Kayıp mekan

Millet Bahçesi

1900'ler-1969

Öteki adları Şehir Bahçesi, Belediye Bahçesi, Belediye Parkı, Yeni Bahçe, Millî Bahçe, Millî Bahçe Gazinosu, Şehir Çarşısı ve Bahçesi.

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün Ulus 100. Yıl Meydanı var.

Millet Bahçesi Birinci Meclis binasının tam karşısındaydı. Milli Mücadele yıllarında mebusların ve yazarların akşamüstü buluştuğu yerdi. Bahçe 1930'da yeniden düzenlendi, cadde yüzüne dükkanlar yapıldı ve Şehir Bahçesi diye anılmaya başladı. Karpiç Lokantası da bu dükkanlar arasındaydı. Bahçe 1960'ların sonunda kaldırıldı, yerine 1981'de 100. Yıl Çarşısı açıldı. Hipodrom'daki bugünkü Başkent Millet Bahçesi başka bir yerdir.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Tonga 2016 s. 87-89 bahçeyi Meclis binasının karşısında, set üstünde anlatıyor. Dinçer 2014 s. 58-59 bahçeyi İttihat ve Terakki binasının tam karşısındaki köşeye, sonradan 100. Yıl Çarşısı'nın yapıldığı yere koyuyor. Dedekargınoğlu 2019 s. 355 ve 370, Erdoğan, Günel ve Narince 2007 s. 171 ile Tanyer 2011 s. 237 de aynı yeri veriyor. Erdoğan, Günel ve Narince 2007 s. 41'e göre istasyondan gelen caddenin sonunda sağda bahçe, solda Meclis vardı.

Haritada göster

Anılarda Millet Bahçesi

Millet Bahçesi'ne Mustafa Kemal devetüyü maşlahıyla ağır ağır gelip bir banka oturuyordu. Mebuslar etrafında toplanıp uzun sohbetlere dalıyordu.
Tanıklık Feridun Kandemir, Otuz Beş Yıl Evvelki Ankara, Resimli Tarih Mecmuası 1955. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 87.
Yakup Kadri Millet Bahçesi'ni akşamüstü dostlarla buluşulabilen tek yer diye anıyor. Hamdullah Suphi, Doktor Adnan ve Ruşen Eşref'le orada sık sık buluşuyordu.
Tanıklık Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Vatan Yolunda. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88.
Prenses Kadriye Hüseyin 1921'de bahçeyi üçgen biçimli bir park olarak anlatıyor. Ortadaki bina hem lokanta hem kahveydi. İçki yasağı yüzünden yalnız soğuk içecek ve çay veriliyordu.
Tanıklık Prenses Kadriye Hüseyin, Mukaddes Ankara'dan Mektuplar, aktaran N. Tağızade Karaca 2012. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88.
Yusuf Akçura 13 Kasım 1924'te Paris'ten gelen Sadri Maksudî için Millî Bahçe Gazinosu'nda bir çay ziyafeti verdi. Mehmet Emin ve Hamdullah Suphi de oradaydı.
Tanıklık Hâkimiyet-i Milliye, 14 Kasım 1924, aktaran A. Ayda 1991. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88.
Falih Rıfkı 1923'te Millet Bahçesi'nin Tepebaşı Bahçesi'nden büyük olduğunu yazıyor. Yazlık işini Jul Fresko Efendi bitirmişti. Bahçede bir büfe ile bir açık hava sineması vardı.
Tanıklık Falih Rıfkı Atay, Ankara-İstanbul, Akşam, 14 Ağustos 1923. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88-89.
Doğan Aksan çocukken ailesiyle Karpiç'in arkasındaki Şehir Bahçesi'nde Hafız Burhan'ı mikrofonsuz dinlediğini anlatıyor. O sesi ömrü boyunca unutmadığını yazıyor.
Tanıklık Doğan Aksan, Cumhuriyet'in Çocukluk, Gençlik Yılları ve Bugün. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 89.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Bahçenin yerine yapılan çarşının tarihi kaynaklarda farklı geçiyor. Tonga 1965-1967 der. Dedekargınoğlu dönemin gazetelerine dayanarak 1967'de yalnız proje yarışmasının açıldığını, alanın 1969'da boşaltıldığını ve çarşının 1981'de açıldığını yazar.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Eski Sayıştay Binası · Mimari · yaklaşık 70 m
I. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi) · Müze · yaklaşık 100 m
Ankara Palas Müzesi · Müze · yaklaşık 110 m
Ulus Tarihi Çarşı ve Lokantaları · Gastronomi · yaklaşık 120 m

