Çankaya Köşkü (Atatürk Müze Köşkü)
Çankaya sırtlarındaki bu ev, kökeninde on dokuzuncu yüzyılın sonlarında Ermeni bir tüccarın yaptırdığı Kasapyan Köşkü adlı bir Ankara bağ eviydi. Yapı 1921'de halkın bağışlarıyla satın alınıp Mustafa Kemal Paşa'ya armağan edildi ve 1921 ile 1932 arasında hem onun konutu hem çalışma mekanı oldu. Kurtuluş Savaşı'nın en sıkışık günleri ve Cumhuriyetin ilk yılları burada geçti; yerleşke 1923'ten 2014'e kadar cumhurbaşkanlarının resmi konutu olarak kullanıldı. Yani ev ününü mimari gösterişine değil, içinde alınan kararlara borçlu. 1950'de müze olarak halka açıldı ve bugün Cumhurbaşkanlığı Çankaya Yerleşkesi'nin içinde, Atatürk Müze Köşkü adıyla geziliyor.
Yapı kullanıldıkça büyüdü. Mimar Vedat Tek evi genişletti ve diplomatik kabullere uygun hale getirdi, ama odaların ölçüsü küçük kaldı; burası bir saray değil, büyütülmüş bir evdir. Çevresindeki yerleşke ise zamanla bir kampüse dönüştü: 1,77 kilometrekarelik peyzajlı arazi, deniz seviyesinden 1.071 metre yükseklikte, Kızılay'ın yaklaşık beş kilometre güneyinde uzanır. Aynı bahçede Atatürk'ün kız kardeşi için 1935-1936'da yapılan Camlı Köşk de bulunur.
1930'a gelindiğinde ev devlet işlerine yetmiyordu ve yeni bir köşk yapılmasına karar verildi. Pembe Köşk 1931-1932'de, Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister'in tasarımıyla yükseldi. Holzmeister aynı yıllarda Ankara'nın yüzünü kuran isimdi: Savunma Bakanlığı, Erkan-ı Harbiye, İçişleri Bakanlığı, Harp Okulu, Yargıtay, Merkez Bankası ve Güven Anıtı da onun imzasını taşır. Bugün çoğu kişinin Çankaya Köşkü derken kastettiği yapı işte bu Pembe Köşk'tür; Atatürk 1932'den sonra oraya taşındı, eski bağ evi böylece boşaldı ve müzeye dönüştü. Yerleşkeyi 2018'den bu yana Cumhurbaşkanı Yardımcısı kullanıyor.
Ziyaret bugün randevuyla yapılıyor ve yalnızca eski bağ evini kapsıyor; aynı bahçedeki Pembe Köşk programa dahil değil. Yerleşke güvenlik kontrollü olduğu için giriş kapısı da ayrışıyor: araçsız gelenler 1 numaralı kapıyı, araçla gelenler 2 numaralı kapıyı kullanıyor. İçeride gördüğünüz düzen bir müze vitrini değil, bir ev. 2002-2007 restorasyonu yapıyı sergi salonu gibi değil, döneminin yaşanmış evi gibi göstermeyi tercih etti ve müze 19 Nisan 2007'de yeniden açıldı. Milli Saraylar Başkanlığı 2022'de yeni bir restorasyon başlattı, köşk 29 Ekim 2023'te ziyaretçilere yeniden açıldı. Ziyaret saatleri ve randevu koşulları değişebildiği için gitmeden önce Cumhurbaşkanlığı'nın ziyaret sayfasına bakmak şart.
Anılarda Çankaya Köşkü
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Atatürk'ün akşam sofrası devrin yazarlarının ve sanatçılarının toplandığı başlıca yerlerden biriydi. Sofra 1932'ye kadar bu evde kuruldu, Atatürk o yıl yanındaki yeni köşke taşındı. Hatice Gündoğan'a göre yeni köşk yapıldıktan sonra da bu eski bağ evi korundu ve Atatürk konuklarını burada da ağırladı. Aşağıdaki anıların çoğunda hangi köşkte geçtikleri yazmıyor.
