1. Meclis binası nerede?

Ankara'nın Ulus semtinde, Altındağ ilçesi Hacı Bayram Mahallesi'nde, Cumhuriyet Caddesi üzerinde. Bugün Kurtuluş Savaşı Müzesi olarak ziyarete açık.

1. TBMM binasının mimarı kim?

Projeyi, Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın emriyle Evkaf mimarı Salim Bey hazırladı; yapım işi askeri mimar Hasip Bey'e verildi. Bina İttihat ve Terakki Fırkası binası olarak tasarlanmıştı, savaş koşullarında yarım kaldı ve meclis için tamamlandı.

1. ve 2. Meclis binaları aynı yerde mi?

Aynı bina değil ama komşular. İkinci meclis binası Vedat Tek tasarımıdır, 1923'te tamamlanmıştır, aynı cadde üzerindedir ve bugün Cumhuriyet Müzesi olarak açıktır. İkisi arasında birkaç dakikalık yürüyüş var.

Cumhuriyet nerede ilan edildi?

Bu binanın genel kurul salonunda, 29 Ekim 1923'te. Aynı salonda İstiklal Marşı'nın kabulü, saltanatın kaldırılması ve Ankara'nın başkent oluşu da karara bağlandı.

1. TBMM binası müze mi?

Evet. Müzeye dönüştürme çalışmaları 1957'de başladı, bina 23 Nisan 1961'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi adıyla açıldı ve 23 Nisan 1981'de Kurtuluş Savaşı Müzesi adını aldı. 2009'dan bu yana TBMM Başkanlığı'nın yönetiminde.

Kültür Haritası

MüzeOsmanlıCumhuriyet

I. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi)

Ulus'ta, Cumhuriyet Caddesi üzerinde duran bu iki katlı taş yapı, Türkiye'nin kurucu meclisinin çatısıdır. 23 Nisan 1920'de burada toplanan Büyük Millet Meclisi, Milli Mücadele'yi bu salondan yönetti. Bina 1961'den beri müze olarak açık ve bugünkü adı Kurtuluş Savaşı Müzesi. Cumhuriyet'in ilanı dahil, kurucu kararların çoğu bu odalarda alındı.

Altındağ, Ankarayaklaşık 45 dakikaYol Tarifi Al Adıyla Google Haritalar'da ara

I. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi), Müze — Fotoğraf: Directorate General of Press and Information (No restrictions), Wikimedia Commons

Yapı, Birinci Dünya Savaşı yıllarında İttihat ve Terakki Fırkası'nın Ankara binası olarak tasarlandı. Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın emriyle projeyi Evkaf mimarı Salim Bey hazırladı, yapım işi ise askeri mimar Hasip Bey'e verildi. Savaş koşulları ve malzeme kıtlığı yüzünden inşaat yarım kaldı, çatı kiremitsiz duruyordu. Meclisin burada toplanmasına karar verilince eksikler kentin kendi kaynaklarıyla kapatıldı: kiremitler halktan toplandı, sıralar Muallim Mektebi'nden getirildi, aydınlatma gaz lambalarıyla sağlandı. Cephede kullanılan andezit halk arasında Ankara taşı diye bilinir ve yapı Birinci Ulusal Mimarlık döneminin örneklerinden sayılır.

Meclis bu çatı altında dört buçuk yıl çalıştı. 20 Ocak 1921'de ilk anayasa, 12 Mart 1921'de İstiklal Marşı'nın kabulü, 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması, 13 Ekim 1923'te Ankara'nın başkent oluşu ve 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı buradan çıktı. Bina yetersiz kalınca meclis 1924'te, Vedat Tek'in tasarladığı ve 1923'te tamamlanan ikinci binaya taşındı; eski yapı bir süre Cumhuriyet Halk Fırkası genel merkezi olarak kullanıldı. Müzeye dönüştürme çalışmaları 1957'de başladı, kapılar 23 Nisan 1961'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi adıyla açıldı, bugünkü adını 23 Nisan 1981'de aldı. Bina 1972'de birinci derece korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildi. Yapı 2009'dan bu yana TBMM Başkanlığı'nın yönetiminde.

Gezi, birbirine açılan teşhir odaları üzerinden kurgulanmış. Genel kurul salonunda riyaset kürsüsü ve ahşap sıralar yerinde duruyor; çevresinde mescit, reis odası, katipler odası, haberleşme ve silah gücü odası, Şer'iye Encümeni odası, Riyaset Divanı odası ve İstiklal Marşı Anı Odası sıralanıyor. Vitrinlerde istiklal madalyaları, dönem fotoğrafları, yağlıboya tablolar, haberleşme cihazları ve Atatürk ile bazı milletvekillerine ait kişisel eşyalar var. Aynı cadde üzerinde, birkaç dakikalık yürüyüş mesafesinde ikinci meclis binası, yani Cumhuriyet Müzesi duruyor; 30 Ekim 1981'den beri açık olan o müze hikâyenin 1924 sonrasını üstleniyor.

