Tunalı Hilmi Caddesi ve Pasajları

2008'de Uğuz'un görüştüğü Ankaralılar yeme içme denince en çok Tunalı Hilmi'yi anıyordu. Genç görüşmeciler Tunalı'daki ve Çankaya'ya doğru yukarıdaki gece mekanları arasında Manhattan, New Castle, Hayyami ve Impulse'u sayıyordu. Planlarda cadde Kuğulu Park'tan Ahmetler'e uzanır, ama Resuloğlu'nun görüştüğü 37 kişiden 31'i onu Kuğulu Park ile Esat Kavşağı arasında tanımladı. Resuloğlu'na göre 1960'larda ve 1970'lerin başında caddenin kimliğini sinemalar ile Kuğulu Park belirledi, o yıllarda caddede birkaç küçük dükkan açılmıştı. 1970'lere kadar alçak binalardan oluşan caddede belediye ticari yapılara yedi kata kadar izin verdi, Tuncer'e göre cadde 1970-1980 arasında bankaları ve hizmet işlerini çeken bir alt merkez oldu. 1980'lerde binaların zemin katları dükkana, birinci ve ikinci katları büroya döndü, Kuğulu Pasajı'nın ardından da Demirdöğen, Tunalı ve Yetkin gibi yeni pasajlar açıldı.

• Binalar yıkılıp yerlerine büyük binalar yapılınca bulvar özgünlüğünü yitirdi ve giderek ölü bir yere döndü. Pastaneler Tunalı'ya kaydı, onları yaşatan meraklılar da oraya gitmeye başladı.

  Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1948'de Ankara'da doğmuş bir ekonomist. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 198.

• O yıllarda Ankara'da sanatçılar, siyasetçiler, cadde sakinleri ve kentin öteki sakinleri birbirini daha çok tanırdı. “Tunalı Hilmi Caddesi üzerinde Erdal İnönü ile karşılaşmak bizim için normaldi” dedi.

  Tanıklık Yenal ve Özdamar'ın görüştüğü, caddede pastane işleten bir aileden biri. Okuduğumuz kaynak Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar, 2025, s. 136-137.

• 1990'dan sonra Ankara gece hayatının en gözde yerleri Tunalı'daki Graffiti ve Pavement'tı. İki mekanın da ayrı bir konsepti ve tasarımı vardı. Orada iyi müzik dinler, dans eder, arkadaşlarıyla vakit geçirirlerdi.

  Tanıklık Uğuz'un görüştüğü iki genç Ankaralı. Okuduğumuz kaynak Ebru Uğuz, 2008, s. 122.

• 1940'ların sonunda ve 1950'lerin başında Ankara birkaç beton evi olan büyük bir taşra kasabası gibiydi. Tunalı da bağlardan ve bahçelerden oluşuyordu, içinden Kavaklı Dere akardı. 1950'lerin sonunda ve 1960'ların başında bir süre tulumbalı evler vardı.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, caddede çalışmış ve oturmuş bir diş hekimi. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 57.

• 1950'lerin sonunda Amerikalı aileler Özdemir Caddesi çevresinde, bugünkü Kennedy Caddesi olan Boylu Sokak gibi yerlerde oturmaya başladı. Semtin yaşlı sakinlerinden öğrendiğine göre hava güzel olduğunda Amerikalılar neredeyse her akşam Özdemir Caddesi'ndeki boş bir arsada beyzbol oynardı.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, caddede uzun yıllardır mağazası olan biri. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 118, 242.

• Çocukken hafta sonu sinemaya gitmenin hayalini kurarlardı. Önemli bir filmin biletini bazen ilk gösterimden önce alır, bütün gün oyuncuları, senaryoyu ve kıyafetleri konuşurlardı. Ona göre Tunalı 1960'larda ve 1970'lerde salonlarla dolu bir sinema cennetiydi ve cadde sinemalar açıldıktan sonra gözde oldu.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü bir mimar. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 128.

