📰Sokakta 1 Saat · Ulus Meydanı

Anadolu'da Yeni Gün'ün idarehanesi. Yunus Nadi'nin gazetesi 9 Ağustos 1920'den 11 Mayıs 1924'e kadar Ankara'da çıktı.

Enver Behnan Şapolyo'ya göre idarehane Karaoğlan'dan Hükümet Konağı'na giden yoldaydı. Hapishanenin yanındaki ahşap bir binaydı. Nadir Nadi matbaayı ahırdan bozma bir makine dairesi olarak anlatır. Öğleden sonraları kilimli sedirler kalpaklı mebuslarla dolardı.

Şapolyo binanın yerine sonradan Defterdarlık yapıldığını yazar. Bugün caddede duran Eski Defterdarlık binası o yapı olabilir. Bunu söyleyen ikinci bir kaynak yok.

Eski Defterdarlık binasının önünde durun. Gazetenin yeri bu çevredeydi ama binasını kesin bilmiyoruz.

Tabarin Bar ve Yeşil Fıçı. Çankırı Caddesi ile Rüzgarlı Sokak'ın köşesinde iki gece durağı vardı.

Tabarin ahşap bir binanın bodrumundaydı. 1950'de Ankaramız'da çıkan bir yazıya göre tütüncünün yanındaki dar bir koridordan girilirdi. Kapının üstündeki hoparlörden saksafon sesi gelirdi. Suut Kemal Yetkin ile Tanpınar 1930-1931'de her cumartesi akşamı buraya gelirdi. Cazın gürültüsü içinde Valéry üzerine tartışırlardı. Bar 29 Kasım 1960'taki yangında yandı.

Yeşil Fıçı birkaç adım ötedeydi. Sahibi Mesut Tarık olduğu için Mesut'un Yeri diye de anılırdı. Cahit Sıtkı 1945'te Ziya Osman Saba'ya yazdığı mektupta Baki Süha ile burada içerken ona telgraf çektiklerini anlatır.

Ulus Meydanı'ndan Dışkapı'ya doğru yürürken Rüzgarlı Sokak'ın başında durun. İki mekanın yerinde bugün ne olduğunu kaynaklardan çıkaramadık.

Hakimiyet-i Milliye'nin ilk idarehanesi. Gazete 10 Ocak 1920'de Ankara'da yayına başladı. İlk yıllarında Taşhan'ın karşısındaki eski bir handa çıktı.

Şapolyo'nun anlattığına göre binanın altı handı. Avluda makine ve dizgi odası, üst katta iki çalışma odası vardı. Başka bir anlatıya göre matbaa 1921 başında hanın ahırına kuruldu. Odalardan biri de Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin merkeziydi. Gazete 1926'da Çankırı Caddesi'ndeki yeni binasına taşındı.

Eski İş Bankası binasının karşısındaki köşede durun. Hanın yerine 1932'de ilk Koç Han yapıldı. O bina da Nisan 2026'da yıkıldı.

Millet Bahçesi. Birinci Meclis'in tam karşısındaki bahçe Milli Mücadele yıllarında Ankara'nın akşamüstü buluşma yeriydi.

Yakup Kadri bahçeyi dostlarla buluşulabilen tek yer diye anar. Feridun Kandemir'e göre Mustafa Kemal ağır ağır gelip bir banka otururdu. Mebuslar da etrafında toplanırdı. Turan Tanyer'e göre Jül Fresko'nun barı da önce bu bahçedeydi. Enver Behnan Şapolyo Fresko'yu Ankara'nın ilk modern barı sayar.

1930'da bahçe yeniden düzenlendi, cadde yüzüne dükkanlar yapıldı. 1930'ların başında Baba Karpiç'in lokantası da bu dükkanların arasına taşındı. Resmi adı Şehir Lokantası olsa da herkes Karpiç dedi. Savaş yıllarında Alman ve İngiliz büyükelçileri burada iki masa arayla yemek yerdi. Akba Kitabevi de 1934'ten sonra bu dükkanlardaydı. Dört sahibi de gazeteciydi.

Meydanda Birinci Meclis'i arkanıza alıp durun. Bahçe 1960'ların sonunda kaldırıldı, yerine 1981'de 100. Yıl Çarşısı açıldı. Çarşı 2023'te yıkıldı, meydan Mart 2024'te açıldı.

Maarif Vekaleti. Bakanlık 1947'ye kadar Ulus Meydanı'ndaki eski Darülmuallimin binasında çalıştı.

