Hamamönü Tarihi Evleri
Hamamönü, Ankara'nın kale çevresindeki eski yerleşiminin güneye uzanan parçasıdır ve bugün kentin en çok fotoğraflanan sokaklarını barındırır. Adını 1440'ta Celalettin Karacabey'in yaptırdığı Karacabey Hamamı'ndan alır: semt, hamamın önünde kurulan mahalledir, arkasındaki bölge de Hamamarkası diye anılır. Ahşap ve kerpiç sivil mimarinin sıralandığı dar sokaklar uzun yıllar bakımsız kaldıktan sonra 2006'da başlayan kapsamlı bir programla onarıldı ve semt yeniden yürünür hale geldi. Ankara'nın Cumhuriyet öncesi yüzünü tek bir yürüyüşte görmek isteyen için en pratik adres burası.
Semtin hafızasındaki en ağır durak Taceddin Dergâhı. Mehmet Akif Ersoy, Millî Mücadele yıllarında Ankara'ya geldiğinde bu dergâhın odalarından birinde kaldı ve İstiklal Marşı'nın metni 1921'de burada yazıldı. Yapı bugün Mehmet Akif Ersoy Müze Evi olarak düzenlenmiş durumda; şairin gözlüğü, saati ve kişisel eşyaları sergileniyor. Aynı sokaklarda Karacabey Camii, Taceddin Camii ile Kâmil Paşa, İshak Ağa ve Kabakçı konakları gibi restore edilmiş yapılar sıralanıyor.
Onarım programı Altındağ Belediyesi eliyle yürütüldü ve yaklaşık 250 yapılık bir alanı kapsadı. Sonuç, semtin 2011'de Avrupa Komisyonu'nun EDEN (Avrupa'nın Seçkin Turizm Destinasyonları) yarışmasında Türkiye'nin destinasyonu olarak seçilmesini getirdi. Programın ölçeği kadar yöntemi de tartışıldı: cepheler büyük ölçüde yenilendiği için bugün görülen dokunun ne kadarının özgün, ne kadarının yeniden yapım olduğu koruma çevrelerinde hâlâ konuşulan bir soru. Yine de sokak ölçeği, avlulu ev tipi ve semtin kentle kurduğu ilişki korunmuş durumda; Hamamönü, restorasyonun Ankara'da en görünür sonuç verdiği yer olmayı sürdürüyor.
Bugün buraya gidenler bir açık hava müzesi değil, çalışan bir semt bulur: el sanatları atölyeleri, tezgâh üstünde yapılan tatlılar, kahvaltı ve gözleme veren avlular, küçük galeriler. Hafta sonları, özellikle öğleden sonra kalabalık oluyor. Sokaklar ücretsiz ve her saat açık, müze evlerin ise kendi ziyaret saatleri var. Ulucanlar Cezaevi Müzesi, Hacettepe kampüsü ve Ulus yürüme mesafesinde olduğu için Hamamönü'nü tek başına değil, yarım günlük bir yürüyüşün parçası olarak planlamak daha doğru.
Anılarda Hamamönü
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1920'lerde Ankara'da doğan tanıklar için Hamamönü ve Samanpazarı başlıca alışveriş yeriydi. Tanıkların hepsine göre Kızılay'da ticaret ancak 1960'ların ikinci yarısında yoğunlaştı. Selda Tuncer'e göre 1930'ların ortasından sonra Ulus'ta daha pahalı mallar Anafartalar Caddesi'nde satılırdı, Hamamönü, Samanpazarı ve Çıkrıkçılar Yokuşu ise küçük dükkanlarıyla yan alışveriş bölgeleriydi. Turan Tanyer'e göre mimar Refik Gökhan sonradan modern tarzı bırakıp eski Türk evlerinin üslubuna döndü, bir Hamamönü evinin tavanını alıp Emirgan'daki villasına taşıdı.
Aka Gündüz'ün Bir Şoförün Gizli Defteri romanında şoför Erol ile Çiler evlenince Hamamönü'nde kiralık bir eve yerleşir. Çiler İstanbul'dayken canı sıkılan Erol Hamamönü kahvesinde nargile içer.
Edebi eserden. Aka Gündüz, Bir Şoförün Gizli Defteri. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 369.
Keleş öğrenciyken arkadaşlarıyla Ulus'ta bir iki lokantaya giderdi. Hamamönü'nde ise “birkaç öğrencinin kesesine uygun yerler vardı”. Oralara daha sık gider, akşam yemeğini yiyip geri dönerlerdi.
Tanıklık Ruşen Keleş, Küçüktaşdemir'in 2017 görüşmesi. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 183.
O zamanlar Hamamönü modaydı. Hamamönü'nden Adliye'ye giderken, Samanpazarı çevresinde örgü bluz, kazak ve süveter satan çok büyük bir Yahudi mağazası vardı. Samanpazarı da çok güzel bir yerdi, orada çok güzel üç ayakkabıcı hatırlıyordu.
Tanıklık Tuncer'in görüştüğü, gençliği 1950'lerde geçen bir kadın. Okuduğumuz kaynak Selda Tuncer, 2014, s. 208.
Bu bölümün kaynakları
- Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Selda Tuncer. Going public: Women's experience of everyday urban public space in Ankara across generations between the 1950s and the 1980s. Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı. 2014. Kaynağa git
- Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi- 6. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 48 (2019), s. 365 vd. 2019. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Samanpazarı Meydanı ve Esen Park · 1930'ların sonu-1980'ler · yaklaşık 360 m
Ziyaret bilgileri
- Saatler
- Sokaklar açık alan, günün her saati gezilebiliyor. Dükkânların, kafelerin ve müze evlerin kendi ziyaret saatleri var; Mehmet Akif Ersoy Müze Evi'nin pazartesi kapalı olduğu bildiriliyor.