• Çocukluğunda taşıt çok azdı. İlkokuldayken belediye otobüsüne binip gezerlerdi, otobüste beş on kişi olur, rahat rahat koltuktan koltuğa geçerlerdi. Caddeler çocuk gözüne çok büyük gelirdi, araba da yoktu, sonra cadde tek yön oldu ama yine de sıkışık bir yere döndü.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, 1968'den beri Ankara'da yaşayan bir mimar. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 157.

• Tunalı'ya genellikle sinema için giderdi, sinemanın tadını asıl 1972'den sonra Tunalı'da çıkardı. Gitmeyi sevdikleri saatlerde salonda pek seyirci olmazdı, yiyeceklerini alıp pikniğe gider gibi sinemaya giderlerdi. Tunalı'yı hiç alışveriş için kullanmadı, sonraki yıllarda oraya film festivalleri için gitti.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, Ankara'da büyümüş bir mimar. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 135.

• Tunalı bir zamanlar Bahçelievler 7. Cadde gibi sakin bir yerdi. Kuğulu Pasajı açılıp ticaret gerçekten girince bugün Mado'nun bulunduğu bina gibi evlerden ve küçük butiklerden oluşan binaların hepsi büroya döndü. Ona göre bunun bir canlanma mı yoksa bir bozulma mı olduğu tartışılmalıydı.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, caddede uzun yıllardır mağazası olan biri. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 150-151.

• Tunalı'da hareketlilik 1970'lerde başladı, asıl ticaret patlaması 1980'den sonra oldu. Sonra Tunus Caddesi, 1990'ların sonuna doğru da Bestekar Sokak canlandı. Ama gençlik deyişiyle piyasa yeri hep Tunalı Hilmi'ydi, öteki sokaklar konut olduğu için daha sakindi.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, caddede uzun yıllardır mağazası olan biri. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 158.

• Bugünkü Ertuğ Pasajı'nın yerinde iki katlı bir bina vardı. Sonra açılan pek çok pasajda yalnız girişteki dükkanlar iş yaptı, içeri kimse girmedi ve yıllardır caddede olduğu halde hiç girmediği dükkanlar vardı. Dükkanların çoğu eskiden evdi, pasajlar apartmanlardan yapılmıştı.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, caddede dükkanı olan biri. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 153.

• Gençlik yıllarında Tunalı Hilmi Caddesi'nin hafif sosyetik bir havası vardı. Kadınlar Tunalı'da olduklarını söyleyerek birbirlerine hava atardı. Kuğulu Pasajı en sevdiği yerdi, aranan her şeyin bulunduğu bu pasaj bugünkü alışveriş merkezlerinin ilkiydi.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, Ankara'da doğup büyümüş bir ressam. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 162, 333.

• 2005'e kadar yirmi yıl boyunca TRT'nin düzenlediği 23 Nisan şenliğine farklı ülkelerden çocuklar gelirdi. Çocuklar Tunalı'dan Kuğulu Park'a yürür, köşeye varınca Kennedy Caddesi'nden aşağı inerlerdi. O gün trafik kapanır, park rengarenk görünür, 23 Nisan Tunalı'ya büyük bir canlılık getirirdi.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, uzun yıllardır caddede oturan bir avukat. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 141.

• Bir dönem cadde trafiğe kapatıldı, kapatma caddenin başına ve sonuna konan iki varille yapılmıştı, ne koruma görevlisi ne de estetik vardı. İlk başta iyiydi, kaykaylar, patenler, köpekler gezdi, sonra müşterileri kaçmaya başladı. Kapatmanın kaldırılması için Karayalçın'a giden heyette o da vardı.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, caddede kafe işleten biri. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 161-162.

• Ona göre caddede ticaret düzensiz geliştiği için sağlıklı olmadı, doğu ile batı birbirine karıştı. Küçük köfteciler ile insanı neşelendiren büyük mağazalar yan yana geldi, buna mimari türlü diyordu. Kafeler bile birbirine benzemiyordu, vitrinleri, içerideki malzemeleri, masaları ve sandalyeleri hep farklıydı.

  Tanıklık Resuloğlu'nun görüştüğü, 1950'lerden beri caddede oturan biri. Okuduğumuz kaynak Çılga Resuloğlu, 2011, s. 160.

