Kuğulu Pasajı
Kuğulu Pasajı Tunalı Hilmi Caddesi ile Buğday Sokak'ın köşesinde, Kuğulu Park'ın tam karşısında durur. Adını da bu parktan alır. Yerinde eskiden Mobil'in Kavaklıdere Benzin İstasyonu ve onun yanında bir yapı vardı. Özüm İtez'e göre Koray Yapı Endüstrisi bu iki parseli 1976-1979 arasında satın aldı ve parseller tek yapıda birleşti. Resuloğlu'na göre pasajın yapımına 1978'de istasyon ile yanındaki yapı yıkılınca başlandı.
Yapıyı 1978'de Rahmi Bediz ile Demirtaş Kamçıl tasarladı, inşaat 1981'de bitti. Pasaj üç katlı bir çarşı bloğu ile onun üstünde yükselen iki ofis bloğundan oluşur. Resuloğlu'na göre tek bir sekiz katlı bloğa izin verilmediği için yapı böyle bölündü ve üç blok ayrı ayrı yapıldı. Çarşı katlarındaki koridorlar ortasında merdiven ve yürüyen merdiven boşluğu olan bir galeriye bağlanır. Galeri tavanındaki kubbeden ışık alır. İtez brüt beton yapıyı hem mimarlarının hem de müteahhit firmanın öbür yapılarıyla aynı üslupta bulur.
Resuloğlu'na göre Tunalı Hilmi Caddesi 1970'lere kadar çoğunlukla alçak yapılardan oluşuyordu. Sonra belediye ticari yapılara yedi kata kadar izin verdi. İtez'e göre cadde ticaretin ve eğlencenin önemli merkezlerinden biri oldu. Bunda Vedat Dalokay'ın 1970'lerin ortasında yeniden düzenlediği Kuğulu Park ile Kuğulu Pasajı'nın büyük payı vardı. Resuloğlu pasajı caddenin ilk pasajı sayar. Ardından Demirdöğen, Ertuğ, Gümüşsoy, Aynalı, Çelikler, Tunalı ve Yetkin gibi pasajlar açıldı.
Resuloğlu'na göre bu pasajlar pasaj olarak tasarlanmadı, sıradan apartmanlardan dönüştürüldü. Görüştüğü bir orman mühendisi de Kuğulu dışındakileri bu yüzden pasaj saymaz. Görüştüğü bir ressam ile bir inşaat mühendisine göre Kuğulu Pasajı 1990'ların ikinci yarısına kadar prestijli bir yerdi ve içinde lüks mallar satılırdı. İtez ise pasajı yeni kuşak alışveriş merkezlerinden çok 1970'lerin pasaj ve iş hanı kültürüne bağlar.
İtez 2011'de pasajda kurulduğu yıllardaki gibi butik giyim ve mücevher dükkanlarının ağır bastığını yazar. O yıl çarşıda 133 dükkan, iki iş hanı kulesinde de 60 iş yeri vardı. Selin Çavdar Sert 2019'da ofis bloklarının brüt betonunun özgünlüğünü koruduğunu yazar. Ona göre çarşı bloğunun yatay kütlesi ise tabelalar yüzünden okunmuyordu. Çavdar Sert pasajı Kamçıl ile Bediz'in çizgisini Kızılay'dan Tunalı Hilmi'ye taşıyan değerli bir yapı sayar.
Anılarda Kuğulu Pasajı
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Önce Kuğulu Pasajı yapıldı, sonra Tunalı kalabalıklaştı ve yeni dükkanlar açıldı. Aynalı ve Çelikler gibi başka pasajlar da geldi ama hiçbiri Kuğulu gibi olmadı. Benzinliğin yan tarafı evdi, üst tarafı da kahveydi, oraya da giderlerdi.
Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, 1980'lerin başından beri caddede çalışan bir esnaf. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 150, 251.
Kuğulu Pasajı'na annesi ve anneannesiyle dükkan gezmeye giderdi. Hatırladığına göre 1985'ten sonra pasajın içi hem kalabalık hem hareketliydi, kuyumcuların yanında oyuncakçılar ve şık mağazalar vardı. Ona göre Fred Perry ve Paul and Shark gibi markalar ilk kez bu pasaja geldi.
Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, çocukluğu Tunalı'da geçen bir kadın. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 152, 279.
Müzik, oyuncak ve hediye için çok seçenek vardı. Pasajın içinde Bedesten ile kaset satan Super Sonic adlı bir müzik dükkanı vardı, aynı pasajda poster de satılırdı. Oraya çok sık giderdi.
Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü bir endüstri mühendisi. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 152, 329.