Anılarda Birinci Meclis

Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.

TBMM'nin kendi yayınlarına göre Meclis yeni binasına 18 Ekim 1924'te geçti, bazı kaynaklar 15 Ekim der. 31 Ocak 1921'de başkentin İstanbul'dan Anadolu'ya taşınması önerisi bu Meclis'te görüşüldü ve 26'ya karşı 71 oyla reddedildi.

Ankara halkı Meclis binasının eksik kiremitleri için kendi damlarındaki kiremitleri söküp getirdi. Okul sıralarından lambalara kadar her şeyi gönüllü topladı.
Tanıklık S. Akgün 2000, Tarih İçinde Ankara Seminer Bildirileri, Tonga'nın aktarımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 93.

Bu bölümün kaynakları

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Ömer Ekşi, Mehmet Şenol ve Serpil Başkurt. TBMM binaları. TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Daire Başkanlığı, Tanıtım Kitapları Serisi 10. TBMM Kütüphanesi kayıt 11543/2347. 2005. Kaynağa git
Leyla Alpagut. Millî egemenlik ve mekân : Türkiye Büyük Millet Meclisi. TBMM Basın, Yayın ve Halkla İlişkiler Başkanlığı. TBMM Kütüphanesi kayıt 11543/3260. 2022. Kaynağa git
Bilal Şimşir. Ankara’nın Başkent Oluşu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt 7, Sayı 20, s. 189-222. 1991. Kaynağa git
Abdülkerim Erdoğan, Gökçe Günel ve Mehmet Narince. Cumhuriyet ve Başkent Ankara (Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi 4). Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Ankara, 242 s., ISBN 9944-473-04-9. 2007. Kaynağa git

Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.

Bu çevrede artık olmayan mekanlar

Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.

Hakimiyet-i Milliye'nin ilk idarehanesi · 1920'ler · yaklaşık 100 m
100. Yıl Çarşısı · 1981-2023 · yaklaşık 100 m
Millet Bahçesi · 1900'ler-1969 · yaklaşık 100 m
Tarık Edip Kitabevi · 1930'lar-1939 · yaklaşık 110 m
Fresko Bar · 1920'ler · yaklaşık 110 m

Ziyaret bilgileri

Saatler: Salı-Pazar 09.00-17.00; gişe 16.30; yazın 09.00-18.00
Giriş: Müzekart geçerli, kartını gösteren ziyaretçiler ücretsiz giriyor. Kartı olmayanlar için ücretli giriş uygulanıyor; güncel tarife Müze Kart'ın resmi sitesinde yayımlanıyor.

Nasıl gidilir

Ulus'ta, Hacı Bayram Mahallesi'nde, Ulus Meydanı'na birkaç dakika yürüme mesafesinde. Kızılay'dan metronun (M1) Ulus durağına iki durak, oradan Cumhuriyet Caddesi boyunca kısa bir yürüyüş yeterli; Ulus'a giden çok sayıda otobüs ve dolmuş da meydanda duruyor.

İlçe: Altındağ
Kızılay'a uzaklık: kuş uçuşu 2,4 km
En yakın raylı istasyon: Ulus (M1), kuş uçuşu 390 m

Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.

Google Haritalar'da yol tarifi Toplu taşımayla (Google)Apple Haritalar'da aç

Bu mekan bir rotanın durağı

Tek bir yeri değil, o yerin içinde durduğu hikayeyi yürümek için.

Cumhuriyet'in İzindeMilli Mücadele'den Cumhuriyet'e: başkentin kuruluş hikâyesi1. durak · 6 durak · 5 saat

Biliyor musunuz

1.İnşaat yarım kaldığı için çatı kiremitsizdi; meclisin toplanmasına karar verilince eksik kiremitler halktan toplanarak çatı tamamlandı.
2.Genel kurul salonunun sıraları Muallim Mektebi'nden getirildi, salon gaz lambalarıyla aydınlatıldı.
3.Cephede kullanılan andezit halk arasında Ankara taşı diye bilinir ve yapı Birinci Ulusal Mimarlık döneminin örneklerinden sayılır.

Ziyaretçi ipuçları

•İkinci meclis binası (Cumhuriyet Müzesi) aynı cadde üzerinde, birkaç dakika ötede; ikisini arka arkaya gezmek kuruluş dönemini kronolojik sırayla veriyor.
•İstiklal Marşı Anı Odası'nı atlamayın, genel kurul salonunun çevresine dizilen teşhir bölümlerinden biri.
•Kışın gişe 16.30'da kapanıyor; öğleden sonra planlıyorsanız hesaba katın.
•23 Nisan ve 29 Ekim günleri çok kalabalık; sakin bir gezi için sabahın ilk saatlerini seçin.