Hasan Cemil Çambel Atatürk'ün sofrasını inkılapların tezgahı diye niteliyor. Cevdet Kerim İncedayı da orada geçen bir gecenin üniversite tahsiline bedel olduğunu yazıyor.
Tanıklık Hasan Cemil Çambel, Makaleler Hatıralar 1987 s. 77 ve Cevdet Kerim İncedayı, Atatürk'e Dair, Son Telgraf 14 Kasım 1942 s. 4. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 118.
Yakup Kadri'ye göre sofrada her akşam yirmi otuz davetli vardı. Sofra kimi zaman Trimalkion'un şölenlerine, kimi zaman Sokrat'ın meclislerine benziyordu.
Tanıklık Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Büyük İnsan, Dost 1/2, Kasım 1957 s. 14. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 118.
Dönemin basını sofranın sürekli konuklarına “zevât-ı mutade” diyordu. Falih Rıfkı, Hakkı Tarık Us, Yusuf Akçura ve Mehmet Emin bu çevredeydi.
Tanıklık İmzasız, Elli Yıllık Yaşantımız 1923-1933, Milliyet 1975 s. 230-231. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 118-119.
Atatürk bir akşam Refik Halid'in Deli piyesini sofradakilere okudu. Yakup Kadri bu okumanın yüzellilikler affında önemli rol oynadığını düşünüyor.
Tanıklık Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Gençlik ve Edebiyat Hatıraları 1969 s. 88-90. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 119-120.
Behçet Kemal'in Yüzyıllarca şiiri 1933'te Çankaya sofrasında yazıldı. Şiirin altına bu not düşülmüş.
Tanıklık Behçet Kemal Çağlar'ın şiir notu, Necdet Evliyagil, Çankaya, 1986 s. 26, Tonga 2016 s. 121 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 120-121.
Sofrada Behçet Kemal Yahya Kemal'in Ses ve Açık Deniz şiirlerini okudu. Atatürk beğendi ama Kurtuluş Savaşı'na dair bir şiir istedi. Yahya Kemal böyle bir şiiri olmadığını söyledi.
Tanıklık İsmet Bozdağ, Atatürk'ün Sofrası, Günaydın 29 Ağustos 1975 s. 5. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 123-124.
Atatürk Yahya Kemal'e savaşı yaşadığını, mebus ve elçi olduğunu hatırlattı. Sonra bunun onun bileceği bir iş olduğunu söyleyip konuyu kapattı.
Tanıklık İsmet Bozdağ, Atatürk'ün Sofrası, Günaydın 29 Ağustos 1975 s. 5. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 124.
Mehmed Kemal'in aktardığına göre İsmail Müştak Mayakon bir akşam sofraya geç kaldı. Paşa'ya Ulus'ta Ahmet Rasim'e rastladığı için geciktiğini söyledi.
Tanıklık Mehmed Kemal, Haber Peşinde Elli Yıl. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 151-152.
Samet Ağaoğlu'nun anlattığına göre Hamdullah Suphi, Behçet Kemal'in 1930'da Hep Gençlik'te çıkan Görmeğe Gelmiştim şiirini bir akşam sofrasında Atatürk'e okudu. Atatürk şairle tanışmak istedi ve Behçet Kemal böylece sofraya katıldı.
Tanıklık Samet Ağaoğlu, İlk Köşe, Gündoğan aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 153-154.
Adile Ayda'nın aktardığına göre babası Sadri Maksudî, Behçet Kemal'in ısmarlama şiirlerinin Gazi Paşa'ya yeni bir eğlence olduğunu anlatırdı. Behçet verilen konuda on on beş dakikada şiir yazardı.
Tanıklık Adile Ayda, Böyle İdiler Yaşarken, Gündoğan aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 154.