- Giriş
- Semti gezmek ücretsiz. Mehmet Akif Ersoy Müze Evi'ne giriş de ücretsiz; diğer yapılar kafe, atölye ya da dükkân olarak kullanıldığı için harcama ziyaretçiye kalıyor.
Nasıl gidilir
En kolay yol Ankaray: Kızılay'dan Kurtuluş durağına inip Hacettepe yönünde on dakika kadar yürümek yetiyor. Metroyla gelenler M1 hattında Ulus'ta inip Anafartalar Caddesi üzerinden yaklaşık yirmi dakikada yürüyebilir. Kızılay, Sıhhiye ve Ulus'tan geçen EGO otobüslerinin de Hamamönü ve Hacettepe yönünde durakları var.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 1,8 km
- En yakın raylı istasyon
- Kurtuluş (A1 Ankaray ve Başkentray), kuş uçuşu 580 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Semt adını 1440'ta yaptırılan Karacabey Hamamı'ndan alıyor; hamamın arkasında kalan bölge de Hamamarkası diye anılıyor.
- 2.İstiklal Marşı'nın metni 1921'de bu semtteki Taceddin Dergâhı'nda yazıldı; yapı bugün Mehmet Akif Ersoy Müze Evi olarak geziliyor.
- 3.Semtin onarım projesi 2011'de Avrupa Komisyonu'nun EDEN yarışmasında Türkiye'nin destinasyonu olarak seçildi.
Ziyaretçi ipuçları
- •Hafta sonu öğleden sonra en kalabalık saat; sokakları kalabalıksız görmek isteyen sabah erken gitsin.
- •Mehmet Akif Ersoy Müze Evi'ne giriş ücretsiz, ancak pazartesi kapalı olduğu bildiriliyor; günü buna göre seçin.
- •Sokaklar yokuşlu ve taş kaplı, rahat ayakkabı işinizi kolaylaştırır.
- •Ulucanlar Cezaevi Müzesi ve Ulus aynı yürüyüşe sığıyor, üçünü tek güne koymak mantıklı.
Sık sorulanlar
- Hamamönü nerede, hangi ilçede?
- Ankara'nın Altındağ ilçesinde, Ulus ile Hacettepe kampüsü arasındaki bölgede. Kale çevresindeki eski yerleşimin güneye uzanan parçası sayılıyor.
- Hamamönü'ne nasıl gidilir?
- Ankaray'la Kızılay'dan Kurtuluş durağına inip Hacettepe yönünde on dakika yürümek en kolay yol. Metro kullananlar M1 hattında Ulus'ta inip Anafartalar Caddesi üzerinden yaklaşık yirmi dakikada yürüyebiliyor. Kızılay, Sıhhiye ve Ulus'tan geçen EGO otobüsleri de bölgeye uğruyor. Araçla gelenlerin park sorunu yaşaması olağan, toplu taşıma daha rahat.
- Hamamönü'nü gezmek ücretli mi?
- Sokaklar açık alan, gezmek ücretsiz. Mehmet Akif Ersoy Müze Evi'ne giriş de ücretsiz. Diğer restore yapılar kafe, atölye ya da dükkân olarak kullanıldığı için orada harcama size kalıyor.
- Hamamönü'nde ne var, ne kadar zaman ayırmalı?
- Restore edilmiş konaklar, Karacabey ve Taceddin camileri, Mehmet Akif Ersoy Müze Evi, el sanatları atölyeleri, tatlıcılar ve avlulu kahvaltı mekânları var. Yürüyerek gezmek ve bir mola vermek için yaklaşık iki saat yeterli oluyor.
- Hamamönü evleri gerçekten tarihi mi?
- Sokak dokusu ve yapı tipleri Osmanlı dönemi sivil mimarisine dayanıyor, ancak 2006 sonrasındaki onarım programı çok kapsamlıydı ve cepheler büyük ölçüde yenilendi. Bu yüzden bugün gördüğünüz görüntünün ne kadarının özgün, ne kadarının yeniden yapım olduğu koruma çevrelerinde tartışılan bir konu.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Tarihi Karacabey Hamamı
1440, 1988'de onarılan ve bugün de çalışan tarihi hamam.
TarihiHacı Musa Camii
Talatpaşa Bulvarı'nda 1432 tarihli kitabesi olan cami. Kalem işli ahşap tavanı ve nadide ahşap minberiyle bilinir.
TarihiYeşil Ahi Camii
Hamamönü'nde 1349-1392 arasında yapılmış, kerpiç duvarlı ve ahşap tavanlı Ahi dönemi camisi.
TarihiKaracabey Camii
Kitabe tarihi 1428 olarak okunan erken Osmanlı tabhaneli cami; türbe, çeşme ve çifte hamamla Karacabey Külliyesi.
TarihiSabuni Mescidi
Hamamönü'nde 14-15. yüzyıl mescidi. Karanlık Mescit diye de bilinir, özgün ceviz kapısı Etnografya Müzesi'nde.
TarihiAhi Elvan Camii
14. yy sonu, ahşap direkli cami.
Bu sayfa son olarak 13 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: altindag.gov.tr, altindag.gov.tr, hurriyet.com.tr, tr.wikipedia.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.