Kayıp mekan
Hakimiyet-i Milliye'nin ilk idarehanesi
1920'ler
Öteki adları Velihan.
Bu mekan bugün yok. Yerine 1932'de yapılan ilk Koç Han da 2026'da yıkıldı.
Hakimiyet-i Milliye 10 Ocak 1920'de Ankara'da yayına başladı. İlk yıllarında Taşhan'ın karşısındaki eski bir handa çıktı. Coşar'ın aktardığı anlatıya göre gazetenin matbaası 1921 başında bu hanın ahırına kuruldu, odalardan biri de Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin merkeziydi. Gazete 1926'da Çankırı Caddesi'ndeki yeni binasına taşındı.
Nerede
Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.
Tonga 2016 s. 84, Şapolyo 1967'ye dayanarak gazetenin altı han olan ahşap bir binada çıktığını ve binanın yerine Koç Hanı yapıldığını yazıyor. Doğramacıoğlu 2021 s. 63, Coşar 1963'e dayanarak matbaanın Taşhan'ın karşısındaki Velihan'ın ahırına kurulduğunu, dar merdivenle çıkılan iki oda bulunduğunu anlatıyor. Atalay Franck 2013 s. 89 ve 97 ilk Koç Han'ın 1932'de Ulus'ta Çankırı Caddesi'nde, Hâkimiyet-i Milliye Meydanı'nda İş Bankası'nın karşısındaki arsada yapıldığını yazıyor. Aynı makalenin 7. dipnotu arsada eski ve harap bir han bulunduğunu söylüyor.
Anılarda Hakimiyet-i Milliye'nin ilk idarehanesi
Hâkimiyet-i Milliye altı han olan ahşap bir binada çıkıyordu. Avluda makine ve mürettiphane, üst katta iki çalışma odası vardı. Bu binanın yerine sonra Koç Hanı yapıldı.
Tanıklık Enver Behnan Şapolyo, Mustafa Kemal Paşa ve Millî Mücadelenin İç Âlemi, 1967. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 84.
Yakında bugün görebileceğin yerler
- Türkiye İş Bankası İktisadi Bağımsızlık Müzesi · Müze · yaklaşık 50 m
- İş Bankası Genel Müdürlüğü (Ulus) · Mimari · yaklaşık 50 m
- Sümerbank Binası · Mimari · yaklaşık 60 m
- Ulus Tarihi Çarşı ve Lokantaları · Gastronomi · yaklaşık 80 m
Kaynakça
- Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Hüseyin Doğramacıoğlu. Millî Mücadele ve Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi. Edebî Eleştiri Dergisi, "Takvîm-i Vekâyi'den 1928 Yılına Süreli Yayınlar ve Edebiyat" özel sayısı, 2021, s. 56-65, doi 10.31465/eeder.994191. 2021. Kaynağa git
- Oya Atalay Franck. İlk Koç Han: Ankara'da modern mimarinin öncüsü. Ankara Araştırmaları Dergisi 1(1), s.89-112. 2013. Kaynağa git
Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 17 Ekim 2026.