Kayıp mekan

Nahit Fıratlı'nın evi, Vardar Apartmanı

1930'lar-1947

Öteki adları Vardar Apartmanı, Nahit Hanım'ın evi.

Bu mekan bugün yok. Vardar Apartmanı yıkıldı.

Edebiyat öğretmeni Nahit Fıratlı yaklaşık yirmi yıl boyunca Vardar Apartmanı'ndaki evini şair ve sanatçılara açtı. Necati Cumalı'nın anlattığına göre daire giriş katından sonra üçüncü kattaydı ve sabaha uzayan toplantılarda çoğu kişi geniş divanda kestirirdi. Cahit Külebi bu gecelerin kimseye belli etmeyen liderinin Orhan Veli olduğunu yazar. 1947'de apartmanın yıkılmasına karar verilince toplantılar Sümer Sokak'taki başka bir dairede sürdü.

Nerede

Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.

Tonga 2016 s. 265 Yenişehir'de Sümer Sokak'ta yer alan Vardar Apartmanı diyor. Tonga'nın aktardığı Necati Cumalı 1982 apartmanı Atatürk Bulvarı'nın ilk apartmanlarından sayıyor ve Sağlık Bakanlığı'ndan Kızılay'a gelirken Zafer Anıtı'nı geçince solda kaldığını yazıyor. Gündoğan 2018 s. 169 aynı Cumalı yazısına dayanarak evi Sümer Sokak'ta gösteriyor. Özaloğlu 2006 s. 333'teki sözlü tanıklıkta Vardar Apartmanı bugünkü Büyük Çarşı'nın biraz yukarısındaki apartmanların karşısında, altında Nurettin Bey'in eczanesi olan bir yapı olarak anılıyor.

Haritada göster

Anılarda Nahit Fıratlı'nın evi, Vardar Apartmanı

Necati Cumalı, Vardar Apartmanı'nı Atatürk Bulvarı'nın ilk apartmanlarından biri sayar. Sağlık Bakanlığı'ndan Kızılay'a gelirken Zafer Anıtı'nı geçince solda kalır. Sahibi ilk dönem milletvekili Rıfat Vardar'dır.
Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 265.
Nahit Hanım'ın dairesi giriş katından sonra üçüncü kattadır. Evde kırmızı kadife örtülü bir masa, dökme kömür sobası ve geniş bir divan vardır. Sabaha uzayan toplantılarda çoğu kişi bu divanda kestirir.
Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 265.
Müzik ve resim dünyası da bu eve gelir. Adnan Saygun, Mithat Fenmen, Orhan Borar, Malik Aksel ve Arif Kaptan bunlardandır. 1945 sonundan itibaren Ruhi Su gibi konservatuvar çevresi de eklenir.
Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 265-266.
Eve girmek sıkı bir seçime bağlıdır. Her yeni gelene bir dost kefil olur. Cumalı'ya göre Orhan Veli orada olmasa bile gölgesi evden eksik olmaz.
Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 266.
Necip Fazıl da bu salona uğrar. Bir toplantıda Garip şiirini eleştirir, Orhan Veli ve arkadaşlarıyla tartışır.
Tanıklık Necip Fazıl Kısakürek, Bâbıâli, 1975. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 266.
Cahit Külebi'ye göre geceleri genellikle Nahit Fıratlı'nın evinde ciddi şiir toplantıları yapılır. Toplantıların kimseye belli etmeyen lideri Orhan Veli'dir.
Tanıklık Cahit Külebi, 19 Şubat 1986 tarihli yazı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 267.
Cumalı onu koruyucu melekleri sayar, Samet Ağaoğlu Rönesans gibi bir kadın der. Cemal Süreya ise “Cumhuriyet dönemi küçük burjuva duyarlılığının anası” der.
Tanıklık Mustafa Şerif Onaran, Varlık, Kasım 2000; Cemal Süreya, 99 Yüz, 2006. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 267.
Ece Ayhan'a göre Orhan Veli Yaprak'ın düzeltilerini hipodromda yapar. Destekçilerin parasının bir kısmını atlara ayırır. Nahit Hanım da öğretmenlik maaşından artırdığıyla katkı verir.
Tanıklık Ece Ayhan, Müştemilat, Kitap-lık, Mart-Nisan 2002. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 268.
Ece Ayhan aynı yazıda Nahit Hanım'ı altın saçlı ve Atatürk'le üç kez dans etmiş biri olarak anar.
Tanıklık Ece Ayhan, Müştemilat, Kitap-lık, Mart-Nisan 2002. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 268.
1947'de Vardar Apartmanı'nın yıkılmasına karar verilir. Nahit Hanım toplantıları Sümer Sokak'taki başka bir dairede sürdürür. 1949'da Halil Vedat'tan boşanıp İstanbul'a taşınır.
Tanıklık Tonga'nın kendi anlatımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 268-269.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Apartman Sağlık Bakanlığı'ndan Kızılay'a giderken Zafer Anıtı'nı geçince solda kalıyordu. Bugünkü Sümer caddeleri bulvarın batısında, yani bu yönde sağda kalıyor. Özaloğlu 2006'daki tanık da apartmanı Büyük Çarşı tarafının karşısına koyuyor.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Mareşal Atatürk Anıtı ve Zafer Meydanı · Tarihi · yaklaşık 70 m
Zafer Çarşısı Sahafları · Edebiyat · yaklaşık 70 m
Ankara Yeni Sahne · Tiyatro · yaklaşık 230 m
Sakarya Caddesi · Kültürel Miras · yaklaşık 260 m

