Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi
Ulus'taki Namazgah Tepesi'nde, Mimar Arif Hikmet Koyunoğlu'nun tasarımıyla 1927-1930 yıllarında Türk Ocakları Merkez Binası olarak inşa edilen yapı, Birinci Ulusal Mimarlık Akımı'nın en seçkin örneklerinden biridir. 1980'den bu yana Devlet Resim ve Heykel Müzesi olarak hizmet vermektedir.

Cephe kurgusu gizli bir hiyerarşi barındırır: bodrum katta sade dikdörtgen, zemin katta basık kemerli, prestij katında ise görkemli sivri Osmanlı kemerli pencereler kullanılmıştır. Vestibülde mermere işlenmiş kum saati motifleri, Bursa-kemer formlu balkon korkulukları ve mihrabiye nişleri milli kimlik vurgusu yapar.
19. yüzyıldan günümüze Türk ressamlarının eşsiz eserleri, hüsn-i hat, tezhip ve minyatür örnekleri ile heykel, seramik ve özgün baskı eserleri bu müzede bir araya gelir.
Anılarda Halkevi binası
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Türk Ocakları 1931'de Cumhuriyet Halk Fırkası'na katıldı. Bina 19 Şubat 1932'de açılan Ankara Halkevi'ne verildi ve Halkevi burada 1951'e kadar çalıştı. Türk Tarih Kurumu da kuruluşundan 1940 sonuna kadar bu binadaydı. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin açılış töreni Ocak 1936'da burada yapıldı.
Genç Türk Edebiyat Birliği 28 Kasım 1930'da Türk Ocağı'nda Namık Kemal'in Hatırasını Takdis gecesini yaptı. Gece, Nâzım Hikmet çevresinin Putları Yıkıyoruz kampanyasına cevaptı. Samet Ağaoğlu gecede kalabalık bir aydın topluluğu bulunduğunu yazar.
Tanıklık Samet Ağaoğlu, İlk Köşe. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 133.
Ankara Halkevi 19 Şubat 1932'de Türk Ocağı'nın tarihi binasında açıldı. Törende Recep Peker ve Reşit Galip konuştu. Salonda Behçet Kemal Çağlar'ın Çoban piyesi oynandı.
Tanıklık M. Özsarı'nın web sayfası, aktaran Tonga. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 141.
Şakiroğlu'na göre yeni kurulan Ankara'da o yıllarda doğru dürüst salon yoktu. Halkevi konferansları bu yüzden ayrı bir önem taşıyordu. Konferanslar sonradan kitap olarak basıldı.
Tanıklık M. H. Şakiroğlu, Ankara Halkevi ve Çalışmaları, Ankara Dergisi 1994. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 144-145.
Halkevi sahnesinde en çok Faruk Nafiz'in Özyurt ve Akın'ı, Aka Gündüz'ün Mavi Yıldırım'ı oynandı. Tonga başkentteki tiyatronun Türk Ocağı'nda başlayıp Halkevi'nde sürdüğünü söyler.
Tanıklık G. Canlı, Başkent Ankara ve Tiyatro, aktaran Tonga. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 145.
1940'ta Halkevi'nde bir Hamasi Şiirler Gecesi düzenlendi. Orhun Kitabeleri'nden günümüze otuz kadar şiir okundu. Okuyanlar arasında Nurettin Artam, Ahmet Muhip Dıranas ve Orhan Şaik Gökyay vardı.
Tanıklık Ankara Halkevi 1940 Çalışmaları, Halkevi yayını. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 142-143.
Ahmet Kutsi Tecer Âşık Veysel'i Ankara'ya getirdi. Halkevi'nde ona konserler verdirdi. 1940'taki iki Halk Sanatı Gecesi'nde Sarı Recep ve Amâ Mahmut gibi âşıklar da şiir okudu.
Tanıklık Ankara Halkevi 1940 Çalışmaları; Veysel bilgisi Tonga'nın kendi anlatımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 143.
