Kayıp mekan

Büyük Sinema

1949-1970'ler

Bu mekan bugün yok. Bina ayakta, bugün Büyük Çarşı.

Büyük Sinema 17 Ocak 1949'da Atatürk Bulvarı'ndaki Büyük İş Hanı'nda açıldı. Binayı Abidin Mortaş tasarladı. Ocak 1953'te burada oynayan Rüzgar Gibi Geçti kentte olay olmuştu. Nurullah Ataç günlüğüne filmi görmeye hiç istekli olmadığını yazdı. Sinema kapandıktan sonra yerinde Büyük Çarşı açıldı.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Tonga 2016 s. 199 Atatürk Bulvarı diyor, s. 192 dn. 527'de Tanyer 2009'a dayanarak Meram Pastanesi ile aynı sırada olduğunu yazıyor. Tanyer, Ankara Ansiklopedisi 8, 2021, s. 347 sinemanın Atatürk Bulvarı 67 numaradaki Büyük İş Hanı'nda olduğunu yazıyor. Edebi Muhit tablosu K4 adresi Atatürk Bulvarı No 67, Zafer Meydanı'nın yanı olarak veriyor.

Haritada göster

Anılarda Büyük Sinema

28 Ocak 1953'te Büyük Sinema'da Rüzgar Gibi Geçti oynuyordu. Gösterim kentte başlı başına olay olmuştu. Ataç filmi görmeye hiç istekli değildi.
Tanıklık Nurullah Ataç, Günce 1, 28 Ocak 1953, s. 23; aktaran Gülseren Mungan Yavuztürk, 2016. Okuduğumuz kaynak Gülseren Mungan Yavuztürk, 2016, s. 181.
Ekim 1955'te Büyük Sinema'da Ekmek, Aşk ve Hayal'i izledi. Gece on biri geçe eve döner dönmez övgü yazdı. Filmdeki eşeği görmek için iki üç kez gittiğini söylüyor.
Tanıklık Nurullah Ataç, Günce 1, s. 393-394; eşek ayrıntısı Meral Tolluoğlu, 1980, s. 132; aktaran Gülseren Mungan Yavuztürk, 2016. Okuduğumuz kaynak Gülseren Mungan Yavuztürk, 2016, s. 186.

Aynı binada Büyük Pastahane, 1949-1960'lar

Büyük Pastane 1949'da Büyük Sinema'nın bulunduğu Büyük İş Hanı'nda açıldı. Pastaneyi Beyaz Rus Marika Larissa işletti. Altan Öymen bulvara bakan pencere kenarlarını anlatır. Attilâ İlhan 1950'lerde Asım Bezirci ile burada buluşurdu.

Büyük Pastahane 1949'da açılan Büyük Sinema'nın fuayesindeydi. Beyaz Rus Marika Larissa 1964'e kadar işletti. Altan Öymen bulvara bakan pencere kenarlarını anlatıyor. Attilâ İlhan 1950'lerde Asım Bezirci ile burada buluşurdu.
Tanıklık Turan Tanyer, 2006, s. 39; Yılmaz Ergir internet sitesi; Altan Öymen, Öfkeli Yıllar, 2010, s. 408; Attilâ İlhan, Hangi Edebiyat, 2002. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 199-200.

Aynı binada Sergi Kitabevi, 1960'lar-1970'ler

Sergi Kitabevi'ni Erdal Öz 1960'larda Atatürk Bulvarı'ndaki Büyük Sinema'nın içinde işletti. Ayşe Sarısayın'a göre balkon katının girişindeki küçük dükkanda kitap, dergi ve plak bir arada satılır, içeride müzik çalardı. Yazarların, gazetecilerin ve okumaya meraklı öğrencilerin uğrak yeriydi. Kitabevi 1970'lerde kapandı, sinema binası bugün Büyük Çarşı olarak kullanılıyor.

Sergi Kitabevi Atatürk Bulvarı'ndaki Büyük Sinema'nın içinde, balkon katı girişindedir. 25-30 metrekarelik dükkanda plak da satılır ve müzik çalar. Kitaplara dokunulabilmesi o yıllar için yeniliktir.
Tanıklık Ayşe Sarısayın, Erdal Öz Unutulmaz Bir Atlı, 2009, s. 125. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 289.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Kapanış yılı.
Kapanış yılı. İki tarih de aynı yazardan.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Zafer Çarşısı Sahafları · Edebiyat · yaklaşık 70 m
Mareşal Atatürk Anıtı ve Zafer Meydanı · Tarihi · yaklaşık 70 m
Sakarya Caddesi · Kültürel Miras · yaklaşık 250 m
Ankara Yeni Sahne · Tiyatro · yaklaşık 250 m

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Elif Kaymaz. An Architectural History of the Movie Theaters in Ankara. Yüksek lisans tezi, ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi. 2019. Kaynağa git
Mungan Yavuztürk, Gülseren. Ankara’da yayımlanmış sinema dergilerinin kısa tarihçesi. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 1(2), s. 79-92. 2013. Kaynağa git
Yavuztürk, Gülseren Mungan. Ankara'da Bir Büyük Sinema Vardı. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 28 (2009), s. 163 vd. 2009. Kaynağa git
Dinçer, Özgün. Sakarya'da Sosyal Yaşamın Dönüşümü. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi), Sayı 54 (Yaz 2021). DOI: 10.47998/ikad.870352. 2021. Kaynağa git
Tanyer, Turan. Ankara'da yalnız ve yalnız Süreyya Var. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 31 (2011). 2011. Kaynağa git
Bayraktar, Adile Nuray. Başkent Ankara’da Cumhuriyet Sonrası Yaşanan Büyük Değişim: Modern Yaşam Kurgusu ve Modern Mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(1), s. 67-80. DOI: 10.5505/jas.2016.69875. 2016. Kaynağa git
H.Metin Felekoğlu. Kamusal alanın gelişimi içinde sinemanın yeri; Ankara örneği. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git
Pelin Görgülü. Başlangıçtan günümüze Türk romanında Ankara ve "Ankaralı" tipi. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git
Özkan Koç, Esra; Önal, Raziye Çiğdem. 1940’lı Yıllarda İngiliz Kültür Heyeti’nin Ankara’da Açtığı Kültürel Propaganda Sergileri. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 9(1), s. 109-151. DOI: 10.5505/jas.2021.60783. 2021. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.

Kültür Haritası