📚Sokakta 1 Saat · Kızılay

Tiyatro Kürsüsü kuruldu, başına Melahat Özgü geçti. Tiyatro burada araştırılan ve öğretilen bir bilim dalı oldu.

Fakülte 1935'te Ulus'ta, bugün Küçük Tiyatro'nun bulunduğu Evkaf Apartmanı'nda kuruldu. 1942'de fakültenin dergisi çıkmaya başladı; tarihten dile, antropolojiden edebiyata uzanan sayfaları bugün Ankara'nın kültür tarihi için bir arşiv.

Kürsüden önce, 1958'de Tiyatro Enstitüsü kurulmuştu. Bölüm zamanla Türkiye tiyatrosunun önemli adlarını bir araya topladı: Sevda Şener, Metin And, Turgut Özakman, Nurhan Karadağ. Bilgi burada kitap kadar provadan ve tartışmadan da geçti.

Ana girişin karşısından cepheye bakın. Taut binanın bittiğini göremedi; 1938'de öldü.

Yeşil Apartmanı. Eyüboğlu'nun evine Orhan Veli, Cahit Sıtkı, Melih Cevdet, Nurullah Ataç ve Hasan Ali Yücel uğrardı.

Evde pazartesileri yemekli toplantılar yapılırdı. Mina Urgan bu buluşmaları bir tür seminere benzetir. Konu çoğu zaman çeviriydi: Eyüboğlu Tercüme Bürosu'nda çalışıyordu ve dünya edebiyatını Türkçeye kazandırma işi sofraya da gelirdi.

Melih Cevdet'in anlattığına göre Ulus'ta, Şükran Lokantası'nda başlayan sohbetler bu evde sürerdi. Yakında Orhan Veli'nin ve Nahit Hanım'ın apartmanları vardı; birkaç sokaklık bir edebiyat mahallesi.

Sokağın başında durun. O evlerin bir kısmı artık yok; mahalle aynı yerde.

Meydan Sahnesi, Terzioğlu Apartmanı'nın bodrumunda. Küçük salonda seyirci oyuncudan birkaç adım uzakta otururdu.

Tiyatro 1961'de Mahir Canova, Adalet Ağaoğlu, Çetin Köroğlu ve Mediha Köroğlu'nun girişimiyle kuruldu. Devlet Tiyatroları'nın dışında da nitelikli, profesyonel tiyatro yapılabileceğini gösterdi.

Topluluk 1973'e kadar oynadı. Ankara'nın özel tiyatro geleneği buradan Ankara Sanat Tiyatrosu'na uzanır; iki durak sonra onun salonunun önünden geçeceğiz.

Otoparkın önünde durun. Salon yerin altındaydı; bugün üstünde arabalar duruyor.

Sergi Kitabevi. Erdal Öz ile Ünal Üstün, Büyük Sinema'nın balkon katında 25-30 metrekarelik bir dükkan açtı. İçeride hep müzik çalardı.

Sergi'nin paket kağıtlarında yazarlardan sözler basılıydı; dükkandan çıkan kitap yanında bir cümle de götürürdü. Turgut Uyar, Yaşar Kemal, İlhan Berk ve Hilmi Yavuz okurlarla burada karşılaştı.

Zafer Çarşısı'nın koridorlarında iki kitabevi daha açıldı. Remzi İnanç'ın Toplum Kitabevi 1972'de geldi; yedi metrekareydi. Erdal Akalın Mart 1977'de arka koridorda bir kitabevi kurdu, adını okurlara sordu. En çok oyu Dost aldı.

Çarşının merdiveninde durun. Dost'un hikayesi bu koridorda başladı; yürüyüş onun bugünkü kapısında bitecek.

Ankara Sanat Tiyatrosu. Asaf Çiyiltepe ve arkadaşları 6 Aralık 1963'te kurdu; perde 57 yıl bu salonda açıldı.

AST bir tiyatrodan çok bir okul gibi çalıştı. Asaf Çiyiltepe'den sonra Güner Sümer ve Rutkay Aziz'in yönetiminde Türkiye ve dünya tiyatrosundan önemli oyunlar sahnelendi; oyuncular, yönetmenler, sahne çalışanları burada yetişti.

Topluluk bugün Bilkent Center'daki sahnesinde oynuyor. Güner Sümer'in adı bir önceki kuşakta da geçer: Lise öğrenciyken derslerden sonra birkaç yüz metre ötedeki Özen Pastanesi'ne, Mavi dergisinin gençlerinin yanına giderdi.

Sokağın ağzında durun. 57 yıl boyunca perde burada açıldı.

Özen'de Nurullah Ataç'ın masası vardı; onu görmek isteyen buraya gelirdi. Karşıdaki Kutlu'da şairler şiirlerini bütün salona okurdu.

