Mahkeme Ağacın Kaya Yerleşimleri
Mahkeme Ağacın, resmî kayıtlarda Mahkemeağcin olarak geçen bir Kızılcahamam köyüdür ve Ankara'nın en şaşırtıcı arkeolojik manzaralarından birini saklar. İlçe merkezine on sekiz kilometre uzaklıkta, Çeltikçi yolu üzerindedir. Köyün çevresinde, yaklaşık üç kilometrelik bir yarıçap içinde, kayaya oyulmuş mağaralar, kiliseler, yaşam mekânları ve ören yerleri dağınık hâlde durur. Halk arasında yeraltı şehri denir; aslında tek bir şehirden çok, aynı tekniği paylaşan bir mekânlar kümesidir.
Bunun mümkün olmasının sebebi jeolojidir. Bölgeyi kaplayan volkanik tüfler yer yer masiftir ve içlerinde bazalt, andezit, riyolit parçalarının yanı sıra cüruf ve pomza taneleri taşır. Tüf, elle işlenebilecek kadar yumuşak ama oyulduktan sonra ayakta duracak kadar sağlamdır; kayaya mekân açmayı mümkün kılan da bu ikili özelliktir. Kimi tüf seviyelerinde görülen kırmızı renk oksitlenmeden ya da pişmeden kaynaklanır ve kaya yüzeylerine damar damar bir doku verir. Kızılcahamam Belediyesi alanı kültürel jeosit olarak listeler; yani buradaki değer hem yer biliminden hem insan elinden gelir.
Yerleşimin geçmişine dair en yaygın kabul, ilk sakinlerin Roma'nın baskısından kaçan erken Hristiyanlar olabileceğidir. Kaymakamlık bu anlatıyı bir kesinlik olarak değil, açık bir ihtimal kipiyle verir. Basında köydeki kilise ve manastırlar yedinci ve sekizinci yüzyıla tarihlendirilir. Kaya kiliselerinin duvarlarında içine haç yerleştirilen nişler bulunur; bu nişler mekânların ibadet işlevini ele veren en somut ayrıntıdır. Kadıpınarı mevkiinde, sekiz ile on dönüm arasında yapay bir düzlüğe bakan üç in ve beş metre yüksekliğe varan mağaralar kayıtlıdır.
Bugün buraya gelen ziyaretçi düzenlenmiş bir ören yeri değil, yaşayan bir köy ve çevresine dağılmış kaya mekânları bulur. Gişe, aydınlatma, tuvalet ve rehber yoktur; kimi kiliseye patika ile, kimine tarla kenarından yürüyerek varılır. Yönlendirme levhası yok denecek kadar azdır, bu yüzden köyde yol sormak ziyaretin doğal bir parçasıdır. Karşınıza çıkan mekânlar da tek tip değildir: bazıları tek odalı basit oyuklar, bazıları nişli ve kemer izli daha özenli hacimlerdir. Ziyaret böylece birkaç noktayı sabırla arayan bir geziye dönüşür ve tam da bu yüzden akılda kalır. Bölgede balıkçıl kuşları da görülür; belediyenin aktardığına göre mayıs ve haziran aylarında yörede bulunur, sular çekilince ayrılırlar. Kızılcahamam'ın termal tesisleri ve Soğuksu Milli Parkı ile birleştirildiğinde, Mahkeme Ağacın günübirlik bir Ankara programının en sessiz ve en beklenmedik durağı olur.
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Açık kırsal alanda, gişesi olmayan serbest erişimli bir alan; giriş ücreti yoktur.
Nasıl gidilir
Ankara'dan Ankara-Bolu yolu (D750) ile Kızılcahamam'a çıkılır, ilçe merkezinden Çeltikçi yolu izlenerek on sekiz kilometre sonra köye varılır. AŞTİ'den Kızılcahamam'a düzenli otobüs seferleri vardır, ancak köye kadar özel araç ya da köy servisi gerekir.
- İlçe
- Kızılcahamam
- Ankara merkeze (Kızılay) uzaklık
- kuş uçuşu 55,1 km
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Bu mekan bir rotanın durağı
Tek bir yeri değil, o yerin içinde durduğu hikayeyi yürümek için.
Biliyor musunuz
- 1.Kızılcahamam Belediyesi alanı kültürel jeosit olarak listeler; köyün çevresinde yaklaşık üç kilometrelik bir yarıçap içinde kayaya oyulmuş mağaralar, kiliseler ve yaşam mekânları dağınık hâlde durur.
