Kayıp mekan

Tarık Edip Kitabevi

1930'lar-1939

Öteki adları Tarık Edip ve Şeriki Kütüphanesi, Tarık Edip ve Şürekası Kütüphanesi.

Tarık Edip Kitabevi 1930'larda Ulus Meydanı'nda, Zafer Anıtı yönünden Anafartalar Caddesi'nin başında, Taşhan'ın karşısındaki dükkan sırasındaydı. Belediyenin 1925'te yaptırıp kiraya verdiği bu dükkanların arkasında Maarif Vekaleti'nin çalıştığı eski Darülmuallimin binası vardı, kitabevinin iki yanında Karamürsel mağazası ile bisiklet satan Yıldız Tecim Evi bulunuyordu. Dükkan Enver Behnan Şapolyo'nun Ankara'nın ilk kitapçıları arasında saydığı Ahmet Edip Bey'den oğlu Tarık Edip Burkan'a kaldı, Turan Tanyer'e göre Tarık Edip burada Şubat 1934'te bir ortağıyla Tarık Edip ve Şeriki Kütüphanesi'ni açtı. Kitabevi 1934-1939 arasında Nusret Kemal Köymen'in köycülük üzerine kitaplarını yayımladı, 1936'da Ulus'a verdiği bir ilanla kadın bir veznedar aradı. Tarık Edip 1930'larda Ankara'nın yapılarını ve anıtlarını gösteren çok sayıda kartpostal bastırdı, bazılarının üzerinde T.E yazılıdır ve Tanyer bir koleksiyondaki örneklere bakarak çeşit sayısının 200'ü aştığını yazar. Kitabevi ile çevresindeki dükkanlar da onun bastırdığı bir kartpostalda görülür. Tarık Edip 1939'da dükkanı boşaltıp kitabevini Bankalar Caddesi'nde Şehir Çarşısı'na taşıdı, dükkan sırası 1955'te Ulus Çarşısı yapılırken yıkıldı.

Nerede

Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.

Tanyer 2018 Ankara Ansiklopedisi 5 s. 439 kitabevini Ulus Meydanı'nda, Zafer Anıtı yönünden Anafartalar Caddesi'nin başında, Taşhan'ın karşısındaki dükkanlar arasında verir, arkasında Maarif Vekaleti, daha ileride İstanbul Oteli ve Pastanesi vardı. Yüksel 2013 s. 68 Şapolyo'ya dayanarak dükkanları İstanbul Pastanesi'nden meydana doğru, Darülmuallimin binasının önünde sıralar. Dükkanın sıradaki yerini bulamadık, nokta sıranın Zafer Anıtı'na yakın ucundadır.

Haritada göster

Kaynakların ayrıştığı yerler

• Tarık Edip'in bu dükkanda işe başladığı yıl kaynaklarda farklı geçer. Tanyer 2013 s. 114 babası Ahmet Edip Bey'in Karaoğlan'daki dükkanının başına 1932'de geçtiğini yazar. Tanyer 2018 s. 439 Tarık Edip ve Şeriki Kütüphanesi'nin Şubat 1934'te açıldığını söyler.
• Tarık Edip'in Ankara'dan ayrıldığı yıllar kaynaklarda farklı geçer. Tanyer 2013 s. 115 Ankara'daki mağazayı 1940'larda bırakıp İstanbul'a yerleştiğini yazar. Tanyer 2018 s. 439-440 1944'te Sanayi Caddesi'nde Tarık Edip Ticaret Evi'ni açtığını, Ankara'daki işlerini 1950'lerde tasfiye ettiğini söyler.

Yakında bugün görebileceğin yerler

• Ulus Meydanı · Tarihi · yaklaşık 10 m
• Ulus Zafer Anıtı · Tarihi · yaklaşık 20 m
• Sümerbank Binası · Mimari · yaklaşık 70 m
• Ulus İşhanı · Mimari · yaklaşık 80 m

Kaynakça

1. Turan Tanyer. Ankara Ansiklopedisi- 5. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 46 (2018), s. 427 vd. 2018. Kaynağa git
2. Turan Tanyer. Ankara Kitabevlerine Dair. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 1(1), s. 113-129. 2013. Kaynağa git
3. Ayşegül Yüksel. Erken cumhuriyet döneminde gündelik yaşamın mekansal izdüşümleri: Ankara Anafartalar Caddesi. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git
4. Güven Dinçer. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git
5. Bülent Batuman. Gazes in Dispute: Visual Representations of the Built Environment in Ankara Postcards. The Journal of Architecture 20(1). 2015. Kaynağa git
6. Suna Aydın Altay. Erken Cumhuriyet Dönemi kültür ve sanat yaşamında Ankara imgesi. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı. 2021. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 2 Kasım 2026.