Tabduk Emre Türbesi

Tapduk Emre hakkında elimizde belge değil, gelenek var. Yaygın kabule göre Horasan'dan gelen Ahmed Yesevî çizgisine bağlıydı ve Sakarya vadisinde kendi dergâhını kurdu. Yunus Emre'nin yıllarca bu dergâhta hizmet ettiği, odun taşıdığı, dergâha hiç eğri odun getirmediği anlatısı Türkçedeki en bilinen menkıbelerden biridir. Bunlar menkıbe, tarih kaydı değil; ama Yunus'un şiirlerinde şeyhinin adını anması, ilişkinin en azından şiir düzeyinde gerçek olduğunu gösteriyor. Tapduk Emre'nin çevresinde yetiştiği söylenen adlar da aynı havzada anılıyor: Nallıhan'daki Bacım Sultan, Ömer Şeyhler ve Cafer Sadık türbeleri bu halkanın parçası sayılır.

Mezar meselesi tartışmalı ve bunu gizlemeye gerek yok. Nallıhan Emremsultan'ın yanı sıra Manisa'nın Kula ilçesindeki Emre köyü de hem Tapduk Emre hem Yunus Emre için türbe iddiasında; Yunus Emre için ayrıca Eskişehir Sarıköy, Karaman ve başka birçok yer sayılıyor. Anadolu'da makam ile mezar arasındaki sınırın bulanık olması istisna değil kural: bir velinin uğradığı, kaldığı ya da adının yaşadığı her yerde makam türbesi kurulabilmiş. Nallıhan Kaymakamlığı ve yerel gelenek Emremsultan'ı asıl kabul ediyor, bu sayfa da bu kabulü esas alıyor, ama tartışmayı olduğu gibi aktarıyor.

Bugün gelen ziyaretçiyi gösterişli bir yapı karşılamıyor. Türbe sade, mezarlığın içinde; çevresinde Tapduk Emre'nin ailesine ve dervişlerine ait olduğu söylenen mezarlar var. Ziyaret canlı bir gelenek olarak sürüyor, özellikle bahar ve yaz aylarında köye gelen oluyor. Yol, Nallıhan merkezinden güneye, Sakarya'nın çizdiği vadiye doğru yaklaşık on beş kilometre. Ankara'dan kalkıp gelecekseniz günü Nallıhan'la birlikte kurun; kuş cenneti, çevredeki renkli tepeler ve ilçe merkezindeki tarihi yapılar aynı rotaya rahat sığıyor. Türbeyi görmek yarım saat, yolu hakkıyla doldurmak bir gün alıyor. Gelenler için en doğru tavır sessizlik: burası bir gezi durağından önce bir ibadet ve saygı yeri.