Emek İşhanı

Yapı, Emekli Sandığı'nın gelir getiren bir mülkü olarak kuruldu; yerinde daha önce Uybadin Köşkü duruyordu. İnşaat 1959'da başladı, 1960 darbesinin ardından bir süre durdu ve 1965'te tamamlandı. Tasarım Enver Tokay ile İlhan Tayman'a, statik hesaplar Yusuf Berdan'a ait. Yirmi dört katlı yapı, Türkiye'de cam giydirme cephenin ilk uygulaması olarak anılır: cephe artık binayı taşıyan bir duvar değil, taşıyıcı sistemin önüne asılan ince bir kabuktur. Alçak bir taban bloğunun üstünde yükselen ince kule kurgusu, savaş sonrası Uluslararası Üslup'un yaygınlaşan şemasıdır; Lever House ve Birleşmiş Milletler Sekreterlik Binası aynı şemanın bilinen örnekleri. Zemin kat ve üstündeki iki kat çarşı, yukarısı büro olarak tasarlandı. İnşaat Mühendisleri Odası yapıyı Cumhuriyet'in ilk elli yılının elli eseri arasında saydı.

Adı da hikâyesinin parçası. Bina 8 Mart 2006'da özelleştirilerek 55,5 milyon dolara bir inşaat şirketine satıldı; Kasım 2015'te adı Kahramanlar İş Merkezi oldu. Ankaralıların dilinde ise hâlâ Emek, çoğu zaman da yalnızca Gökdelen'dir. Tabelada başka bir ad görürseniz şaşırmayın, aradığınız bina odur.

Görmek için içeri girmeye gerek yok; zaten özel mülk ve iç mekân genel ziyarete açık değil. En iyi bakış meydanın karşı kaldırımından, Güvenpark tarafından geliyor: oradan alçak blokla kulenin oranı tek seferde okunuyor. Cepheye yaklaşın, camın arkasındaki döşeme hatlarını ve dikey ritmi arayın; bina bir yüzey değil, bir sistem olarak tasarlanmış. Sokak seviyesindeki ticaret ise yapının başından beri programının parçasıydı, alışveriş katları binanın meydanla kurduğu ilişkinin de anahtarı. Işık meseleyi değiştiriyor: bulutlu bir öğle camdaki yansımayı kesip dokuyu ve döşeme hatlarını açar, açık havada ise cephe bir aynaya dönüşüp gökyüzünü yansıtır. Meydanın gürültüsünden çıkıp bir de sakin bir hafta sonu sabahında karşıdan bakmayı deneyin; Kızılay'ın hızı düşünce binanın oranları netleşiyor.