Ankara Palas Müzesi
Ankara Palas, Ulus'ta Cumhuriyet Caddesi üzerinde, İkinci Meclis binasının karşısında duran ve Cumhuriyet'in ilk on yılını neredeyse gün gün görmüş bir yapıdır. İnşaatına 1924'te Vedat Tek'in projesiyle başlandı, yapı sürerken Mimar Kemaleddin devraldı ve binaya bugünkü biçimini o verdi. Birinci Ulusal Mimarlık akımının en tanınmış örneklerinden biri sayılır. Kapılarını 17 Nisan 1928'de, yüz yirmi yataklı Ankara Vakıf Oteli adıyla açtı. 21 Şubat 2024'ten beri müze olarak ziyarete açık.

Bina uzun süre başkentin salonu oldu. İkinci Meclis'in karşısında durduğu için milletvekilleri, gazeteciler ve sanatçılar burada buluştu; resmi davetler, diplomatik kabuller ve Cumhuriyet baloları burada düzenlendi. Afganistan Kralı Emanullah Han, İran Şahı Rıza Pehlevi, Irak Kralı Faysal, Yunanistan Başbakanı Venizelos ve ABD Başkanı Eisenhower ağırlanan konuklar arasındaydı. Yapının mimarı Mimar Kemaleddin ise açılışı göremedi: 13 Temmuz 1927'de, inşaat hâlâ sürerken şantiyede beyin kanaması geçirerek hayatını kaybetti.
1950'lerde kent merkezi Kızılay'a, Meclis de yeni binasına taşınınca otel eski konumunu yitirdi ve 1967'de kapandı. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün onarımı 1970'lerin başına kadar sürdü. Ardından OLEYİS sendikası binayı bir süre otel olarak işletti, bina 1975'te yeniden Vakıflar'a geçti. 1976-1981 arasında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından kullanıldı. Bayındırlık Bakanlığı'nın onarımından sonra 29 Ekim 1983'te Ankara Palas Devlet Konukevi adıyla yeniden açıldı. 3 Eylül 2018'de Cumhurbaşkanlığı'na devredildi ve tarihindeki en geniş restorasyonunu Milli Saraylar döneminde gördü. Müze 21 Şubat 2024'te kapılarını açtı. Bugün yaklaşık bin metrekarelik kapalı alanda beş salon var ve bin iki yüze yakın eser sergileniyor. Koleksiyon, on altıncı yüzyıldan on dokuzuncu yüzyıla uzanan Osmanlı eserleriyle Cumhuriyet dönemini yan yana koyuyor: İbrahim Çallı ve Feyhaman Duran'ın tabloları, Hereke dokumaları, Beykoz camları, Yıldız porselenleri, gümüş sofra takımları, saatler, madalya, nişan ve mühürler, Halife Abdülmecid Efendi'nin kütüphanesinden yazma eserler, Atatürk'ün kullandığı eşyalar.
Ziyaretçi için binanın kendisi de bir eser. Salonların ölçeğine, Atatürk'ün kullandığı oturma takımına, dönem sofrasının kurulduğu düzenlemeye ve saat koleksiyonuna zaman ayırmakta fayda var. Müzenin içinde kütüphane, konferans salonu, çocuk atölyesi ve kafeterya bulunuyor; girişte sesli rehber veriliyor ve Milli Saraylar ayda bir Ankara Palas Konferansları düzenliyor. Açıldığı ilk yılda 209 bin 210 ziyaretçi ağırladı. Aynı caddede Cumhuriyet Müzesi ve Kurtuluş Savaşı Müzesi olduğu için Ulus gezisini üç binayı birleştirerek kurmak mümkün.
Anılarda Ankara Palas
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
Selda Tuncer'e göre yüzyılın ikinci çeyreğinde Ankara Palas, Karpiç ve Lozan Palas'la birlikte kentin en bilinen Batı tarzı yemek yerlerindendi ve buraya çoğunlukla devlet seçkinleriyle aydınlar giderdi. Erken Cumhuriyet Ankara'sında Batı müziği çalınan yerlerden biri de Ankara Palas'tı.
Yahya Kemal milletvekiliyken Ankara Palas'ın 257 numaralı odasında kalır. Tonga, otelin Ankara'da şair için Park Otel'in yerini tuttuğunu söyler.
Tanıklık S. Kurtça 1988, yüksek lisans tezi, s. 404. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 291.
Suat Derviş Ankara Palas'ın en ucuz küçük odalarından birinde kalır. Fahir Aksoy, Nusret Baban, Mehmed Kemal ve Suphi Taşhan onu sık sık ziyaret eder.
