Kayıp mekan

İstanbul Pastanesi

1923-1955

Öteki adları İstanbul Pastahanesi, İstanbul Pasta Salonu.

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün Ulus İşhanı var.

Ankara'nın ilk pastanesi sayılan İstanbul Pastanesi, Karaoğlan Caddesi'nde Taşhan'ın karşısındaki iki katlı bir yapının alt katındaydı, üst katı oteldi. Günün her saati açıktı ve garsonlar kimseye ne içeceğini sormazdı. Mehmet Çınarlı ile İlhan Geçer'in anlattığına göre Hisar dergisini çıkarma kararı bu masalarda verildi. Pastane 1955'te yıkıldı, yerine Ulus İşhanı yapıldı.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Tonga 2016 s. 177 Şapolyo 1971'e dayanarak Ulus'ta Karaoğlan Caddesi üzerinde, Zincirli Camii ve Taş Han'ın karşısında, Hafız Bey'in yaptırdığı otelin alt katı der. Tanyer 2024 Ankara Ansiklopedisi 11 s. 165 Zafer Anıtı'ndan Anafartalar Caddesi'ne çıkarken sağ kolda, ön cephesi Taşhan'a bakan, Sanayi Caddesi köşesindeki iki katlı yapı der. Dinçer 2014 s. 45 caddenin Sümerbank karşısındaki yakasında, meydan köşesi ile Zafer Sokağı arasında gösterir. Tunçer 2014 PDF s. 14 Taşhan Palas'ın karşısı der.

