Ankara rock ve heavy metal alt kültürünün doğum yeri SSK İşhanı'nın bodrum katlarıdır. 1980-90'larda bu binanın karanlık koridorlarında düzinelerce prova odası, küçük stüdyo ve 'metal market' vardı. Pentagram, Mezarkabul (Mezar) ve Dr. Skulll gibi efsanevi gruplar burada kuruldu, ilk provalarını burada yaptı.

Deri ceketli, uzun saçlı gençler asansörlerde birbirleriyle band kartı değişirdi. Bodrum kattan yükselen distorsiyon sesleri, Kızılay'ın ortasında yeraltı bir devrim yaratıyordu. Prova odalarının kapıları grup logolarıyla kaplanmıştı — her kapı bir müzik manifestosu. Kiranın ucuzluğu yaratıcılığı besledi: aynı bodrum katta thrash metal, punk ve Anadolu rock bir arada çalınır, koridorlarda sesler birbirine karışırdı. Pentagram'ın 'Bir' albümü bu duvarların arasında şekillendi. Bugün bazı odalar hâlâ müzik stüdyosu — Ankara'nın yeraltı ruhu direniyor.

Tunalı Hilmi Caddesi'nin pasajları, 90'larda sokak müzisyenlerinin ve ilk kayıt stüdyolarının yuvasıydı. Dar merdivenlerin tepesindeki küçük odalarda, mütevazı ekipmanlarla kasetler kaydedilir, hatta kapak fotoğrafları burada çekilirdi.

Pasaj girişlerinde akustik gitarla çalan gençler, Ankara'nın edebi kafelerinin müdavimleriydi. Bir pasaj merdiveninde oturup çalan müzisyen, bir ay sonra ilk kasetini çıkarabilirdi — mesafe bu kadar kısaydı. Kaset kapağı genellikle pasajın karşısındaki fotoğrafçıda çekilir, iç notlar el yazısıyla yazılırdı. Bu pasajlardaki enerji, İstanbul'un ticari müzik endüstrisinden tamamen farklıydı — burada müzik bir iş değil, bir yaşam biçimiydi. Bugün bazı pasajlarda hâlâ müzik dükkânları var; plak koleksiyonerleri için hazine avı burada başlar.

Zafer Çarşısı, 90'larda Ankara'nın isyankâr gençliğinin hacı merkezi olan korsan kaset cennetiydi. Küçük dükkânlardaki tezgâhlarda Metallica, Slayer, Black Sabbath kasetleri yan yana dizilir, dükkân sahibi aynı zamanda müzik danışmanı gibi çalışırdı: 'Bunu beğendiysen, şunu da dene.'

İlk death metal kasetinizi, ilk punk fanzininizi buradan aldınız. Kasetlerin kalitesi değişkendi — bazıları o kadar çok kopyalanmıştı ki gitar sesi cızırtıya dönüşmüştü, ama kimse şikâyet etmezdi; önemli olan müziğe ulaşmaktı. Dükkân sahipleri müşterilerinin müzikal gelişimini takip ederdi: 'Geçen ay Metallica almıştın, şimdi Megadeth zamanı.' Sahaflar arasında hâlâ müzik dükkânları var — dijital çağda analog nostaljinin son kalesi. Bir kaset bulursanız alın; cızırtılı sesi, Spotify'ın asla veremeyeceği bir şeyi verir.

Sakarya Caddesi, Ankara rock'ının ana arteriydi. Salaş birahaneler, canlı müzik barları ve loş bodrum mekânlarıyla dolu bu cadde, hafta sonları canlı performanslarla titrerdi. Sahne 1-2 metrekare, seyirci 30-40 kişi, ses sistemi yetersiz ama enerji tavanda — Ankara rock sahnesinin samimiyeti buradaydı.

Gruplar birbirlerinin konserlerinde seyirciydi, herkes herkesi tanırdı. Bir barın bodumunda çalan grup, gece yarısı iki kapı ötedeki bara geçer, orada çalan arkadaşlarını izlerdi. Bira bardaklarının arasında müzik eleştirisi yapılır, yeni şarkılar tartışılır, bazen oracıkta ortak proje doğardı. Bugün cadde değişse de bazı barlar geleneği sürdürüyor — canlı müzik Ankara'da hâlâ nefes alıyor. Cuma akşamı Sakarya'ya inin, bir bara dalın ve Ankara rock'ının ruhunun hâlâ yaşadığını kendiniz görün.