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
Tuğçe Çapar. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Ankara'da liseler: Ankara Kız Lisesi ve Gazi Lisesi. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı. 2017. Kaynağa git
Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.

Nahit Fıratlı'nın evi, Vardar Apartmanı

1930'lar-1947

Öteki adları Vardar Apartmanı, Nahit Hanım'ın evi.

Bu mekan bugün yok. Vardar Apartmanı yıkıldı.

Nerede

Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.

Anılarda Nahit Fıratlı'nın evi, Vardar Apartmanı

Necati Cumalı, Vardar Apartmanı'nı Atatürk Bulvarı'nın ilk apartmanlarından biri sayar. Sağlık Bakanlığı'ndan Kızılay'a gelirken Zafer Anıtı'nı geçince solda kalır. Sahibi ilk dönem milletvekili Rıfat Vardar'dır.

Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 265.

Nahit Hanım'ın dairesi giriş katından sonra üçüncü kattadır. Evde kırmızı kadife örtülü bir masa, dökme kömür sobası ve geniş bir divan vardır. Sabaha uzayan toplantılarda çoğu kişi bu divanda kestirir.

Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 265.

Müzik ve resim dünyası da bu eve gelir. Adnan Saygun, Mithat Fenmen, Orhan Borar, Malik Aksel ve Arif Kaptan bunlardandır. 1945 sonundan itibaren Ruhi Su gibi konservatuvar çevresi de eklenir.

Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 265-266.

Eve girmek sıkı bir seçime bağlıdır. Her yeni gelene bir dost kefil olur. Cumalı'ya göre Orhan Veli orada olmasa bile gölgesi evden eksik olmaz.

Tanıklık Necati Cumalı, Nahit Hanımlarda, Hürriyet Gösteri, Mayıs 1982. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 266.

Necip Fazıl da bu salona uğrar. Bir toplantıda Garip şiirini eleştirir, Orhan Veli ve arkadaşlarıyla tartışır.

Tanıklık Necip Fazıl Kısakürek, Bâbıâli, 1975. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 266.

Cahit Külebi'ye göre geceleri genellikle Nahit Fıratlı'nın evinde ciddi şiir toplantıları yapılır. Toplantıların kimseye belli etmeyen lideri Orhan Veli'dir.

Tanıklık Cahit Külebi, 19 Şubat 1986 tarihli yazı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 267.

Cumalı onu koruyucu melekleri sayar, Samet Ağaoğlu Rönesans gibi bir kadın der. Cemal Süreya ise “Cumhuriyet dönemi küçük burjuva duyarlılığının anası” der.

Tanıklık Mustafa Şerif Onaran, Varlık, Kasım 2000; Cemal Süreya, 99 Yüz, 2006. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 267.

Ece Ayhan'a göre Orhan Veli Yaprak'ın düzeltilerini hipodromda yapar. Destekçilerin parasının bir kısmını atlara ayırır. Nahit Hanım da öğretmenlik maaşından artırdığıyla katkı verir.

Tanıklık Ece Ayhan, Müştemilat, Kitap-lık, Mart-Nisan 2002. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 268.

Ece Ayhan aynı yazıda Nahit Hanım'ı altın saçlı ve Atatürk'le üç kez dans etmiş biri olarak anar.

Tanıklık Ece Ayhan, Müştemilat, Kitap-lık, Mart-Nisan 2002. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 268.

1947'de Vardar Apartmanı'nın yıkılmasına karar verilir. Nahit Hanım toplantıları Sümer Sokak'taki başka bir dairede sürdürür. 1949'da Halil Vedat'tan boşanıp İstanbul'a taşınır.

Tanıklık Tonga'nın kendi anlatımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 268-269.

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git

Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git

Tuğçe Çapar. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Ankara'da liseler: Ankara Kız Lisesi ve Gazi Lisesi. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı. 2017. Kaynağa git

Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.