Sık sorulanlar

1. Meclis binası nerede?: Ankara'nın Ulus semtinde, Altındağ ilçesi Hacı Bayram Mahallesi'nde, Cumhuriyet Caddesi üzerinde. Bugün Kurtuluş Savaşı Müzesi olarak ziyarete açık.
1. TBMM binasının mimarı kim?: Projeyi, Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın emriyle Evkaf mimarı Salim Bey hazırladı; yapım işi askeri mimar Hasip Bey'e verildi. Bina İttihat ve Terakki Fırkası binası olarak tasarlanmıştı, savaş koşullarında yarım kaldı ve meclis için tamamlandı.
1. ve 2. Meclis binaları aynı yerde mi?: Aynı bina değil ama komşular. İkinci meclis binası Vedat Tek tasarımıdır, 1923'te tamamlanmıştır, aynı cadde üzerindedir ve bugün Cumhuriyet Müzesi olarak açıktır. İkisi arasında birkaç dakikalık yürüyüş var.
Cumhuriyet nerede ilan edildi?: Bu binanın genel kurul salonunda, 29 Ekim 1923'te. Aynı salonda İstiklal Marşı'nın kabulü, saltanatın kaldırılması ve Ankara'nın başkent oluşu da karara bağlandı.
1. TBMM binası müze mi?: Evet. Müzeye dönüştürme çalışmaları 1957'de başladı, bina 23 Nisan 1961'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi adıyla açıldı ve 23 Nisan 1981'de Kurtuluş Savaşı Müzesi adını aldı. 2009'dan bu yana TBMM Başkanlığı'nın yönetiminde.

Haritada Keşfet

Bu yer şu listelerde

Ankara Müzeleri Ulus'ta Gezilecek Yerler

Yakındaki benzer yerler

Müze

Türkiye İş Bankası İktisadi Bağımsızlık Müzesi

Mongeri tasarımı binada ekonomi tarihi.

Müze

II. TBMM Binası (Cumhuriyet Müzesi)

1924-1960 parlamento binası. Mimar Vedat Tek tasarımı.

Müze

Ankara Palas Müzesi

1928 yapımı Cumhuriyet konukevi, Şubat 2024'te müzeye dönüştürüldü.

Müze

ASBÜ Hazine Müzesi

Cumhuriyet'in ilk hazine kasasını, 1926 tarihli eski Başvekalet ve Maliye binasında sergileyen müze.

Müze

Ziraat Bankası Müzesi

Giulio Mongeri tasarımı 1929 binada, Türkiye'nin ilk banka müzesi.

Müze

PTT Pul Müzesi

Clemens Holzmeister tasarımı binada filateli ve haberleşme tarihi.

Bu sayfa son olarak 21 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.

Kaynaklar: kulturportali.gov.tr, ankara.gov.tr, okuldisiogrenme.eba.gov.tr, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org, kurtulussavasimuzesi.tbmm.gov.tr

Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.

Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.

Kültür Haritası

MüzeOsmanlıCumhuriyet

I. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi)

Altındağ, Ankarayaklaşık 45 dakikaYol Tarifi Al Adıyla Google Haritalar'da ara

Anılarda Birinci Meclis

Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.

Ankara halkı Meclis binasının eksik kiremitleri için kendi damlarındaki kiremitleri söküp getirdi. Okul sıralarından lambalara kadar her şeyi gönüllü topladı.
Tanıklık S. Akgün 2000, Tarih İçinde Ankara Seminer Bildirileri, Tonga'nın aktarımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 93.

Bu bölümün kaynakları

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Ömer Ekşi, Mehmet Şenol ve Serpil Başkurt. TBMM binaları. TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Daire Başkanlığı, Tanıtım Kitapları Serisi 10. TBMM Kütüphanesi kayıt 11543/2347. 2005. Kaynağa git
Leyla Alpagut. Millî egemenlik ve mekân : Türkiye Büyük Millet Meclisi. TBMM Basın, Yayın ve Halkla İlişkiler Başkanlığı. TBMM Kütüphanesi kayıt 11543/3260. 2022. Kaynağa git
Bilal Şimşir. Ankara’nın Başkent Oluşu. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt 7, Sayı 20, s. 189-222. 1991. Kaynağa git
Abdülkerim Erdoğan, Gökçe Günel ve Mehmet Narince. Cumhuriyet ve Başkent Ankara (Ankara Tarihi ve Kültürü Dizisi 4). Ankara Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı, Ankara, 242 s., ISBN 9944-473-04-9. 2007. Kaynağa git

Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.