Tanıklık Fahir Aksoy, Kürdün Meyhanesi, 2000, s. 18-19. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 291.
Yahya Kemal her gün ikindi çayını Ankara Palas'ta Fatma Naim ile içer. Akşam yemeklerini onun ve eşi Naim Cemil Bey'in evindeki sofrada yer.
Tanıklık Taha Toros, Türk Edebiyatından Altı Renkli Portre, 1998, s. 124-129. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 291-292.
Halil Soyuer'in anlattığına göre Yahya Kemal, Âşık Veysel'i otelinden getirtir. Veysel, Ankara Palas salonunda şairin masasında türkü söyler. Salondakiler şaşırır ama kimse karışamaz.
Tanıklık Halil Soyuer, Şair Dostlarım, 2004, s. 232-233. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 292.
Ankara Palas'ta Celal Sahir ile Adile Ayda sohbet ederken Ruşen Eşref gelir. Celal Sahir'in kadınlar üzerine bir beytini alayla okur. Celal Sahir eliyle onu kovar gibi yapar.
Tanıklık Adile Ayda, Böyle İdiler Yaşarken. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 155.
Ankara'daki bütün fakülte ve yüksekokulların mezuniyet balolarında ve gecelerinde Ankara Palas'ta veda gecesi yapmak bir gelenekti. Bu gece gençlere “adeta mezuniyet ödülü gibi” ayrılırdı.
Tanıklık Güven Dinçer, Anafartalar Caddesi'nin Öyküsü. Okuduğumuz kaynak Güven Dinçer, 2014, s. 58.
Restoranlar vardı ama Ankara Palas ya da Gar Gazinosu gibi yerlere ancak çok zenginler gidebilirdi, bunun için çok para gerekirdi. Belki de oralara pek gitmek istemiyorlardı, mahallelerinde mutluydular ve gitmeye ihtiyaç duymuyorlardı.
Tanıklık Tuncer'in görüştüğü, önce Kızılay'da sonra Ayrancı'da oturmuş bir kadın. Okuduğumuz kaynak Selda Tuncer, 2014, s. 183.
Haşet Kitabevi
Otelin içindeydi
Fransız yayın şirketi Hachette'in Ankara şubesi önce Ankara Palas'ın içinde açıldı. Kaynaklar onu aydınların buluştuğu, yabancı yayın satan tek kitapçı diye anar. Kitabevi sonra Bankalar Caddesi'ndeki Şehir Çarşısı'na, 1960'larda da Kızılay'a taşındı. Şehir Çarşısı'na taşınma yılı kaynaklarda iki türlü geçiyor, Turan Tanyer bir yazısında 1933, öbüründe 1944 diyor.
Tanpınar ile Suut Kemal Yetkin Taş Mektep'in lojmanında aynı odada kalıyordu. Dersten sonra tozlu yoldan Ankara Palas'a yürürlerdi. Oteldeki Haşet Kitabevi'nde yeni kitaplara bakar, sonra İstanbul Pastahanesi'ne geçerlerdi.
Tanıklık Suut Kemal Yetkin, Ataç ve Tanpınar İle Tanışmam, Meydan, Nisan 1979. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 183.
1937'de Yenişehir'de tek kitapçı yoktu. Bahar elli kuruşluk haftalığıyla her cumartesi Ulus'a yürüyüp Haşet ya da Akba'dan kitap alırdı. Evin karşısında Akay açılınca da bu yürüyüşü sürdürdü.
Tanıklık Beki L. Bahar, 1995, s. 52, Tunçel 2021 s. 36 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Ayşe Ulusoy Tunçel, 2021, s. 36.
Romanlarda
Otel açıldığı yıllarda Evkaf Oteli diye de anılırdı.
Yakup Kadri'nin Ankara romanında Noel ve yılbaşı baloları yeni açılmış Ankara Palas'ın büyük hol ve salonlarında yapılır. Davetli sayısı bin kişidir. Davetliler kapıda biriken meraklıların arasından beyaz eldivenli polislerin yardımıyla girer.
Edebi eserden. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 371.
Romanda sokaktaki yerli ve köylü kalabalık mermer merdivenlere yürüyen davetlileri bir sinema şeridi gibi seyreder. Onlar için balo burada başlayıp burada biter.
Edebi eserden. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 372.
Romanda Ankara yerlileri Ankara Palas'ı alafranga han olarak görür. Selma otelin merdivenlerini çıkarken her adımın halkla arasını açtığını hisseder.
Edebi eserden. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 372.
Romanda Selma Hanım ile Neşet Sabit Ankara Palas'taki yılbaşı balosunda birbirlerini yakından tanır. Baloyu dans ederek değil, inkılabın yanlış anlaşıldığını konuşarak geçirirler.
