Merkez Bankası Binası
Merkez Bankası binası Ulus'ta, Atatürk Bulvarı'nın batı yakasında durur. Ziraat Bankası ile Ulus 100. Yıl Meydanı arasındadır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 3 Ekim 1931'de Ziraat Bankası binasında çalışmaya başladı. 1933'te bu binaya taşındı. 1989'da İstiklal Caddesi'ndeki idare merkezine geçene kadar burası bankanın umum müdürlüğüydü.
Binayı Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister tasarladı, yapı 1931-1933'te yapıldı. Bina bodrum ve zemin katın üstüne yükselir. Mekanlar üstten aydınlanan bir orta holün çevresine dizilir. Erdoğan, Günel ve Narince zeminin üstünde dört kat sayar, Kültür Envanteri ise yapının özgün halinde üç katlı olduğunu yazar.
Simetrik düzen, merdivenli anıtsal giriş, taş kaplı dış yüzeyler, eş büyüklükte yalın pencere dizileri ve gizli çatı Holzmeister'in öteki yapılarında da görülür. Giriş saçağının üstündeki üç orta aks katlar boyunca bir girintinin içine alınmıştır. İçeride bol mermer, masif ahşap mobilya ve yalın avizeler dönemin özelliklerini yansıtır.
Günce Uzgören Jansen planından sonra Bulvar'ın kuzey kesiminde yükselen modernist bankaları sayarken Merkez Bankası ile başlar. Emlak Kredi Bankası, ilk Etibank binası, İller Bankası ve Sümerbank bu diziyi izler. Bina 1980'de birinci derece kültür varlığı olarak tescil edildi.
1973'te yakındaki Vakıf Memurin Evleri yıkıldı, yerlerine bankanın ek binası yapıldı. Holzmeister'in binası bugün Merkez Bankası'nın Ankara Şubesi. Bina çalışan bir banka olduğu için gezmeye açık değil. Cepheyi Atatürk Bulvarı'ndan görebilirsiniz.
Anılarda Merkez Bankası
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
1970'lerden önce döviz bozdurmak için Merkez Bankası'na gittiklerini hatırlıyorlardı. Onlara göre para bozdurulabilecek tek yer orasıydı.
Tanıklık Uğuz'un görüştüğü iki Ankaralı. Okuduğumuz kaynak Ebru Uğuz, 2008, s. 84.
Bu bölümün kaynakları
- Ebru Uğuz. Transformation of collective memory in the case of Ankara Atatürk Boulevard. Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü. 2008. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Karpiç Lokantası · 1920'ler-1962 · yaklaşık 80 m
- Fresko Bar · 1920'ler · yaklaşık 90 m
- 100. Yıl Çarşısı · 1981-2023 · yaklaşık 100 m
- Millet Bahçesi · 1900'ler-1969 · yaklaşık 100 m
- Akba Kitabevi · 1932-1968 · yaklaşık 110 m
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Bina Merkez Bankası'nın şubesi olarak kullanılıyor, iç mekan ziyarete açık değil.
Nasıl gidilir
Bina Atatürk Bulvarı'nın Ulus Meydanı'na yakın bölümünde, batı yakasında. M1 metro hattının Ulus istasyonundan yaklaşık 4 dakika yürüyün, bina Ziraat Bankası Müzesi'nin hemen kuzeyinde.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,2 km
- En yakın raylı istasyon
- Ulus (M1), kuş uçuşu 260 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Kültür Envanteri'ne göre yapı Emlak ve Eytam Bankası için tasarlanmıştı. Banka inşaatı sürdüremeyince bina Merkez Bankası'na devredildi.
- 2.Bina Tuz Nazırlığı binasının yerine yapıldı. Reji ve Duyunu Umumiye adlarıyla da bilinen o yapı daha sonra ilk Hariciye Vekaleti binası olarak kullanılmıştı.
- 3.Kültür Envanteri'ne göre E. Egli ve R. Oerley de bu yapı için proje önerdi, Holzmeister'in projesi seçildi.
Ziyaretçi ipuçları
- •Bina gezmeye açık değil. Cepheyi Atatürk Bulvarı'ndan görebilirsiniz.
- •Ziraat Bankası Müzesi hemen güneyde, Cumhuriyet Müzesi ve Ulus Meydanı birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- Merkez Bankası Binası nerede, nasıl gidilir?
- Bina Atatürk Bulvarı'nın Ulus Meydanı'na yakın bölümünde, batı yakasında. M1 metro hattının Ulus istasyonundan yaklaşık 4 dakika yürüyün, bina Ziraat Bankası Müzesi'nin hemen kuzeyinde.
- Giriş ücretli mi?
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Bina Merkez Bankası'nın şubesi olarak kullanılıyor, iç mekan ziyarete açık değil.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 10 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Clemens Holzmeister'in tasarladığı, 1931-1933'te Bankalar Caddesi'nde yapılan Merkez Bankası binası. 1933'ten 1989'a bankanın merkeziydi, bugün Ankara Şubesi.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Ankara Sanayi Mektebi
Temelleri 1901'de atılan, Osmanlı'dan bu yana aynı işi gören Ulus'un meslek okulu. Bugün Ulus Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.
MimariUlus İşhanı
Ulus Meydanı'nda Zafer Anıtı'nın arkasında yükselen 1950'lerin iş hanı ve çarşısı. Yarışmayla seçilen proje Orhan Bozkurt, Orhan Bolak ve Gazanfer Beken'indir.
MimariEski Sayıştay Binası
1925'te Birinci Ulusal üslupta yapılan, 1930'da Ernst Egli'nin cephelerini modernleştirdiği bina. I. ve II. Meclis binalarının arasında.
MimariTekel Başmüdürlüğü Binası
Ulus'ta Bankalar Caddesi kesiminde, Giulio Mongeri'nin tasarladığı 1928 tarihli İnhisarlar Başmüdürlüğü binası. Bugün Yunus Emre Enstitüsü'nün başkanlık binası.
Mimariİlk Etibank Binası
Sami Arsev'in tasarladığı, 1935-1936'da Bankalar Caddesi'nde yapılan ilk Etibank binası. Uzun süredir Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün tescil ve arşiv binası.
MimariEski Osmanlı Bankası Binası
Giulio Mongeri'nin Birinci Ulusal Mimarlık üslubunda tasarladığı, Bankalar Caddesi'nin ilk banka yapılarından köşe binası. Bina 2019'da Garanti Bankası şubesi olarak kullanılıyordu.
Bu sayfa son olarak 20 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: www3.tcmb.gov.tr, kulturenvanteri.com, openstreetmap.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.