Yeni köşk
Hemen yanında, 1932'den sonra
Clemens Holzmeister'in tasarladığı yeni köşk 1932'de bitti ve Atatürk Haziran 1932'de buraya taşındı. Türk Dil Kurumu'nun kuruluşuna giden konuşma bu köşkte geçti. Kurum ertesi gün, 12 Temmuz 1932'de kuruldu.
Ruşen Eşref 11 Temmuz 1932 akşamı Çankaya'daki yeni köşke çağrıldı. Toplantı yukarı katta, kitap odasının yanındaki krem duvarlı çalışma salonunda yapıldı. Tarih konuşması bitince Gazi dil işlerinin zamanının geldiğini söyledi.
Tanıklık Ruşen Eşref Ünaydın, Türk Dili Tedkik Cemiyeti Nasıl Kuruldu, Ülkü II/8 s. 80-83, Tonga 2016 s. 149 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 149.
Bu bölümün kaynakları
- Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Pınar Sezginalp. Ulusa Cumhuriyet’in İç Mekânlarından Bakmak: Atatürk’ün Cumhurbaşkanlığı Konutu. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 13(2), s. 255-270. DOI: 10.5505/jas.2025.79847. 2025. Kaynağa git
- Kadri Unat. ATATÜRK TARAFINDAN CUMHURİYET HALK PARTİSİ'NE MİRAS BIRAKILAN ÇANKAYA ARAZİSİNİN HAZİNEYE SATILMASI OLAYI. Atatürk Yolu Dergisi, Sayı 73, s. 358-385. DOI: 10.46955/ankuayd.1290119. 2023. Kaynağa git
- Elif Selena Ayhan Koçyiğit. Ulus Meydanı’nın Hikâyesi: Oluşum, Dönüşüm ve Değişim. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 7(1), s. 27-73. DOI: 10.5505/jas.2019.82905. 2019. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Ziyaret bilgileri
- Saatler
- Salı-Pazar; hafta sonu seansları 13.00-16.45 arası; yalnız randevuyla
- Giriş
- Ziyaret yalnızca randevuyla yapılır ve gezi eski bağ eviyle sınırlıdır. Randevu Cumhurbaşkanlığı'nın ziyaret sayfası üzerinden alınır; güncel koşullar ve varsa ücret durumu da aynı sayfadan duyurulur.
Nasıl gidilir
Yerleşke Kızılay'ın yaklaşık beş kilometre güneyinde, Çankaya sırtlarındadır. Kültür Portalı toplu taşıma için 413, 408 ve 391 numaralı belediye otobüslerini gösteriyor, güncel hattı gitmeden önce kontrol edin. Cumhurbaşkanlığı'nın ziyaret sayfasına göre araçsız gelenler 1 numaralı kapıdan, araçla gelenler 2 numaralı kapıdan giriyor. Randevu onayınızda farklı bir kapı belirtilmişse onu esas alın.
- İlçe
- Çankaya
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 3,6 km
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Köşk aslında on dokuzuncu yüzyılın sonlarında Ermeni bir tüccarın yaptırdığı Kasapyan Köşkü adlı bir bağ eviydi; 1921'de halkın bağışlarıyla satın alınıp Mustafa Kemal Paşa'ya armağan edildi.
- 2.Bugün Çankaya Köşkü denince çoğunlukla 1931-1932'de Clemens Holzmeister'in tasarladığı Pembe Köşk kastedilir; müze olarak gezilen ev ondan öncesine aittir.
- 3.Ev 1950'de müze olarak halka açıldı, 2002-2007 arasında kapsamlı bir restorasyondan geçti ve 19 Nisan 2007'de yeniden ziyarete açıldı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Ziyaret randevuludur; Cumhurbaşkanlığı'nın ziyaret sayfasından gün ve saat almadan kapıya gitmeyin.