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Cem Dedekargınoğlu. Erken Cumhuriyet Ankara’sında Bir Kamusal Mekân: Millet Bahçesi. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 7(2), s. 355-374. DOI: 10.5505/jas.2019.47450. 2019. Kaynağa git
Güven Dinçer. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git
Abdülkerim Erdoğan ve Gökçe Günel ve Mehmet Narince. Cumhuriyet ve Başkent Ankara (Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi 4). Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Ankara, 242 s., ISBN 9944-473-04-9. 2007. Kaynağa git
Turan Tanyer. Ankara'da yalnız ve yalnız Süreyya Var. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 31 (2011). 2011. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 17 Ekim 2026.

Millet Bahçesi

1900'ler-1969

Öteki adları Şehir Bahçesi, Belediye Bahçesi, Belediye Parkı, Yeni Bahçe, Millî Bahçe, Millî Bahçe Gazinosu, Şehir Çarşısı ve Bahçesi.

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün Ulus 100. Yıl Meydanı var.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Anılarda Millet Bahçesi

Millet Bahçesi'ne Mustafa Kemal devetüyü maşlahıyla ağır ağır gelip bir banka oturuyordu. Mebuslar etrafında toplanıp uzun sohbetlere dalıyordu.

Tanıklık Feridun Kandemir, Otuz Beş Yıl Evvelki Ankara, Resimli Tarih Mecmuası 1955. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 87.

Yakup Kadri Millet Bahçesi'ni akşamüstü dostlarla buluşulabilen tek yer diye anıyor. Hamdullah Suphi, Doktor Adnan ve Ruşen Eşref'le orada sık sık buluşuyordu.

Tanıklık Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Vatan Yolunda. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88.

Prenses Kadriye Hüseyin 1921'de bahçeyi üçgen biçimli bir park olarak anlatıyor. Ortadaki bina hem lokanta hem kahveydi. İçki yasağı yüzünden yalnız soğuk içecek ve çay veriliyordu.

Tanıklık Prenses Kadriye Hüseyin, Mukaddes Ankara'dan Mektuplar, aktaran N. Tağızade Karaca 2012. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88.

Yusuf Akçura 13 Kasım 1924'te Paris'ten gelen Sadri Maksudî için Millî Bahçe Gazinosu'nda bir çay ziyafeti verdi. Mehmet Emin ve Hamdullah Suphi de oradaydı.

Tanıklık Hâkimiyet-i Milliye, 14 Kasım 1924, aktaran A. Ayda 1991. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88.

Falih Rıfkı 1923'te Millet Bahçesi'nin Tepebaşı Bahçesi'nden büyük olduğunu yazıyor. Yazlık işini Jul Fresko Efendi bitirmişti. Bahçede bir büfe ile bir açık hava sineması vardı.

Tanıklık Falih Rıfkı Atay, Ankara-İstanbul, Akşam, 14 Ağustos 1923. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 88-89.

Doğan Aksan çocukken ailesiyle Karpiç'in arkasındaki Şehir Bahçesi'nde Hafız Burhan'ı mikrofonsuz dinlediğini anlatıyor. O sesi ömrü boyunca unutmadığını yazıyor.

Tanıklık Doğan Aksan, Cumhuriyet'in Çocukluk, Gençlik Yılları ve Bugün. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 89.

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git

Cem Dedekargınoğlu. Erken Cumhuriyet Ankara’sında Bir Kamusal Mekân: Millet Bahçesi. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 7(2), s. 355-374. DOI: 10.5505/jas.2019.47450. 2019. Kaynağa git

Güven Dinçer. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git

Abdülkerim Erdoğan ve Gökçe Günel ve Mehmet Narince. Cumhuriyet ve Başkent Ankara (Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi 4). Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Ankara, 242 s., ISBN 9944-473-04-9. 2007. Kaynağa git

Turan Tanyer. Ankara'da yalnız ve yalnız Süreyya Var. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 31 (2011). 2011. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 17 Ekim 2026.