1940'larda Cumartesi günleri Halkevi salonunda şair toplantıları yapılırdı. Çınarlı çuha örtülü uzun bir masa çevresinde her hafta 15-20 kişinin toplandığını anlatır. Ziya İlhan'ın notları her hafta Tanin gazetesinde numaralı bir sütunda çıkardı.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Sanatçı Dostlarım. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 143-144.
Şinasi Özdenoğlu bu Genç Şairler Toplantısı'nın jürisini anlatır. Jüride Tanpınar, Ömer Bedrettin Uşaklı, Behçet Kemal Çağlar ve Tahsin Banguoğlu vardı. Beğenilen şiirler Bedrettin Tuncel'in onayıyla Ülkü'de yayımlanırdı.
Tanıklık Şinasi Özdenoğlu, Anılar ve Portreler. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 144.
Çınarlı'ya göre Halkevi olarak kullanılan Türkocağı salonunda sık sık şiir günleri yapılırdı. 21 Mart 1949 tarihli Ulus haberi salonun ve locaların kapılara kadar dolduğunu yazar. Haberdeki C.B. imzasının Cahit Beğenç olduğunu Çınarlı tahmin eder.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Altmış Yılın Hikâyesi; Ulus, 21 Mart 1949. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 141.
Hisar dergisini çıkaran gençlerin çoğu 1949'daki Halkevi şiir günlerinde tanıştı. Derginin hazırlığı Kasım 1949'da başladı. İlk sayı Mart 1950'de çıktı.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Hisar Dergisi Hakkında, Hisar 60. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 142.
Hisar topluluğu derginin birinci yılını Ocak 1951'de Halkevi'nde bir şiir gecesiyle kutladı. Halide Nusret Zorlutuna ve Arif Nihat Asya da şiir okudu. Ankara halkı geceye büyük ilgi gösterdi.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Hisar'dan Hatıralar; Ulus, 2 Şubat 1951. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 142.
Vedat Nedim Tör'e göre Şevket Süreyya Aydemir'in 1931'de Türk Ocağı'nda verdiği İnkılap ve Kadro konferansı Kadro dergisinin çıkışında bir katalizör oldu.
Tanıklık Vedat Nedim Tör, Yıllar Böyle Geçti. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 213.
Küçüktaşdemir'in görüştüğü beş tanık Halkevi'ni çocukluklarının eğitim yeri olarak andı, orada tiyatro, bale ve beden terbiyesi çalışmaları yapılırdı. İçlerinden birine göre Halkevi yalnız ders vermiyordu. Temsiller ve balolarla çocuk yaşta bir yaşam biçimi de aşılıyordu.
Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü beş tanık. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 132-133.
1948'de ve 1949'da Ankara'da kutlanan 7 Mart Artvin ve 12 Mart Erzurum kurtuluş günlerine ailecek katıldılar. Kutlamalar o zamanlar Halkevi olarak bilinen bu binanın salonlarında yapılırdı, programda Erzurum barları ile Karadeniz horonları ağırlıktaydı. Bu kutlamaları ailesinin önemli etkinlikleri arasında andı.
Tanıklık Savaş Sönmez, 1950'lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Okuduğumuz kaynak Savaş Sönmez, 2016, s. 201.
Türk Ocağı'nın ikinci dönemi
1952 sonundan 1961'e kadar
Halkevleri 1951'de kapatıldı. 15 Aralık 1952 tarihli bir kararla binanın kullanımı yeniden Türk Ocağı'na verildi. Ocak binayı 1961'e kadar kullandı, bu yıllarda binanın bir bölümünde Devlet Tiyatroları da oynadı.
Mehmet Çınarlı 1959'da Ocak binasındaki bir sanat sohbetinde Türk Yurdu'nun sanat yönünü zayıf buldu. Galip Erdem ve arkadaşları ondan yeni kurulacak sanat koluna girmesini istedi. Çınarlı'nın başkan olduğu kola derginin ikinci yarısı verildi.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Sanatçı Dostlarım 1979 s. 91-92. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 135-136.
22 Nisan 1960'ta Ocak binasının büyük salonunda Bahar Şiirleri Günü yapıldı. Çınarlı, Nurettin Özdemir, Yavuz Bülent Bakiler ve Emin Ülgener şiir okudu. Halk büyük ilgi gösterdi.