Özen yazın kaldırıma taşan masalarıyla bilinirdi. 1950'lerin ortasında Mavi dergisinin genç yazarları da buradaydı; Demir Özlü onları Özen'in masalarına yayılmış bulduğunu anlatır.

Kutlu 1936'da bulvarın karşı yakasında açıldı, 1939'da İzmir Caddesi köşesine taşındı. Beyaz örtülü masaları, akşam çalan hafif müziği vardı; üst katta satranç oynanırdı. Melih Cevdet'in anlattığına göre sırası gelen şair herkesin görebileceği bir masaya geçip şiirini okurdu.

İzmir Caddesi'nin bulvara açıldığı yerde durun. 1939'dan sonra Özen ile Kutlu bu caddenin iki köşesinde karşılıklıydı.

Sanat Kurumu. Hayat dergisi 1957'de salonun dekorunu, el emeği eşyalarını, kadife üstüne gümüş kakmalı masasını anlatır.

Burada sergiler açıldı, açık oturumlar, tiyatro eleştirileri, ocak başı sohbetleri yapıldı. Kurum 1979'da Türkiye Yazarlar Sendikası ile birlikte Ankara'nın ilk kitap fuarını düzenledi.

Caddenin doğu ucu Mithatpaşa'ya çıkar. 1950'lerin başında Vüs'at O. Bener orada, kendi deyişiyle bir "evcağız"da oturuyordu. Oğuz Atay'la dostluğu Cevat Çapan'ın aracılığıyla bu evde başladı. Evin numarasını bilmiyoruz.

Caddenin başında durun. Işık Kansu salonu tek kelimeyle anar: Yeraltındaydı.

Tavukçu, Sakarya Caddesi'nde. 1969'da İsmail Poyraz ortak oldu; esnaf lokantası küçük, salaş bir meyhaneye döndü.

Masalarda Yaşar Kemal, Aziz Nesin, Rıfat Ilgaz, Ahmed Arif, Uğur Mumcu ve Cemal Süreya otururdu. Burası bir öğle rakısı yeriydi; anılarda asıl müdavimin müzik değil sohbet olduğu söylenir.

Aynı caddede 1956'da Ahmet Tevfik Küflü Bilgi Kitabevi'ni açtı. 1965'te yayınevi kuruldu; Attila İlhan 1973'te danışman olarak Ankara'ya geldi. Kitabevi yok, Bilgi Yayınevi bugün Meşrutiyet Caddesi 46/A'da.

İnkılap Sokak'ın köşesinde durun. Tavukçu'nun iki adresi de bu kavşağın birkaç adım içinde.

Modern Palas Oteli. Kayıtlarda 78 yataklı geçer; asıl ünü barından ve bahçesinden geliyordu.

Nurullah Ataç, Konur Sokağı'nda otururken neredeyse her akşam bu bahçede tanıdıklarıyla buluşurdu. Bunu kızı Meral Ataç Tolluoğlu, Babam Nurullah Ataç kitabında anlatır.

Ulus'taki Ankara Palas devletin ve diplomasinin oteliydi. Modern Palas 1950'lerin ve 60'ların Kızılay'ına aitti: Daha gündelik, daha hareketli. Şehrin merkezi Ulus'tan buraya kayarken edebiyatçılar da masalarını taşıdı.

İşhanının önünde durun. Otelin bahçesi bu arsanın içindeydi; bugün yerinde dükkanlar var.

Konur 4. Derneğin ilk kendi merkezi ve lokali; yıllar içinde Ankara'nın kültür duraklarından biri oldu.

Dernek 1927'de Türk Mimarlar Cemiyeti olarak kuruldu. 1954'te Mimarlar Odası kurulunca mesleki işleri odaya bıraktı, kültüre ağırlık verdi. 1983'te buradan ayrıldı; 2013'ten beri Kavaklıdere'de, Cinnah 19'da.

Aynı sokakta Nurullah Ataç oturuyordu. Akşamları Modern Palas'ın bahçesine gider, gündüzleri Özen'de otururdu. Dost Kitabevi de bir dönem bu sokaktaydı; bir sokak ötede, son durakta onu bulacağız.

4 numaranın önünden sokağın iki yanına bakın. Ataç'ın evi de bu sokaktaydı.

Adalar Apartmanı. Sabahattin Ali ailesiyle teras katında yaşadı. Kızı Filiz Ali burada doğdu.

Dost Mart 1977'de Zafer Çarşısı'nın arka koridorunda açılmıştı. Sonra Konur Sokak'a, Karanfil Sokak'a ve Tunalı Hilmi Caddesi'ne yayıldı; bugün burada.

Ankara'da bilinen bir cümle var: "Dost'un önünde buluşalım." Kitabevinin önü yıllarca arkadaşların, sevgililerin, öğrencilerin buluşma yeri oldu.

Dost'un önünde durun. Yürüyüş burada bitiyor. Birini bekliyorsanız doğru yerdesiniz.