Tunalı Hilmi Caddesi ve Pasajları
Tunalı Hilmi Caddesi, Çankaya'nın Kavaklıdere semtinde yaklaşık bir buçuk kilometre uzanan ve Ankara'nın gündelik hayatını en yoğun taşıyan caddelerinden biridir. Bir ucunda Kuğulu Park, boyunca vitrinler, kafeler, kitapçılar ve caddenin asıl sürprizi olan pasajlar vardır. Adını Tunalı Hilmi'den (1871-1928) alır: Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci, üçüncü ve dördüncü dönemlerinde görev yapmış, sade Türkçeyi savunmuş, işçi, köylü ve kadın haklarını meclis kürsüsünden dile getirmiş bir siyasetçi. 1923'te kadınların seçme ve seçilme hakkını açıkça savunması, dönemine göre erken bir çıkıştı. Heykeli 2006'da Kuğulu Park girişine dikildi.
Cadde bugünkü adını 1964'te aldı, öncesinde Özdemir Caddesi olarak biliniyordu. Kavaklıdere o yıllarda bağlardan konut alanına dönüşüyor, Ankara'nın orta sınıfı Ulus'tan güneye doğru taşınıyordu. Cadde bu göçün vitrini oldu. 1955'te açılan Flamingo Pastanesi ve 1965'te açılan Kavaklıdere Sineması gibi mekânlar, buranın yalnız alışveriş değil buluşma yeri olarak da kurulduğunu gösterir. Kuzey ucundaki Kuğulu Park 1958'de düzenlendi; yaklaşık 7.700 metrekarelik bu alan bugün caddenin kimliğinden ayrılamaz. Park, Vedat Dalokay'ın belediye başkanlığı yıllarında yeniden ele alındıktan sonra asıl popülerliğine kavuştu.
Parkın adını veren ilk beyaz kuğular 1975'te Viyana Belediyesi'nin hediyesiydi; adları Viyana ve Ankara idi. Bugün havuzda Çin'den gelen siyah kuğular yüzüyor. Caddenin asıl karakteri ise pasajlarda saklıdır. Kuğulu, Ertuğ, Çelikler, Seymenler, Gümüşsoy, Uğurlu ve Aynalı pasajları, caddeyi arka sokaklara bağlayan yaya kısayolları olduğu kadar küçük dükkânların da yuvasıdır. Pasaj, Ankara'nın modern kent dokusuna özgü bir tipolojidir: caddenin gürültüsünden bir adım içeri girdiğinizde kirası daha ucuz, ölçeği daha küçük, müşterisi daha sadık bir ticaret dünyası açılır.
Cadde bugün tek yönlü araç trafiğine açık, ama asıl ulaşım biçimi yine yürümek. Akşamüstleri sokak müzisyenleri ve zaman zaman sokak tiyatrosu gösterileri caddeyi kendi sahnesine çevirir. Esnafın 1996'da kurduğu Kavaklıderem Derneği, Türkiye'nin ilk semt derneği olarak anılır ve caddenin yaşanabilirliği üzerine yıllardır çalışır. Ziyaret için önerimiz basit: Kuğulu Park'tan başlayın, caddenin bir yakasından yürüyüp diğerinden dönün ve gördüğünüz her pasaja girin. Vitrinler hızla değişir, pasajlar Ankara'nın hafızasını daha uzun tutar.
Ziyaret bilgileri
- Saatler
- Cadde açık kamusal alan, saat sınırı yok; dükkânlar, pasajlar ve kafeler kendi çalışma saatlerine göre açık.
Nasıl gidilir
Kavaklıdere'de, Atatürk Bulvarı'na paralel uzanır. Kızılay metro ve Ankaray istasyonundan bulvar boyunca güneye doğru yaklaşık 15 dakika yürünür; bulvar üzerinde Kızılay ile Çankaya arasında çalışan otobüsler de caddenin Kuğulu Park tarafındaki ucuna bırakır.
Bu mekan bir rotanın durağı
Tek bir yeri değil, o yerin içinde durduğu hikayeyi yürümek için.
Biliyor musunuz
- 1.Cadde 1964'e kadar Özdemir Caddesi adını taşıyordu.
- 2.Kuğulu Park'a adını veren ilk beyaz kuğular 1975'te Viyana Belediyesi'nin hediyesiydi ve adları Viyana ile Ankara idi.
