıştığı yerler

And Çarşısı'nın mimarı ve yapım yılı kaynaklarda farklı geçiyor. Altan 2019 s. 61 çarşıyı Demirtaş Kamçıl ile Rahmi Bediz'e verir ve yapımın 1979-1983 arasında sürdüğünü yazar, Uzgören 2019 s. 193 de Bediz ile Kamçıl'ı anar ve 1982 der. Kıral 2020 s. 109 Çankaya Belediyesi arşivine dayanarak mimarı Mehmet Güner, proje yılını 1979, yapım yılını 1980 verir.

Meram'ın 1940'lardaki yeri belli değil. Özaloğlu 2006 s. 72'deki bir tanık Meram'ı Büyük Sinema'nın yapıldığı yerde anar.

Kaynakça

Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar. Ankara'nın 1950-1980 Dönemi Sosyal Doku Haritası ve Pastane Mekânları. İDEALKENT, Cilt 17, Sayı 47, s. 114-149. DOI: 10.31198/idealkent.1490268. 2025. Kaynağa git

Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git

T. Elvan Altan. Ankara’da İz Bırakan Mimarlar 1: Demirtaş Kamçıl - Rahmi Bediz. Koç Üniversitesi VEKAM, Ankara’da İz Bırakan Mimarlar Dizisi I, Ankara, 198 s., ISBN 978-605-9388-15-3. 2019. Kaynağa git

Merve Kurt Kıral. Kentsel mekan öğesi olarak pasajlarda mekansal biçimlenme: Ankara- Yenişehir pasajları. Doktora tezi, Atılım Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2020. Kaynağa git

Günce Uzgören. Conservation of Architectural Heritage in Atatürk Boulevard in Ankara. ODTÜ, Kültürel Mirası Koruma yüksek lisans tezi. 2019. Kaynağa git

Ebru Uğuz. Transformation of collective memory in the case of Ankara Atatürk Boulevard. Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü. 2008. Kaynağa git

Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git

Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 20 Ekim 2026.