Edebi eserden. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 347.
Aka Gündüz'ün 1930 tarihli Çapkın Kız romanında sabaha kadar süren bir eğlence anlatılır. Akşam Yeni Sinema'da Fatma Enise Hanım'ın konseri dinlenir. Ardından Lozan Palas'ta akşam yemeği yenir. Gece yarısından sonra Ankara Palas'taki maskeli baloya gidilir.
Edebi eserden. Aka Gündüz, Çapkın Kız. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 350.
Aka Gündüz'ün Çapraz Delikanlı romanında Muallâ Hanım ile Nerime Hanım bir şefkat balosu düzenler. Balo Evkaf otelinin üç salonunu doldurur, davetliler Ankara'nın üst kesimindendir.
Edebi eserden. Aka Gündüz, Çapraz Delikanlı. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 349.
Refik Ahmet Sevengil'in 1936 tarihli Çıplaklar romanında Çetiner Ankara'ya gelince Ankara Palas'ta kalır. Terastan izlediği gün batımı ve yayla havası ona iyi gelir. Gündoğan bunu İstanbul'da hastalanan ruhunu iyileştiren bir sanatoryuma benzetir.
Edebi eserden. Refik Ahmet Sevengil, Çıplaklar. Okuduğumuz kaynak Hatice Gündoğan, 2018, s. 372.
Romanda Ankara Palas'taki Noel ve yılbaşı baloları için birçok aile iki ay önceden İstanbul terzilerine koştu, hanımlar son Paris modellerini kapıştı. İlk yıllarda kuyruklu ceketle silindir şapkayı yeterli sayan beyler şimdi klak ve makferlan peşindeydi. Bu giysilerin bir kısmı tükendiği için Beyoğlu mağazaları aracılığıyla Avrupa'ya ısmarlanıyordu.
Edebi eserden. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara. Okuduğumuz kaynak Umut Şumnu, 2020, s. 365-366.
Romanda Ankara Palas'taki balolarda orkestra çalar, içki içilir, tango yapılırdı. Yerlilerden biri içeride tango olduğunu söyleyince öbürü tangonun kim olduğunu sordu. Bodur adam sözcüğü bir türlü açıklayamadı, çünkü sözcüğün anlamı ona da belirsizdi.
Edebi eserden. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Ankara. Okuduğumuz kaynak Günce Uzgören, 2019, s. 115-116.
Bu bölümün kaynakları
- Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
- Güven Dinçer. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git
- Selda Tuncer. Going public: Women's experience of everyday urban public space in Ankara across generations between the 1950s and the 1980s. Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı. 2014. Kaynağa git
- Ayşe Ulusoy Tunçel. Beki L. Bahar'ın Eserlerinde Ankara. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 5(1), Nisan 2021, s. 22-39. 2021. Kaynağa git
- Umut Şumnu. Sümerbank’tan Gima’ya: Ankara’da Mağazacılığın Mekânsal Dönüşümü. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 8(2), s. 361-380. DOI: 10.5505/jas.2020.69672. 2020. Kaynağa git
- Günce Uzgören. Conservation of Architectural Heritage in Atatürk Boulevard in Ankara. ODTÜ, Kültürel Mirası Koruma yüksek lisans tezi. 2019. Kaynağa git
- Zeynep Dikici Şen. Erken Cumhuriyet Dönemi'nde başkentte modernleşme, eğlence hayatı ve Ankara Palas. Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı. 2019. Kaynağa git
- Esra Sazyek. Türk romanında Ankara. Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Turan Tanyer. Ankara Kitabevlerine Dair. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 1(1), s. 113-129. 2013. Kaynağa git
- Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi - 11. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 58 (2024), s. 153 vd. 2024. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- 100. Yıl Çarşısı · 1981-2023 · yaklaşık 110 m
- Millet Bahçesi · 1900'ler-1969 · yaklaşık 110 m
- Fresko Bar · 1920'ler · yaklaşık 120 m
- Karpiç Lokantası · 1920'ler-1962 · yaklaşık 140 m
- Akba Kitabevi · 1932-1968 · yaklaşık 160 m
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Ücretli. Milli Saraylar'a bağlı olduğu için Müzekart kapsamındadır; 12 yaş altı ziyaretçiler ücretsiz, 12-18 yaş öğrenciler indirimli, okullar resmi başvuruyla ücretsiz giriyor. Güncel tarife Milli Saraylar'ın sitesinde duyurulur.