- 3.Cadde esnafının 1996'da kurduğu Kavaklıderem Derneği, Türkiye'nin ilk semt derneği olarak anılıyor.
Ziyaretçi ipuçları
- •Caddeyi yalnız kaldırımdan yürümeyin; asıl karakteri Kuğulu, Ertuğ, Aynalı gibi pasajların içinde, her birine girip çıkın.
- •Kuğulu Park'tan başlayıp caddenin bir yakasından yürüyün, diğer yakasından dönün; böylece iki taraftaki pasaj girişlerini de kaçırmazsınız.
- •Akşamüstü gelin: sokak müzisyenleri ve esnaf hareketi bu saatte, gündüz sadece alışveriş caddesi gibi duruyor.
- •Araçla gelmeyi düşünüyorsanız park sorunu ciddi; Kızılay'a metroyla gelip bulvar boyunca yürümek daha hızlı.
Sık sorulanlar
- Tunalı Hilmi Caddesi nerede?
- Ankara'nın Çankaya ilçesinde, Kavaklıdere semtinde. Atatürk Bulvarı'na paralel uzanıyor ve kuzey ucunda Kuğulu Park var. Kızılay'dan yürüyerek yaklaşık 15 dakika.
- Tunalı Hilmi kimdir?
- Tunalı Hilmi (1871-1928), Osmanlı Meclis-i Mebusanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği yapmış bir siyasetçi ve yazar. Sade Türkçeyi, işçi ve köylü haklarını, 1923'te de kadınların seçme ve seçilme hakkını savundu. Heykeli Kuğulu Park girişinde.
- Kuğulu Park ile Tunalı aynı yerde mi?
- Kuğulu Park caddenin bir ucunda, Atatürk Bulvarı ile Tunalı Hilmi Caddesi'nin buluştuğu köşede. Pratikte ikisi tek bir gezinin parçası sayılıyor.
- Tunalı'da ne yapılır?
- Yürümek, pasajları dolaşmak, kitapçı ve küçük dükkânlara girmek, kafelerde oturmak. Akşamüstleri sokak müzisyenleri çalıyor, zaman zaman sokak tiyatrosu gösterileri oluyor.
- Tunalı Hilmi Caddesi trafiğe kapalı mı?
- Tamamen kapalı değil. Cadde bir dönem araç trafiğine kapalıydı, bugün tek yönlü araç trafiğine açık ve aynı anda yoğun bir yaya hattı. Park yeri bulmak zor olduğu için toplu taşımayla gelmek daha rahat.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Saraçoğlu Mahallesi
1944-46, Paul Bonatz tasarımı. Cumhuriyet'in ilk planlı konut yerleşkesi, kentsel sit alanı.
Kültürel MirasSakarya Caddesi
Kızılay'ın 500 metrelik yaya omurgası: balık tezgâhları, meyhaneler ve seksen yıllık bir ayaküstü sohbet geleneği.
Kültürel MirasHasanoğlan Köy Enstitüsü Yerleşkesi
1940'larda kurulan efsanevi köy enstitüsü kampüsü. Tescilli yapılar: ana bina, açık hava amfi tiyatrosu, müzik okulu ve konser salonu, atölye binaları. Cumhuriyet eğitim idealinin somut mirası. Ayrıca yakınında tarih öncesi Hasanoğlan Figürini'nin bulunduğu alan, Roma dönemi mil taşları ve kabartmalar da mevcut. (AST 2023, Elmadağ)
Kültürel MirasCebeci Asri Mezarlığı
Ankara'nın ilk modern mezarlığı: 1935'te yarışmayla planlandı, başkentin şair ve gazeteci hafızasını taşıyor.
Kültürel MirasEtlik Köprüsü
Osmanlı dönemi taş köprü. Keçiören'in en eski sivil yapılarından.
Kültürel MirasKoçumbeli İlk Tunç Çağı Yerleşimi
ODTÜ kampüsü yakınında İlk Tunç Çağı II'ye (MÖ ~2700-2400) tarihlenen müstahkem yerleşim. 45 × 40 m boyutlarında, üç yandan çevre duvarıyla çevrili. 1960'larda B. Tezcan tarafından kazılmış. 650 m güneybatısında benzer planlı Ahlatlıbel yerleşimi yer alıyor. Ankara'nın merkezinde İlk Tunç Çağı yaşamının nadir kanıtı. (AST 2011, İlgezdi Bertram)
Bu sayfa son olarak 10 Ağustos 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.