Çerkeş Sokağı
Çerkeş Sokağı Ulus'ta, Ulus Hali'nin güneyinde uzanan bir çarşı sokağıdır. Sokak Suluhan ile İbadullah Camii'nin yanından geçer. Sokağa eski adı Posta Caddesi olan Şehit Teğmen Kalmaz Caddesi'nden merdivenlerle inilir. Savaş Sönmez bu merdivenlerin Ticaret Odası Apartmanı'nın bitişiğinde olduğunu yazar. Merdivenlerin bittiği yerde İbadullah Camii durur, sokak oradan hafif bir eğimle Pala Sokağı'na doğru iner.
Sönmez sokağı Hacıdoğan ya da Doğanbey Mahallesi'nin ünlü sokağı diye anar. Yazar 1940'ların ortasında ailesiyle Çerkeş Sokağı'na açılan Gonca Sokağı'nda oturdu, 1949 sonbaharında oradan ayrıldı. Ona göre Çerkeş Sokağı o yıllarda sağlı sollu dükkanlarıyla 200 metreye yaklaşan bir çarşıydı. Suluhan, Konuklar, Nurtopu, Taşdöşeme ve Çetiner sokakları da buraya açılırdı.
Sönmez'in çocukluğunda sokaktaki iki bakkalı Ermeni asıllı Ankaralılar işletiyordu, Gonca Sokağı'nın girişindeki evlerde de Ermeni asıllı komşular otururdu. Yazar son yıllardaki araştırmalarında bu çevreden Ermeni asıllı altı akranıyla görüştü. Sönmez'e göre bu komşuların çoğu sonraki yıllarda yurt dışına göç etti, kalanlar başka semtlere taşındı.
Sönmez'e göre evlerle mahalle çarşısının iç içe geçtiği doku 1950'lerden bu yana neredeyse tümüyle kayboldu. Çerkeş Sokağı yalnız gündüz yaşanan bir çarşı sokağına döndü. Ona açılan Gonca Sokağı ise bütün yapılarıyla ortadan kalktı. İlber Ortaylı Hal'in çevresindeki Çerkes Sokak ile Suluhan'ı eski Ankara ve Anadolu çarşılarının canlı bir örneği sayar. Sokağın merdivenli girişi ve devamı bugün yaya yoludur.
Anılarda Çerkeş Sokağı
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Merdivenlerden inince soldaki ilk dükkan bir fırındı, hemen yanında gazocağı tamircisinin kulübesi ile bir kalaycı demirci dükkanı vardı. Sokağın sol yanını İbadullah Camii ve bahçe duvarları kaplardı.
Tanıklık Savaş Sönmez, 1950'lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Okuduğumuz kaynak Savaş Sönmez, 2016, s. 192.
Sokak boyunca Pala Sokağı köşesindeki kasaba kadar dükkanlar sıralanırdı. Elektrikçi Agop Işık, Şekerci Hasan Hüseyin Ertürk, kadın Manav Aliye ve Cıngıllıoğlu Pastırmacısı bunlar arasındaydı. Saçı az Pastacı Yusuf'un 10 kuruşluk eklerinin tadını yıllar sonra da unutamadı.
Tanıklık Savaş Sönmez, 1950'lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Okuduğumuz kaynak Savaş Sönmez, 2016, s. 192.
Sokağa yaz başında ıslak havlulara sarılı kaplarıyla dondurmacı, kıvılcımlar saçan çarkıyla bileyci gelirdi. Hallaç tokmağı ve yayıyla yatakların, yorganların pamuğunu ya da yününü havalandırırdı, hallaçları hep okçulara benzetirdi. View Master denen alete takılı yedi fotoğrafı seyrettiren bir sinemacı ile günün şarkılarını risalelerden okuyarak satan bir destancı da uğrardı.
Tanıklık Savaş Sönmez, 1950'lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Okuduğumuz kaynak Savaş Sönmez, 2016, s. 196.