Flamingo Pastanesi

Tunalı Hilmi Caddesi üzerinde, 1968-2016

Flamingo'nun Tunalı Hilmi Caddesi'ndeki pastanesi 2016'ya kadar yerinde kaldı. Sohbetler uzadıkça masif ahşap sandalyelerin yerine hafif modeller kondu.

• Tunalı Hilmi Caddesi'ni Flamingo Pastanesi ile tanıdı. Çocukken Ulus'taki Akman'a giderlerdi, 1969'da arkadaşlarıyla Flamingo'da buluşmaya başladılar. “Bizim buluşma yerimizdi pastane” dedi.

  Tanıklık Yenal ve Özdamar'ın görüştüğü, uzun yıllar caddede esnaflık yapmış biri. Okuduğumuz kaynak Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar, 2025, s. 137-138.

• Cuma ve cumartesi günleri Kavaklıdere Sineması'nın son matinesinin bitişine göre salep kaynatılır, çay demlenirdi. Sinema dağılınca salon dolup taşar, insanlar izledikleri filmi konuşurdu. “Sanki bir terapi gibiydi” dedi.

  Tanıklık Yenal ve Özdamar'ın görüştüğü, pastaneyi işleten aileden biri. Okuduğumuz kaynak Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar, 2025, s. 137.

• Kapının bir yanında vitrin, öbür yanında caddeye açılan bir pencere vardı ve yazın bu pencerenin önünde dondurma kuyruğu olurdu. Kuğulu Park'tan Flamingo'ya kadar bir yürüme yolu oluşmuştu. Cadde esnafı yeni yıl kutlamalarına bir ay önceden hazırlanırdı.

  Tanıklık Yenal ve Özdamar'ın görüştüğü, pastaneyi işleten aileden biri. Okuduğumuz kaynak Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar, 2025, s. 138-139.

• İçerideki duvarlar açık renk cilalı ahşaptı, panolarda ve sandalyelerde flamingo figürleri vardı. Müşteriler ahşap duvarlara adlarını yazardı ve bunu “Bu bence büyük bir özgürlüktü” diye andı.

  Tanıklık Yenal ve Özdamar'ın görüştüğü, pastaneyi işleten aileden biri. Okuduğumuz kaynak Zeynep Gökaydın Yenal ve Betül Bilge Özdamar, 2025, s. 139-140.

Hacı Ana Apartmanı

Tunalı Hilmi Caddesi ile Bestekar Sokağı'nın köşesinde

Resuloğlu Kavaklıderem Derneği'nin 1997 tarihli bültenine ve 2009'daki bir cadde turuna dayanarak caddenin eski sakinlerinin en çok hatırladığı yapıları sayar. Bunlardan Hacı Ana Apartmanı üç katlı bir binaydı, bodrum katında Turan Lokantası, Antik Tuğra ve Hasan Efendi'nin kahvesi vardı. Karşı yakada gündelik ihtiyaçlar için İstanbul Kasabı ile bir manav vardı, dükkanlar 1990'lara kadar ürünleriyle ünlüydü ve yerlerine sonra Abacı Apartmanı yapıldı.

Seymenler Pasajı

Tunalı Hilmi Caddesi üzerinde, Sedat Bey'in Evi'nin yerinde

Resuloğlu'nun aynı bülten ve cadde turuna dayanarak yazdığına göre caddedeki bir kavşakta Sedat Bey'in Evi vardı ve yerinde bugün Seymenler Pasajı var. Kore Büyükelçiliği ise aynı kaynaklara göre tezin yazıldığı 2011'de The Body Shop'un bulunduğu yerdeydi. Bu dükkan 1990'larda Avni adıyla giyim, 2010'a kadar Beta adıyla ayakkabı satıyordu.

Avni Dilligil Tiyatrosu

Tunalı Hilmi Caddesi üzerinde, 1960'ların sonundan 1970'e

Resuloğlu'na göre caddenin tek tiyatrosuydu ve 1960'ların sonunda, tezin yazıldığı 2011'de Emek Kuruyemiş'in bulunduğu yerde açıldı. Oraya giden bir mimarın hatırladığına göre tiyatro 1970'te kapandı.