Bu çevrede artık olmayan mekanlar

Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.

Hakimiyet-i Milliye'nin ilk idarehanesi · 1920'ler · yaklaşık 100 m
100. Yıl Çarşısı · 1981-2023 · yaklaşık 100 m
Millet Bahçesi · 1900'ler-1969 · yaklaşık 100 m
Tarık Edip Kitabevi · 1930'lar-1939 · yaklaşık 110 m
Fresko Bar · 1920'ler · yaklaşık 110 m

Ziyaret bilgileri

Saatler: Salı-Pazar 09.00-17.00; gişe 16.30; yazın 09.00-18.00
Giriş: Müzekart geçerli, kartını gösteren ziyaretçiler ücretsiz giriyor. Kartı olmayanlar için ücretli giriş uygulanıyor; güncel tarife Müze Kart'ın resmi sitesinde yayımlanıyor.

Nasıl gidilir

İlçe: Altındağ
Kızılay'a uzaklık: kuş uçuşu 2,4 km
En yakın raylı istasyon: Ulus (M1), kuş uçuşu 390 m

Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.

Google Haritalar'da yol tarifi Toplu taşımayla (Google)Apple Haritalar'da aç

Bu mekan bir rotanın durağı

Tek bir yeri değil, o yerin içinde durduğu hikayeyi yürümek için.

Cumhuriyet'in İzindeMilli Mücadele'den Cumhuriyet'e: başkentin kuruluş hikâyesi1. durak · 6 durak · 5 saat

Biliyor musunuz

1.İnşaat yarım kaldığı için çatı kiremitsizdi; meclisin toplanmasına karar verilince eksik kiremitler halktan toplanarak çatı tamamlandı.
2.Genel kurul salonunun sıraları Muallim Mektebi'nden getirildi, salon gaz lambalarıyla aydınlatıldı.
3.Cephede kullanılan andezit halk arasında Ankara taşı diye bilinir ve yapı Birinci Ulusal Mimarlık döneminin örneklerinden sayılır.

Ziyaretçi ipuçları

•İkinci meclis binası (Cumhuriyet Müzesi) aynı cadde üzerinde, birkaç dakika ötede; ikisini arka arkaya gezmek kuruluş dönemini kronolojik sırayla veriyor.
•İstiklal Marşı Anı Odası'nı atlamayın, genel kurul salonunun çevresine dizilen teşhir bölümlerinden biri.
•Kışın gişe 16.30'da kapanıyor; öğleden sonra planlıyorsanız hesaba katın.
•23 Nisan ve 29 Ekim günleri çok kalabalık; sakin bir gezi için sabahın ilk saatlerini seçin.

Sık sorulanlar

1. Meclis binası nerede?: Ankara'nın Ulus semtinde, Altındağ ilçesi Hacı Bayram Mahallesi'nde, Cumhuriyet Caddesi üzerinde. Bugün Kurtuluş Savaşı Müzesi olarak ziyarete açık.
1. TBMM binasının mimarı kim?: Projeyi, Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın emriyle Evkaf mimarı Salim Bey hazırladı; yapım işi askeri mimar Hasip Bey'e verildi. Bina İttihat ve Terakki Fırkası binası olarak tasarlanmıştı, savaş koşullarında yarım kaldı ve meclis için tamamlandı.
1. ve 2. Meclis binaları aynı yerde mi?: Aynı bina değil ama komşular. İkinci meclis binası Vedat Tek tasarımıdır, 1923'te tamamlanmıştır, aynı cadde üzerindedir ve bugün Cumhuriyet Müzesi olarak açıktır. İkisi arasında birkaç dakikalık yürüyüş var.
Cumhuriyet nerede ilan edildi?: Bu binanın genel kurul salonunda, 29 Ekim 1923'te. Aynı salonda İstiklal Marşı'nın kabulü, saltanatın kaldırılması ve Ankara'nın başkent oluşu da karara bağlandı.
1. TBMM binası müze mi?: Evet. Müzeye dönüştürme çalışmaları 1957'de başladı, bina 23 Nisan 1961'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi adıyla açıldı ve 23 Nisan 1981'de Kurtuluş Savaşı Müzesi adını aldı. 2009'dan bu yana TBMM Başkanlığı'nın yönetiminde.

Haritada Keşfet

Bu yer şu listelerde

Ankara Müzeleri Ulus'ta Gezilecek Yerler

Yakındaki benzer yerler

Müze

Kaynaklar: kulturportali.gov.tr, ankara.gov.tr, okuldisiogrenme.eba.gov.tr, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org, kurtulussavasimuzesi.tbmm.gov.tr

Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.