Bir iç mimar için Tunalı Kuğulu Pasajı'ndan başlardı. Semtte büyüyen bir esnaf için ise pasaj da park da buluşma yeriydi ve o askerlikten sonra pasajın alt katında küçük bir dükkan açtı. İşin az olduğu günler arkadaşlarıyla dükkanın önünde çay kahve içip sohbet ederlerdi.
Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü bir iç mimar ile semtte büyüyen bir esnaf. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 153, 286-287.
Bu bölümün kaynakları
- Çılga Resuloğlu. The Tunali Hilmi Avenue, 1950s-1980s: The formation of a public place in Ankara. Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi Anabilim Dalı. 2011. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Kavaklıdere Benzin İstasyonu · 1950'ler-1978 · yaklaşık 10 m
- Lale Sineması · 1969-1980'ler · yaklaşık 240 m
- Kulüp 47 · 1954-1968 · yaklaşık 340 m
- Adalet Ağaoğlu'nun evi · 1970'ler · yaklaşık 370 m
- Ses Sineması · 1960'ların sonu-1980'ler · yaklaşık 390 m
Nasıl gidilir
Tunalı Hilmi Caddesi'nin Kuğulu Park ucunda, parkın karşısında. EGO otobüslerinin Kuğulu Park durağında inip birkaç dakika yürüyün.
- İlçe
- Çankaya
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,0 km
- En yakın raylı istasyon
- Necatibey (M2), kuş uçuşu 1,9 km
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Pasajın Çankaya Belediyesi arşivindeki projesi Kuğulu İş Hanı ve Çarşısı adını taşır.
- 2.İtez'e göre pasaj mimarların Kızılay'daki Moda Çarşısı ile yapı ve kurgu bakımından büyük benzerlik gösterir.
- 3.Karum'u da Kuğulu Pasajı'nı yapan Koray Yapı Endüstrisi pasajın hemen yakınında yaptı. İtez bunu biraz ironik bulur, çünkü Karum pasaj ve iş hanı kültürünün yıkımını kısmen hazırlayan yeni kuşak alışveriş merkezlerinin ilk örneklerindendi.
Ziyaretçi ipuçları
- •Pasaja hem Tunalı Hilmi Caddesi'nden hem Buğday Sokak'tan girilir. Bir girişten öbürüne geçmek için bir kat inip çıkmak gerekir.
- •Kuğulu Park caddenin hemen karşısında. Akün Sahnesi ile Şinasi Sahnesi de birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- Kuğulu Pasajı nerede, nasıl gidilir?
- Tunalı Hilmi Caddesi'nin Kuğulu Park ucunda, parkın karşısında. EGO otobüslerinin Kuğulu Park durağında inip birkaç dakika yürüyün.
- Giriş ücretli mi?
- Pasaja girmek ücretsiz.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 20 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Tunalı Hilmi Caddesi'nde Kuğulu Park'ın karşısındaki çarşı ve iş hanı. Rahmi Bediz ile Demirtaş Kamçıl'ın tasarladığı yapı 1981'de bitti, 1980'lerde Tunalı'nın buluşma yeriydi.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Tunalı Oteli
Tunalı Hilmi Caddesi'nde 1969'da hizmete giren sekiz katlı otel. Vedat Dalokay'ın tasarladığı yapının cephesinde güneş kırıcılar vardır.
MimariHayat Apartmanı
Emin Halid Onat'ın tasarladığı, 1967'de biten kooperatif apartmanı. Kavaklıdere'de dönemin ünlü yüksek konut yapılarındandı.
MimariPolonya Büyükelçiliği
Kuğulu Park'ın karşısındaki köşede, Varşova'daki Belweder Sarayı örnek alınarak yapılan elçilik binası. 1929'da bitti, bugün de Polonya Büyükelçiliği.
MimariTürk Dil Kurumu Binası
Cengiz Bektaş'ın Atatürk Bulvarı'ndaki yapıtı: medrese avlusu fikrini beton, ahşap ve camla yeniden kuran bir modernizm.
MimariÜniversite Apartmanı
Tunalı Hilmi Caddesi'nde Ankara Üniversitesi öğretim üyelerinin kooperatifinin yaptırdığı apartman. Projeyi Demirtaş Kamçıl ile Rahmi Bediz çizdi, daireleri zamanla büroya döndü.
MimariVakıfbank Genel Müdürlüğü Binası
Ertur Yener, Erdoğan Elmas ve Zafer Gülçur'un 1972 yarışmasıyla tasarladığı, 1975'te kullanılmaya başlanan banka genel müdürlüğü. Atatürk Bulvarı'nın Kavaklıdere kesiminde.
Bu sayfa son olarak 4 Kasım 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: openstreetmap.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.