- •Giriş kapısı ulaşım şeklinize göre değişiyor: araçsız gelenler 1 numaralı kapıyı, araçla gelenler 2 numaralı kapıyı kullanıyor.
- •Yerleşke güvenlik kontrollüdür, kontrol kuyruğunu ve Çankaya trafiğini hesaba katarak erken çıkın.
- •Gezi yalnızca eski bağ eviyle sınırlıdır; aynı yerleşkedeki Pembe Köşk ziyaret programına dahil değildir.
Sık sorulanlar
- Çankaya Köşkü gezilebilir mi, nasıl ziyaret edilir?
- Yerleşkenin tamamı değil, içindeki Atatürk Müze Köşkü gezilebilir. Ziyaret randevuyla yapılır ve randevu Cumhurbaşkanlığı'nın ziyaret sayfası üzerinden alınır. Yerleşke güvenlik kontrollü olduğu için erken gitmekte fayda var.
- Çankaya Köşkü ile Atatürk Müze Köşkü aynı bina mı?
- Aynı yerleşkededirler ama aynı bina değildirler. Müze köşk, Atatürk'ün 1921-1932 arasında yaşadığı eski bağ evidir; Çankaya Köşkü adı çoğu zaman 1931-1932'de yapılan Pembe Köşk için kullanılır.
- Müze Köşk aslında ne binasıydı?
- On dokuzuncu yüzyılın sonlarında Ermeni bir tüccarın yaptırdığı, Kasapyan Köşkü olarak bilinen bir Ankara bağ eviydi. 1921'de halkın bağışlarıyla satın alınıp Mustafa Kemal Paşa'ya armağan edildi, sonra Mimar Vedat Tek genişletip diplomatik kabullere uygun hale getirdi.
- Pembe Köşk'ü kim tasarladı?
- Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister. Aynı yıllarda Ankara'da Savunma Bakanlığı, Erkan-ı Harbiye, İçişleri Bakanlığı, Harp Okulu, Yargıtay, Merkez Bankası ve Güven Anıtı da onun tasarımıyla yapıldı.
- Müze ne zaman açıldı, restorasyon geçirdi mi?
- Ev 1950'de müze olarak halka açıldı. 2002-2007 arasında kapsamlı bir restorasyondan geçti ve 19 Nisan 2007'de yeniden ziyarete açıldı. Restorasyon yapıyı sergi salonu gibi değil, döneminin yaşanmış evi gibi sunmayı tercih etti. 2022'de Milli Saraylar Başkanlığı yeni bir restorasyon başlattı ve köşk 29 Ekim 2023'te ziyaretçilere yeniden açıldı.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Pembe Köşk (İsmet İnönü Müze Evi)
2. Cumhurbaşkanı'nın 48 yıl yaşadığı ev, Cumhuriyet'in gayriresmi karargâhı.
MüzePolis Müzesi
Türk polis teşkilatının Osmanlı'dan bugüne tarihini anlatan, Avrupa Yılın Müzesi 2023 finalisti ücretsiz müze.
MüzeAbidinpaşa Köşkü Milli Mücadele Müzesi
Ankara Valisi Abidin Paşa'nın 19. yüzyıl sonunda yaptırdığı köşkte, dijital anlatımlı Milli Mücadele müzesi.
MüzeAnıtkabir ve Kurtuluş Savaşı Müzesi
Emin Onat ve Orhan Arda tasarımı, Atatürk'ün anıt mezarı.
MüzeAnkara Etnografya Müzesi
1930'da açılan, Cumhuriyet'in baştan müze olarak inşa ettiği ilk bina. 1938-1953 arasında Atatürk'ün geçici kabri.
MüzeHaritacılık Müzesi
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e haritacılık tekniklerinin evrimi.
Bu sayfa son olarak 13 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: tccb.gov.tr, kulturportali.gov.tr, tr.wikipedia.org, aa.com.tr
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.