Kayıp mekan

Türk Ocağı'nın ilk binası

1923-1930

Öteki adları Rum Mektebi.

Bu mekan bugün yok. Binanın bugün ayakta olup olmadığı bilinmiyor.

Ankara Türk Ocağı, Namazgah Tepesi'ndeki kendi binası 1930'da açılana kadar Yahudi Mahallesi'nde, Şengül Hamamı'nın yanındaki eski bir Rum mektebinde çalıştı. Zeki Bey orkestrasının konserleri ve Şadi Fikret'in Milli Sahne topluluğunun temsilleri bu binada verildi. Abdülkerim Erdoğan ve arkadaşları Rum mektebini sinagog ile hamamın arasına koyar, binanın kendisi bilinmiyor. Ocağın bu yılların hepsini aynı binada geçirip geçirmediği de kesin değil.

Nerede

Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.

Tonga 2016 s. 132, İpek 2010'a dayanarak, Anafartalar Caddesi ile Denizciler Caddesi arasındaki Yahudi Mahallesi'nde, Şengül Hamamı yakınındaki eski bir okul binası der. Çatladıoğlu 2019 s. 42, Altay 2021 s. 46 ve Gökalp Alpaslan 2025 s. 66 Şengül Hamamı yanındaki Rum mektebi der. Erdoğan, Günel ve Narince 2007 s. 52 Rum Mektebi'ni havra ile Şengül Hamamı arasına koyar.

Haritada göster

Anılarda Türk Ocağı'nın ilk binası

Ocak konferansları haftada iki kez yapılırdı. Pazartesi günleri öğrencilere, perşembe günleri halka açıktı. Konuşmacılar arasında Ziya Gökalp, Yahya Kemal ve Yusuf Akçura vardı.
Tanıklık A. İpek 2010, Ankara Türk Ocağı tezi, Tonga'nın aktarımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 132.
Türk Ocağı'nda 2 Ocak 1925'ten itibaren cuma günleri alafranga, çarşamba günleri alaturka konser verildi. Samet Ağaoğlu küçük ve basit salonda her hafta yüzlerce gencin toplandığını anlatır. Heykel gibi iri yapılı şefin aşırı el kol hareketleri konseri tiyatroya çevirirdi.
Tanıklık Samet Ağaoğlu, Aşina Yüzler. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 133.
Şadi Fikret'in kurduğu Millî Sahne Topluluğu Ankara'nın ilk tiyatro topluluğuydu. İlk temsillerini Türk Ocağı'nda verdi. Kayseri Gülü temsilini Atatürk de izledi.
Tanıklık V. R. Zobu, O Günden Bu Güne, 1977. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 134.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Ocağın açılış tarihi kaynaklarda farklı geçiyor. Tonga ve Altay 23 Nisan 1923 der, Ankara Kalkınma Ajansı'nın 2017 tarihli bir yayını 9 Aralık 1922 der.
Tonga Ocağın 1927'de Namazgah Tepesi'ndeki binasına taşındığını yazar. Öteki kaynaklara göre o binanın temeli 1927'de atıldı, bina 1930'da açıldı.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Şengül Hamamı · Tarihi · yaklaşık 30 m
Ankara Sinagogu · Tarihi · yaklaşık 40 m
Kurşunlu Camii · Tarihi · yaklaşık 120 m
Pirinç Han · Tarihi · yaklaşık 230 m

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Suna Aydın Altay. Erken Cumhuriyet Dönemi kültür ve sanat yaşamında Ankara imgesi. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı. 2021. Kaynağa git
Ahmet Uğur Çatladıoğlu. Cumhuriyetin ideolojisinin ulusal kimliğe yansımasında Ankara Resim ve Heykel Müzesi (Eski Türk Ocakları binası) ve değişimlerinin analizi. Yüksek lisans tezi, Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2019. Kaynağa git
Abdülkerim Erdoğan ve Gökçe Günel ve Mehmet Narince. Cumhuriyet ve Başkent Ankara (Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi 4). Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Ankara, 242 s., ISBN 9944-473-04-9. 2007. Kaynağa git
Adile Nuray Bayraktar. Başkent Ankara’da Cumhuriyet Sonrası Yaşanan Büyük Değişim: Modern Yaşam Kurgusu ve Modern Mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(1), s. 67-80. DOI: 10.5505/jas.2016.69875. 2016. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 17 Ekim 2026.

Türk Ocağı'nın ilk binası

1923-1930

Öteki adları Rum Mektebi.

Bu mekan bugün yok. Binanın bugün ayakta olup olmadığı bilinmiyor.

Nerede

Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.

Anılarda Türk Ocağı'nın ilk binası

Ocak konferansları haftada iki kez yapılırdı. Pazartesi günleri öğrencilere, perşembe günleri halka açıktı. Konuşmacılar arasında Ziya Gökalp, Yahya Kemal ve Yusuf Akçura vardı.

Tanıklık A. İpek 2010, Ankara Türk Ocağı tezi, Tonga'nın aktarımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 132.

Türk Ocağı'nda 2 Ocak 1925'ten itibaren cuma günleri alafranga, çarşamba günleri alaturka konser verildi. Samet Ağaoğlu küçük ve basit salonda her hafta yüzlerce gencin toplandığını anlatır. Heykel gibi iri yapılı şefin aşırı el kol hareketleri konseri tiyatroya çevirirdi.

Tanıklık Samet Ağaoğlu, Aşina Yüzler. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 133.

Şadi Fikret'in kurduğu Millî Sahne Topluluğu Ankara'nın ilk tiyatro topluluğuydu. İlk temsillerini Türk Ocağı'nda verdi. Kayseri Gülü temsilini Atatürk de izledi.

Tanıklık V. R. Zobu, O Günden Bu Güne, 1977. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 134.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Ocağın açılış tarihi kaynaklarda farklı geçiyor. Tonga ve Altay 23 Nisan 1923 der, Ankara Kalkınma Ajansı'nın 2017 tarihli bir yayını 9 Aralık 1922 der.

Tonga Ocağın 1927'de Namazgah Tepesi'ndeki binasına taşındığını yazar. Öteki kaynaklara göre o binanın temeli 1927'de atıldı, bina 1930'da açıldı.

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git

Suna Aydın Altay. Erken Cumhuriyet Dönemi kültür ve sanat yaşamında Ankara imgesi. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı. 2021. Kaynağa git

Ahmet Uğur Çatladıoğlu. Cumhuriyetin ideolojisinin ulusal kimliğe yansımasında Ankara Resim ve Heykel Müzesi (Eski Türk Ocakları binası) ve değişimlerinin analizi. Yüksek lisans tezi, Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2019. Kaynağa git

Abdülkerim Erdoğan ve Gökçe Günel ve Mehmet Narince. Cumhuriyet ve Başkent Ankara (Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi 4). Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Ankara, 242 s., ISBN 9944-473-04-9. 2007. Kaynağa git

Adile Nuray Bayraktar. Başkent Ankara’da Cumhuriyet Sonrası Yaşanan Büyük Değişim: Modern Yaşam Kurgusu ve Modern Mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(1), s. 67-80. DOI: 10.5505/jas.2016.69875. 2016. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 17 Ekim 2026.