Nasıl gidilir
Ulus'ta, Cumhuriyet Caddesi üzerinde. M1 metro hattının Ulus istasyonundan çıkıp beş dakika yürümek yeterli; Kızılay'dan metroyla iki durak, yürüyerek yaklaşık 25 dakika.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,2 km
- En yakın raylı istasyon
- Ulus (M1), kuş uçuşu 210 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Bu mekan bu rotaların durağı
Tek bir yeri değil, o yerin içinde durduğu hikayeyi yürümek için.
Biliyor musunuz
- 1.Yapının mimarı Mimar Kemaleddin, 13 Temmuz 1927'de inşaat sürerken şantiyede beyin kanaması geçirerek öldü ve binanın 1928'deki açılışını göremedi.
- 2.17 Nisan 1928'de yüz yirmi yataklı bir otel olarak açılan bina 1967'de kapandı, onarımdan sonra 1975'e kadar bir süre daha otel olarak işletildi. 1983'ten sonra devlet konukevi oldu, ilk kez 21 Şubat 2024'te müze olarak halka açıldı.
- 3.Müze yaklaşık bin metrekarelik alanda beş salon ve bin iki yüze yakın eserle açıldı, ilk yılında 209 bin 210 ziyaretçi ağırladı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Pazartesi kapalı; salonları en sakin haliyle görmek için hafta içi sabah saatlerini seçin.
- •Sesli rehberi girişte isteyin, salon metinlerinin anlatmadığı ayrıntıları veriyor.
- •Karşıda Cumhuriyet Müzesi (İkinci Meclis), birkaç adım ötede Kurtuluş Savaşı Müzesi (Birinci Meclis) var; üçünü aynı sabaha sığdırabilirsiniz.
- •Ayda bir düzenlenen Ankara Palas Konferansları'nın programına önceden bakın, ziyaretinizi o güne denk getirebilirsiniz.
Sık sorulanlar
- Ankara Palas Müzesi hangi günler açık?
- Müze pazartesi hariç her gün 09.00 ile 17.00 arasında ziyarete açık. Resmi tatillerde program değişebildiği için gitmeden önce Milli Saraylar'ın sayfasını kontrol etmekte fayda var.
- Ankara Palas'ın içi gezilebiliyor mu?
- Evet. Bina 21 Şubat 2024'ten beri müze olarak hizmet veriyor; yaklaşık bin metrekarelik alandaki beş sergi salonu ziyarete açık. Kütüphane, konferans salonu, çocuk atölyesi ve kafeterya da müzenin içinde.
- Ankara Palas'ın balo salonu görülebiliyor mu?
- Cumhuriyet baloları ve resmi kabuller bu binanın büyük salonlarında yapılırdı. Müze düzeninde salonlar sergi mekanı olarak kullanılıyor; balo salonunun ziyaret güzergahındaki yeri değişebildiği için gitmeden önce müzeye danışmak en doğrusu.
- Ankara Palas'ı kim yaptı?
- İlk projeyi Vedat Tek hazırladı, yapıya nihai biçimini Mimar Kemaleddin verdi. İnşaat 1924'te başladı, bina 17 Nisan 1928'de hizmete girdi. Mimar Kemaleddin binanın tamamlanmasını göremeden, 13 Temmuz 1927'de şantiyede öldü.
- Giriş ücretli mi, Müzekart geçiyor mu?
- Giriş biletli. Müzekart, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yanı sıra Milli Saraylar'a bağlı müzeleri de kapsıyor. 12 yaş altı ücretsiz, 12-18 yaş öğrencilere indirimli bilet uygulanıyor, okullar resmi başvuruyla ücretsiz geziyor.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
II. TBMM Binası (Cumhuriyet Müzesi)
1924-1960 parlamento binası. Mimar Vedat Tek tasarımı.
MüzeI. TBMM Binası (Kurtuluş Savaşı Müzesi)
23 Nisan 1920'de açılan Meclis, Milli Mücadele'nin yönetildiği bina.
MüzeZiraat Bankası Müzesi
Giulio Mongeri tasarımı 1929 binada, Türkiye'nin ilk banka müzesi.
MüzeTürkiye İş Bankası İktisadi Bağımsızlık Müzesi
Mongeri tasarımı binada ekonomi tarihi.
MüzePTT Pul Müzesi
Clemens Holzmeister tasarımı binada filateli ve haberleşme tarihi.
MüzeASBÜ Hazine Müzesi
Cumhuriyet'in ilk hazine kasasını, 1926 tarihli eski Başvekalet ve Maliye binasında sergileyen müze.
Bu sayfa son olarak 10 Ağustos 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: millisaraylar.gov.tr, millisaraylar.gov.tr, tursab.org.tr, dosim.ktb.gov.tr, tr.wikipedia.org, aa.com.tr, doi.org, millisaraylar.gov.tr
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.