Etlik Köprüsü

Etlik'i anlamak için önce bağları anlamak gerekir. Ankara çevresinde adı bağcılıkla anılan otuzu aşkın semt sayılır; Etlik, Keçiören ve Kuşcağız kuzeyde, Çankaya, Ayrancı, Dikmen ve Kavaklıdere güneyde bunların başlıcalarıdır. Bağ alanları Çubuk Çayı, Hatip Çayı, İncesu ve Kavaklıdere gibi su kaynaklarının çevresinde gelişmişti; sulama olmadan bağ olmuyordu. Bağ evi kültürünün en parlak dönemi 1892 ile 1923 arasına düşer. Bu evlerin sahipleri, Ankara'nın orta halli ve varlıklı Türk, Ermeni ve Rum ailelerdi; Etlik özellikle tiftik ve sof ticaretiyle uğraşan varlıklı Ermeni tüccarların bağlarıyla anılırdı. Kent içinde bir ev ile birlikte bir de bağı olmayanın tam Ankaralı sayılmadığı söylenirdi. Bu semtlere çıkan yollar dere yataklarını aşmak zorundaydı ve köprüler işte bu zorunluluktan doğdu.

Köprünün kimliği konusunda elimizdeki kayıt tektir ve bunu saklamanın anlamı yok. Ankara'nın tarihî köprülerini konu alan bir yapısal değerlendirme projesi, Develioğlu, Altınova, Beypazarı ve Taş Köprü gibi kemerli taş köprülerin yanında Etlik köprüsünü ayrı bir kategoriye koyar ve onu Cumhuriyet'in ilk dönemine ait betonarme bir yapı olarak tanımlar. Köprüyü daha eski bir döneme bağlayan, kitabeye ya da tescil kaydına dayanan yayımlanmış bir çalışmaya ulaşamadık. Bu yüzden sayfada betonarme tanımını esas alıyoruz.

Bugün geldiğinizde tabela, bilgilendirme panosu ya da düzenlenmiş bir çevre beklemeyin. Görülecek şey yapının kendisinden çok arazinin okunmasıdır: derenin nereden geçtiği, yolun nasıl alçaldığı, bağ yollarının izini hangi sokakların sürdürdüğü. Ziyareti tek başına planlamak yerine Keçiören'deki Aynalı Köprü ve Akköprü ile aynı güne koymak daha doyurucu olur. Üçü birlikte görüldüğünde Ankara'nın köprü tarihi, Selçuklu taşından erken Cumhuriyet betonarmesine uzanan bir çizgi hâlinde belirginleşir.