Kayıp mekan
Akba Kitabevi
1932-1968
Öteki adları Akba, Akba Kitabevi ve Kağıtçılık, Bilâl'in kütüphanesi.
Bu mekan bugün yok. Yerinde 2024'ten beri Ulus 100. Yıl Meydanı var.
Akba Kitabevi 1932'de Anafartalar Caddesi'nde, Zincirli Camii'yi geçince sol kolda açıldı. 1934'te Ulus'ta Bankalar Caddesi başındaki Şehir Çarşısı'na geçti. O dükkanların yerinde bugün Ulus 100. Yıl Meydanı var. Ocak 1934'te Yedigün'de çıkan bir yazı, ilk dükkanın dolap kadar küçük yazıhanesinin akşamları gazetecilerle dolduğunu anlatır. Baki Süha Ediboğlu, Kemalettin Kâmi ile 1943'te Akba'da tanıştığını yazar.
Nerede
Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.
Tanyer 2017 Ankara Ansiklopedisi 2 s. 432-433 ve Tanyer 2013 s. 116'ya göre ilk yer Anafartalar Caddesi'nde, Zincirli Cami'yi geçtikten sonra sol kolda, Büyük Apartman'ın altındaki Halil Naci Bey'in kırtasiyesine gelmeden. 1934'ten sonra Bankalar Caddesi başında, Maarif Vekâleti'nin karşısındaki Şehir Bahçesi'nin cadde tarafındaki Şehir Çarşısı dükkanlarında. Ayhan Koçyiğit 2019 s. 46 Akba'yı Şehir Bahçesi'nin önündeki dükkanlar arasında sayar. Tanyer 2013 s. 118'e göre 1960'larda Emek İş Hanı'na taşındı. Tonga 2016 s. 286 Akba'yı doğrudan Şehir Çarşısı'nda açılmış gösterir. Bahar Ulus Meydanı'nda der.
Anılarda Akba Kitabevi
Akba Kitabevi Şubat 1932'de Ulus'ta Şehir Çarşısı'nda açılır. Dört sahibi de gazetecidir. 1934 tarihli bir yazıya göre dolap kadar küçük yazıhanesi akşamları gazetecilerle dolar.
Tanıklık Onlardan Biri imzalı yazı, Yedigün, 3 İkincikânun 1934, Nu. 43, s. 24; Tanyer 2013 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 286.
Mehmet Kemal'e göre gazeteci olmak isteyen biri Akba'nın denetimindeki Birleşik Büro'da çıraklık yapmalıdır. Bu büro İstanbul gazetelerine ajans gibi haber geçer.
Tanıklık Mehmed Kemal, Türkiye'nin Kalbi Ankara, 1983, s. 135. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 287.
Baki Süha Ediboğlu, Kemalettin Kâmi ile Akba'da tanışır. Oktay Akbal da Ataç ile Akba'da buluşur. Akba 1960'larda Emek İş Hanı'na taşınır ve 1968'de kapanır.
Tanıklık Baki Süha Ediboğlu, Bizim Kuşak ve Ötekiler, 1968; Oktay Akbal, Anı Değil Yaşam, 1985. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 287.
1937'de Yenişehir'de tek kitapçı yoktu. Bahar elli kuruşluk haftalığıyla her cumartesi Ulus'a yürüyüp Haşet ya da Akba'dan kitap alırdı. Evin karşısında Akay açılınca da bu yürüyüşü sürdürdü.
Tanıklık Beki L. Bahar 1995, s. 52; Tunçel 2021 s. 36 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Ayşe Ulusoy Tunçel, 2021, s. 36.
Kaynakların ayrıştığı yerler
- 1932'de açıldı. Yıl aynı. Tanyer'in iki yazısı ay ve gün olarak farklı tarih veriyor.
Yakında bugün görebileceğin yerler
- Ali Uzun Şekercilik · Gastronomi · yaklaşık 80 m
- Ulus Zafer Anıtı · Tarihi · yaklaşık 100 m
- Ulus Meydanı · Tarihi · yaklaşık 100 m
- I. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi) · Müze · yaklaşık 120 m
Kaynakça
- Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Tanyer, Turan. Ankara Kitabevlerine Dair. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 1(1), s. 113-129. 2013. Kaynağa git
- Tanyer, Turan. Ankara Ansiklopedisi - 2. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 43 (2017), s. 431 vd. 2017. Kaynağa git
- Ayhan Koçyiğit, Elif Selena. Ulus Meydanı’nın Hikâyesi: Oluşum, Dönüşüm ve Değişim. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 7(1), s. 27-73. DOI: 10.5505/jas.2019.82905. 2019. Kaynağa git
- Dedekargınoğlu, Cem. Erken Cumhuriyet Ankara’sında Bir Kamusal Mekân: Millet Bahçesi. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 7(2), s. 355-374. DOI: 10.5505/jas.2019.47450. 2019. Kaynağa git
Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.