Milli Mücadele yıllarında bina yer bulamayan mebuslara yatakhane olarak da kullanıldı. Halil Soyuer 1944'ten sonra Orhan Veli, Necati Cumalı, Melih Cevdet ve Şahap Sıtkı ile her öğle Bakanlık bahçesinde tabldotta buluştuğunu anlatır. Hangi binanın bahçesi olduğunu söylemez. O yıllarda Bakanlık bu binadaydı.

Ulus İşhanı'nın önünde durun. Bina Aralık 1947'de yandı, işhanının yapımı 1955'te başladı. İstanbul Pastanesi de bu işhanının yerindeydi. Orası öbür Ulus yürüyüşünün üçüncü durağı.

Turan Lokantası. Osman Sencer'in lokantasında 1940'larda her çarşamba Çarşamba Sofrası kurulurdu.

Fuat Bayramoğlu'nun anlattığına göre sofrada divan şiiri, Abdülhak Hamit, Fikret ve Yahya Kemal okunurdu. Başkana Çarşamba Anası denirdi. Değişmez başkan Cevat Dursunoğlu'ydu. Tanpınar ve Ahmet Kutsi Tecer de sofradaydı. Herkes kendi yemek parasını öderdi.

Sanayi Caddesi'nde durun. Lokanta önce Cihan Oteli'nin altında açıldı, sonra bu caddeye taşındı. İlanlara göre 1962'ye kadar açıktı. Tam yerini ve bugün yerinde ne olduğunu bilmiyoruz.

Tercüme Bürosu. Maarif Vekilliği'nin bürosu 1940'tan sonra Yüzbaşıoğlu Apartmanı'nın orta katında çalıştı.

Nurullah Ataç'ın başkanlığındaki büroda Sabahattin Eyüboğlu, Sabahattin Ali, Nusret Hızır, Melih Cevdet Anday ve Orhan Veli görev aldı. Büro 1940 ile 1950 arasında 626 eseri 745 cilt halinde Türkçeye kazandırdı. 1946 seçimlerinden sonra Hasan Âli Yücel bakanlıktan ayrıldı. Orhan Veli de bürodan istifa etti.

Posta ve Sanayi caddelerinin köşesinde durup binaya bakın. Bina ayakta, bugünkü adı Yüzbaşıoğlu İş Hanı. 1938'de üç katlı yapıldı, sonradan bir kat eklendi.

Palabıyık'ın Meyhanesi. Eski Posta Caddesi'ndeki meyhanenin gerçek adı başkaydı.

Mehmed Kemal'in anlattığına göre sahibinin bıyığından dolayı bu adı takmışlardı. Muşambalı küçük masalarda şarap içip şiir okurlardı. Turp ve leblebi bedavaydı, yalnız şarap parası alınırdı.

Bugünkü Şehit İhsan Kalmaz Caddesi'nde durun. 2019'da derlenen tanıklıklara göre caddede iki Palabıyık vardı. Büyüğü 23 numaradaki Yusuf Hikmet Apartmanı'nın altındaydı, küçüğü karşı kaldırımdaydı. Ne zaman kapandıkları kaynaklarda farklı geçiyor.

Onbeşinci Yıl Kıraathanesi. Kahve Ulus'ta Hergele Meydanı'ndaydı. Bu meydan bugün Opera Meydanı olarak bilinir.

Ahmet Oktay'ın anlattığına göre Yılmaz Gruda burada bilardo oynarken Ahmed Arif'in grubuyla tanıştı. Oktay'ı da yanında götürdü. Oktay heceden yeni şiire bu kahvede geçtiklerini yazar. Kahveyi bir dünya görüşü edindikleri okul sayar. Baki Süha Ediboğlu da buranın mermer masalarında gazetelere hikaye yazardı.

Opera Meydanı'nda durun. Kahve Ticaret Lisesi'nin arkasındaydı. Yapısının bugün ne durumda olduğunu bilmiyoruz.

Türk Ocağı'nın ilk binası. Ankara Türk Ocağı 1930'a kadar Yahudi Mahallesi'nde, Şengül Hamamı'nın yanındaki eski bir Rum mektebinde çalıştı.

Konferanslar haftada iki kez yapılırdı. Pazartesi günleri öğrencilere, perşembe günleri halka açıktı. Konuşmacılar arasında Ziya Gökalp, Yahya Kemal ve Yusuf Akçura vardı. 1925'ten itibaren haftada iki konser verildi. Samet Ağaoğlu küçük salonda her hafta yüzlerce gencin toplandığını anlatır. Şadi Fikret'in Milli Sahne Topluluğu da ilk temsillerini burada verdi.

Şengül Hamamı'nın önünde durun. Rum mektebi hamam ile sinagogun arasındaydı. Binanın hangisi olduğunu bilmiyoruz. Bugün ayakta olup olmadığı da bilinmiyor.