- 2.Kaya kiliselerinin duvarlarında içine haç yerleştirilen nişler bulunur; basında köydeki kilise ve manastırlar yedinci ve sekizinci yüzyıla tarihlendirilir.
- 3.Bölgenin tüfleri bazalt, andezit ve riyolit parçalarının yanı sıra cüruf ve pomza taneleri içerir; bazı seviyelerdeki kırmızı renk oksitlenmeden ya da pişmeden gelir.
Ziyaretçi ipuçları
- •Yanınıza güçlü bir el feneri ve kaymayan tabanlı ayakkabı alın. Mağara ve kaya mekânlarında aydınlatma yoktur, zemin tozlu ve eğimlidir.
- •Köye vardığınızda muhtarlığa ya da kahvedeki birine sorun. Kaya kiliseleri dağınık konumdadır ve yönlendirme levhası yok denecek kadar azdır.
- •Kaya mekânları kültür varlığıdır: kazmak, duvara yazmak, taş ya da parça almak yasaktır. Haç nişlerine ve oyma yüzeylere dokunmayın.
- •Mayıs ve haziran aylarında yörede balıkçıl kuşları görülür; yanınızda dürbün olursa ziyareti kuş gözlemiyle birleştirebilirsiniz.
Sık sorulanlar
- Mahkemeağcin yeraltı şehri nerede, Kızılcahamam'a ne kadar uzak?
- Ankara'nın Kızılcahamam ilçesine bağlı Mahkemeağcin köyündedir. Kaymakamlığın verdiği bilgiye göre ilçe merkezine on sekiz kilometre uzaklıkta, Çeltikçi yolu üzerindedir. Kızılcahamam ise Ankara merkezine yaklaşık seksen kilometredir.
- Kaya kiliseleri hangi döneme ait?
- Basında köydeki kilise ve manastırlar yedinci ve sekizinci yüzyıla tarihlendirilir. Kaymakamlık, ilk sakinlerin Roma'nın baskısından kaçan erken Hristiyanlar olabileceğini açıkça bir ihtimal olarak sunar. Alanda yapılmış hakemli bir kazı ya da yüzey araştırması yayınına ulaşamadık, dolayısıyla bu tarihlendirmeyi kesin bir sonuç gibi okumamak gerekir.
- Giriş ücreti var mı, ziyaret saati var mı?
- Hayır. Burası düzenlenmiş bir ören yeri değil, yaşayan bir köy ve çevresine dağılmış kaya mekânlarıdır. Bilet satışı ve ilan edilmiş bir ziyaret saati yoktur. Mekânlarda aydınlatma bulunmadığı için gündüz gitmek gerekir.
- Kapadokya'ya benziyor mu?
- Teknik olarak evet, malzeme olarak benzer: her iki yerde de volkanik tüf oyularak mekân üretilmiştir. Ama ölçek çok farklıdır. Mahkeme Ağacın turistik altyapısı olmayan, dağınık ve küçük bir kaya yerleşimi kümesidir; Kapadokya ölçeğinde bir peyzaj beklemeyin.
- Çocukla ya da yaşlı biriyle gidilebilir mi?
- Dikkat gerekir. Kaya mekânlarına giden yollar patika ve tarla kenarıdır, zemin eğimli ve tozludur, korkuluk yoktur. Köy içi ve yakın çevre rahat gezilir, ancak mağara ve kilise girişleri herkes için uygun değildir.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Alicin Manastırı
Erken Hristiyanlık inziva merkezi, Sümela benzeri.
TarihiPelitçik Fosil Ormanı
20 milyon yıllık taşlaşmış ağaçlar.
TarihiŞeyh Ali Semerkandi Türbesi
15. yy İslam alimi, manevi turizm.
Tarihiİnönü Mağaraları
Hitit'ten Bizans'a çok katlı kaya yerleşimleri.
TarihiGüdül Tarihi Kent (Cittaslow)
Sakin Şehir, otantik Osmanlı kasabası.
TarihiKaralar Galat Mezarları
MÖ 1. yüzyıl, Kelt kökenli kral mezarları.
Bu sayfa son olarak 10 Ağustos 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: kizilcahamam.gov.tr, kizilcahamam.bel.tr, aa.com.tr
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.