Bu bölümün kaynakları
- Savaş Recep Sönmez. 1950’lere Doğru Çerkeş Sokağı ve Çevresi. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(2), s. 189-204. DOI: 10.5505/jas.2016.92063. 2016. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Erbirbir ve Erberber bakkalı · 1940'lar · yaklaşık 30 m
- Palabıyık'ın Meyhanesi · 1940'lardan · yaklaşık 90 m
- Modern Çarşı · 1962-2003 · yaklaşık 90 m
- Gökçeoğlu Mescidi · 1947'ye kadar · yaklaşık 130 m
- Turan Lokantası · 1939-1962 · yaklaşık 190 m
Nasıl gidilir
M1 metro hattının Ulus istasyonundan çıkıp Atatürk Bulvarı'nda Ulus PTT binasının yanından Şehit Teğmen Kalmaz Caddesi'ne girin. Caddede yaklaşık 300 metre yürüyünce sağ kolda sokağa inen merdivenleri görürsünüz, yürüyüş toplam 10 dakika kadar.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,2 km
- En yakın raylı istasyon
- Ulus (M1), kuş uçuşu 620 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Sönmez'in andığı şekerci dükkanı 1933'te açılmıştı. Yazar dükkanı 2012'de hâlâ yerinde fotoğrafladı.
- 2.İlber Ortaylı sokağı Suluhan ile birlikte eski Ankara ve Anadolu çarşılarının canlı bir örneği sayar.
Ziyaretçi ipuçları
- •Sokağa Şehit Teğmen Kalmaz Caddesi'ndeki merdivenlerden inebilirsiniz, merdivenlerin dibinde İbadullah Camii var.
- •Sokak bir gündüz çarşısı, gün içinde gezmek daha iyi olur.
- •Ulus Hali ve Suluhan birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- Çerkeş Sokağı nerede, nasıl gidilir?
- M1 metro hattının Ulus istasyonundan çıkıp Atatürk Bulvarı'nda Ulus PTT binasının yanından Şehit Teğmen Kalmaz Caddesi'ne girin. Caddede yaklaşık 300 metre yürüyünce sağ kolda sokağa inen merdivenleri görürsünüz, yürüyüş toplam 10 dakika kadar.
- Giriş ücretli mi?
- Sokak herkese açık, gezmek ücretsiz.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 20 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Osmanlı dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Ulus'ta eski Posta Caddesi'nden merdivenle inilen çarşı sokağı. Savaş Sönmez'e göre 1940'larda sağlı sollu dükkanlarıyla 200 metreye yaklaşan bir mahalle çarşısıydı.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Sobacılar Çarşısı
Ulus'ta Posta Caddesi ile Anafartalar Caddesi arasındaki sokakta kurulu eski soba çarşısı. Belediye 2026'da sokaktaki 28 yapı için bir yenileme projesi başlattı.
Kültürel MirasAnafartalar Caddesi
Ulus ile Samanpazarı arasında, erken Cumhuriyet'in ilk modern dükkanlarının ve betonarme yapılarının dizildiği cadde.
Kültürel MirasÇıkrıkçılar Yokuşu
Ankara keçisinin yününden sof dokunan çıkrıkların adını taşıyan kale eteğindeki yokuş.
Kültürel Mirasİzmir Caddesi
Kızılay'da Atatürk Bulvarı'ndan ayrılan, eski adı Uçar Sokak olan cadde. Pastaneleri, otelleri ve pasajlarıyla Yenişehir'in hareketli sokaklarından biriydi.
Kültürel MirasSakarya Caddesi
Kızılay'ın 500 metrelik yaya omurgası: balık tezgâhları, meyhaneler ve seksen yıllık bir ayaküstü sohbet geleneği.
Kültürel MirasAyhan Mağazası
Kökü 1940'larda Samanpazarı'ndaki Sümerler Mağazası'na dayanan, 1969'dan beri Kızılay'da çalışan giyim mağazası. Funda Uz'a göre 2019'da vitrini ve iç düzenlemesi ilk günkü gibiydi.
Bu sayfa son olarak 4 Kasım 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: openstreetmap.org, openstreetmap.org, openstreetmap.org, ankaradergisi.org, dergipark.org.tr
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.