Ulus İşhanı
Ulus İşhanı Ulus Meydanı'nda, Zafer Anıtı'nın arkasında duruyor. Atatürk Bulvarı ile Anafartalar Caddesi arasındaki adayı kaplar. Bu adada önce Darülmuallimin binası vardı. Uzun yıllar Maarif Vekaleti olarak kullanılan bina 1940'ların ikinci yarısında bir yangında yok oldu. Adanın kuzey ucundaki İstanbul Pastanesi de İşhanı'nın yapımı sırasında yıkıldı.
Emekli Sandığı alan için bir proje yarışması açtı. Yarışmayı Orhan Bozkurt, Orhan Bolak ve Gazanfer Beken kazandı. Yarışmanın yılı kaynaklarda 1952 ile 1954 arasında değişir. Proje meydanı da yeniden kurdu ve Zafer Anıtı yeni meydanın içine taşındı. İnşaat 1955'te başladı. Bayraktar'a göre avlulu alçak bloklar 1960'ta, yüksek blok 1963'te tamamlandı. Taştan ise alanın 1958'de halka açıldığını yazar.
Yapı grubu yedi kütleden oluşur. Bulvar'a paralel yüksek blok meydanı sınırlar. Ona dik üç alçak blok ve onları bağlayan kütleler birbirine açılan avlular kurar. Avlulara Bulvar'dan zemin kattaki geçitlerle girilir. Zemin katlar dükkanlara, üst katlar bürolara ayrıldı. Avlu girişlerindeki seramikler Şadan Bezeyiş'indir.
İnşaat sırasında meydandaki tek katlı dükkanlar yıkıldı. Tanyer'e göre 1956'da yüze yakın ticarethane boşaltıldı ve bunlara Şehir Bahçesi'nin cadde cephesinde yer gösterildi. Maarif Vekaleti Yayınevi'nin satış mağazası bir süre İşhanı'ndaki dükkanlardan birindeydi. Ankara Kitabevi de İşhanı'nın içine yerleşti.
2004'te onaylanan Ulus Tarihi Kent Merkezi Projesi İşhanı'nın ve 100. Yıl Çarşısı'nın yıkılmasını öneriyordu. Mimarlar Odası Ankara Şubesi 2005'te yapının tescilini istedi. Koruma kurulu isteği reddedince Oda dava açtı ve İşhanı mahkeme kararıyla kültür varlığı sayıldı. Günce Uzgören'e göre yüksek blok ile anıtın hemen arkasındaki Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü bloğu tescilin dışında kaldı. Bina bugün ayakta. Alçak bloklar Ulus Çarşısı adıyla dükkanlar ve bürolarla kullanılıyor.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Akman Boza ve Pasta Salonu · 1960'lar-2000'ler · yaklaşık 10 m
- Maarif Vekaleti binası · 1900'ler-1947 · yaklaşık 10 m
- Akba Kitabevi · 1932-1968 · yaklaşık 70 m
- Karpiç Lokantası · 1920'ler-1962 · yaklaşık 80 m
- İstanbul Pastanesi · 1923-1955 · yaklaşık 90 m
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Çarşıya ve avlulara girmek ücretsiz. Açılış saatlerini resmi bir kaynakta bulamadık.
Nasıl gidilir
M1 metro hattının Ulus istasyonundan çıkıp Zafer Anıtı'na yürüyün, İşhanı anıtın hemen arkasında. Ulus'tan geçen otobüslerin çoğu meydan çevresinde durur.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,3 km
- En yakın raylı istasyon
- Ulus (M1), kuş uçuşu 410 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Temel kazısında yaklaşık 90 metreye 68 metrelik bir Roma yapısının kalıntısı bulundu.
- 2.Yüksek blok projede galerili zemin kat, sekiz kat ve teras olarak çizildi ama on katlı yapıldı.
- 3.Günce Uzgören İşhanı'nı Atatürk Bulvarı'nın ilk yüksek binası sayar.
- 4.Mimarlar Odası Ankara Şubesi 2000'lerin ortasında yazdığı tanıtımda çarşının iki tadını anar. Tanıtıma göre son elli yılda Mişmiş Kuruyemiş'in sakızlı, fıstıklı dondurmasını ve Akman'ın bozasını bilmeyen Ankaralı çok azdı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Avlulara Bulvar cephesindeki geçitlerden girip bir avludan öbürüne yürüyebilirsiniz.
- •Zafer Anıtı, I. ve II. Meclis binaları ve Anafartalar Çarşısı birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- Ulus İşhanı nerede, nasıl gidilir?
- M1 metro hattının Ulus istasyonundan çıkıp Zafer Anıtı'na yürüyün, İşhanı anıtın hemen arkasında. Ulus'tan geçen otobüslerin çoğu meydan çevresinde durur.
- Giriş ücretli mi?
- Çarşıya ve avlulara girmek ücretsiz. Açılış saatlerini resmi bir kaynakta bulamadık.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 20 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Ulus Meydanı'nda Zafer Anıtı'nın arkasında yükselen 1950'lerin iş hanı ve çarşısı. Yarışmayla seçilen proje Orhan Bozkurt, Orhan Bolak ve Gazanfer Beken'indir.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Anafartalar Çarşısı
Ulus'ta 1960'ların giydirme cepheli çarşısı. İçinde Füreya Koral, Seniye Fenmen ve Nuri İyem'in eserleri duruyor.
MimariMerkez Bankası Binası
Clemens Holzmeister'in tasarladığı, 1931-1933'te Bankalar Caddesi'nde yapılan Merkez Bankası binası. 1933'ten 1989'a bankanın merkeziydi, bugün Ankara Şubesi.
MimariSümerbank Binası
1937, Martin Elsaesser tasarımı. Avrupa modernizminin Ankara'daki örneği.
MimariEski Sayıştay Binası
1925'te Birinci Ulusal üslupta yapılan, 1930'da Ernst Egli'nin cephelerini modernleştirdiği bina. I. ve II. Meclis binalarının arasında.
MimariAnkara Sanayi Mektebi
Temelleri 1901'de atılan, Osmanlı'dan bu yana aynı işi gören Ulus'un meslek okulu. Bugün Ulus Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.
Mimariİş Bankası Genel Müdürlüğü (Ulus)
1929, Giulio Mongeri tasarımı. I. Ulusal Mimarlık Akımı'nın en güçlü örneklerinden. Bina 2019'dan beri İktisadi Bağımsızlık Müzesi.
Bu sayfa son olarak 20 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: openstreetmap.org, ankaradergisi.org, ankaradergisi.org, etd.lib.metu.edu.tr, commons.wikimedia.org, web.archive.org, mimarlarodasiankara.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.