Tanıklık M. N. Samancı, Bahar Şiirleri Günü, Çağrı 28, Mayıs 1960 s. 42. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 136.
Bu bölümün kaynakları
- Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Savaş Recep Sönmez. 1950’lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(2), s. 189-204. DOI: 10.5505/jas.2016.92063. 2016. Kaynağa git
- Ahmet Uğur Çatladıoğlu. Cumhuriyetin ideolojisinin ulusal kimliğe yansımasında Ankara Resim ve Heykel Müzesi (Eski Türk Ocakları binası) ve değişimlerinin analizi. Yüksek lisans tezi, Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2019. Kaynağa git
- Döndü Sena Göndürü. Türk modernleşmesinde öncü bir kurum: Ankara Halkevi (1932-1951). Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı. 2022. Kaynağa git
- Veysel Hasar. Atatürk Döneminde Ankara Halkevi ve faaliyetleri (1932-1938). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı. 2022. Kaynağa git
- Abdülkerim Erdoğan, Gökçe Günel ve Mehmet Narince. Cumhuriyet ve Başkent Ankara (Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi 4). Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Ankara, 242 s., ISBN 9944-473-04-9. 2007. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- İller Bankası Genel Müdürlüğü binası · 1937-2017 · yaklaşık 350 m
- Taş Mektep · 1880'ler-1947 · yaklaşık 380 m
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Ücretli; Müzekart geçer. T.C. vatandaşları yalnız Müzekart ile girer; gişede bilet yabancı ziyaretçilere satılır.
Nasıl gidilir
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 1,4 km
- En yakın raylı istasyon
- Yenişehir (Başkentray), kuş uçuşu 500 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Binaya dışarıdan bakıldığında pencerelerin şekli aşağıdan yukarıya değişir: düz dikdörtgen → basık kemer → sivri Osmanlı kemeri. Bu, cephede gizli bir statü ve hiyerarşi kurgusudur.
- 2.Bina aslında bir müze olarak değil, Cumhuriyet'in fikri temellerini atan Türk Ocakları'nın merkez binası olarak inşa edildi.
Sık sorulanlar
- Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi nerede, nasıl gidilir?
- Ankara'nın Altındağ ilçesinde yer alır. Kızılay'a kuş uçuşu 1,4 km. En yakın raylı istasyon Yenişehir (Başkentray), kuş uçuşu 500 m. Sayfadaki Yol Tarifi Al bağlantısıyla harita üzerinden konuma ulaşabilirsiniz.
- Ziyaret saatleri nedir?
- Salı-Pazar 09.00-17.30; gişe 17.00
- Giriş ücretli mi?
- Ücretli; Müzekart geçer. T.C. vatandaşları yalnız Müzekart ile girer; gişede bilet yabancı ziyaretçilere satılır.
- Burada ne görülür?
- 1927, Birinci Ulusal Mimarlık şaheseri. Türk plastik sanatlarının başkent yuvası.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
CerModern
2010, eski TCDD atölyelerinde uluslararası çağdaş sanat merkezi.
GaleriHacettepe Sanat Müzesi
Çağdaş Türk resim ve heykel koleksiyonu.
GaleriDoğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi
Çankaya Belediyesi'nin beş sergi salonlu sanat merkezi.
GaleriZiraat Bankası Kuğulu Sanat Galerisi
Ziraat Bankası'nın 2002'den beri Tunalı Hilmi Caddesi'nde açık tuttuğu tek salonlu galeri.
GaleriGaleri Siyah Beyaz
1984'ten beri, Ankara'nın en köklü özel galerilerinden biri.
GaleriUNITE Ortak Mekan
Cinnah Caddesi 7A'da bağımsız bir sanat mekanı: sergiler, tasarım pazarı, canlı model çizim seansları, söyleşiler, film gösterimleri, konserler ve partiler; uniteMAG adlı yayını ve bir radyosu var.
Bu sayfa son olarak 13 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: arhm.ktb.gov.tr, muze.gov.tr
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.