Haritada göster

Anılarda İstanbul Pastanesi

Pastane Ulus'ta Karaoğlan Caddesi'nde, Zincirli Camii ile Taş Han'ın karşısında açıldı. Ankaralı Hafız Bey'in yaptırdığı otelin alt katıydı. Rizeli Matrakçıoğullarından Ali Rıza Bey burayı 15 Ocak 1923'ten itibaren kiraladı.
Tanıklık Enver Behnan Şapolyo, Atatürk ve Seymen Alayı, 1971. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 177.
Mehmed Kemal'e göre Ali Rıza Bey Avrupa'da han, hamam ve apartman yaptırmış biriydi. Ankara'ya cebinde yalnız 20 lirayla geldi. Malik Aksel onun gençliğinde İskandinavya'ya kadar gezdiğini yazıyor.
Tanıklık Mehmed Kemal, Haber Peşinde 50 Yıl, 1993 ve Malik Aksel, Sanat ve Folklor, 2011. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 177.
Garsonlar kimseye ne içeceğini sormazdı. Yahya Akengin bunun hikayesini anlatıyor. Sahibi gençliğinde parasızken yağmurda bir kahveye sığınmış, çay içmeyince dışarı çıkarılmış. Bir gün dükkan açarsa kimseyi zorlamamaya o gün karar vermiş.
Tanıklık Yahya Akengin, Tonga ile mülakat, 2013. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 178.
Burhan Asaf 1929'da pastaneyi Ankara'nın en sağlam kurumlarından sayıyor. Gündüz, akşam ve barlar dağıldıktan sonra da bir ihtiyaç olduğunu yazıyor. Yine de köşebaşı kahvesi havasını eleştiriyor. Viyana usulü bir kahveye dönüşmesini öneriyor.
Tanıklık Burhan Asaf Belge, Şehirde Geçerken, Hâkimiyet-i Milliye, 30 Ocak 1929. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 178-179.
Hikmet Feridun Es 1933'te pastanenin yerini tarif ediyor. Hâkimiyet-i Milliye meydanında büyük abidenin önünden yukarı yürünür, pastane sol kolda kalır. Ankara'daki dostlar posta ve tren saatlerinde buraya koşar.
Tanıklık Hikmet Feridun Es, Güzel Ankara'yı Tanıyalım, Akşam, 11 Kasım 1933. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 179.
Pastane sivil polislerin gözü altındaydı. Ziyaretçiler ajanları kısa sürede tanıdı. Bir ajan yanlarına oturunca masaya mukavvadan bir balık resmi koyarlardı. Balık, Milli Emniyet için kullanılan MAH kısaltması ile Arapça mahi sözcüğü arasındaki benzerliğe gönderme yapıyordu.
Tanıklık İhsan Sabri Çağlayangil, Geçmiş Yıllarda Ankara, Ankara Söyleşileri, 1986, Şenyapılı 2005 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 181.
Sadri Ertem salonun ortasında yan yana getirilmiş iki masanın başında otururdu. Az konuşur ama son sözü o söylerdi. Şahap Sıtkı'ya göre buradaki edebi kavgaları hep Sadri Ağabey tatlıya bağlardı.
Tanıklık Samet Ağaoğlu, İlk Köşe, 1978 ve Şahap Sıtkı İlter, Sadri Ağabey, Vakit, 17 Kasım 1943. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 182.
Samet Ağaoğlu çocukken İstiklal Mahkemesi'nin verdiği idamların infazını bu pastanenin pencerelerinden izledi. Bu gözlem sonra Korku ve Neticesi adlı hikayesine girdi.
Tanıklık Samet Ağaoğlu, İlk Köşe, 1978. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 182.
Tanpınar ile Suut Kemal Yetkin Taş Mektep'in lojmanında aynı odada kalıyordu. Dersten sonra tozlu yoldan Ankara Palas'a yürürlerdi. Oteldeki Haşet Kitabevi'nde yeni kitaplara bakar, sonra İstanbul Pastahanesi'ne geçerlerdi.
Tanıklık Suut Kemal Yetkin, Ataç ve Tanpınar İle Tanışmam, Meydan, Nisan 1979. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 183.
Necip Fazıl kendini Kısakürek hanedanının prensi sayardı. Arkadaşları ona pastanede Prens diye seslenirdi. Bir gün 2,5 liralık hesap için garsonla tartıştı. Garsonun defterinde hesabın adı Prensin hesabı çıkınca garsona yirmi lira bahşiş verdi.
Tanıklık Şevket Rado, Edebiyatta Gençlik Hâtıraları, Hayat Tarih Mecmuası, 1 Haziran 1978. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 184.
Necip Fazıl, Tanpınar ve Ahmet Kutsi Tecer burada saf şiir için bir dergi tasarladı. Adını üçünün adlarının baş harflerinden KAFHAN koydular. Dergi bu üç şairden başkasına kapalı olacaktı. Hiç çıkmadı.
Tanıklık Necip Fazıl Kısakürek, Bâbıâli, 1975. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 185.
Sezai Karakoç Mülkiye öğrencisiyken öteki fakültelerden arkadaşlarını toplardı. Hep birlikte Necip Fazıl'ın 1950'lerde bu pastanede yaptığı toplantılara giderlerdi.
Tanıklık Sezai Karakoç, Hatıralar XLIV, Diriliş, 19 Mayıs 1989. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 185.
Ahmet Oktay 1940'ların sonunda on beş on altı yaşındaydı. Yılmaz Gruda'nın ısrarıyla bu çevreye katıldı. İki genç şair pastaneyi enikonu muhafazakar buldu. Kısa sürede başka mekanlara yöneldiler.
Tanıklık Ahmet Oktay, İnsan Yazar Kitap, 1995 ve Gizli Çekmece, 2004. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 185-186.
Yaşar Nabi buraya Varlık'ın yazılarıyla dolu çantasıyla gelirdi. Necip Fazıl 1935'te Ağaç dergisinin kadrosunu burada topladı. Şiirleri burada okudu, tashihleri pastanenin masalarında yaptı.
Tanıklık Turan Tanyer, Ankara'da Eski Mekânlar, Kitap-lık, Ocak 2006. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 186.
Hisar Topluluğu bu pastanede kuruldu. Kurucular Mehmet Çınarlı ile İlhan Geçer'i derginin sahibi ve sorumlu müdürü seçti. Valiliğe verilecek dilekçe ve beyannameleri de pastanede doldurdular.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Sanatçı Dostlarım, 1979. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 186.
Dergiye önce Ankara Kalesi'ne gönderme yapan Kale adı düşünüldü. Sondaki e sesi söylenişte düştüğü için Hisar'da uzlaşıldı. İlk sayı 16 Mart 1950'de çıktı. Dergi aralıklarla 1981'e kadar yaşadı.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Hisar'dan Hatıralar, Türk Dili, Mayıs 1987. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 187.
Hisarcılar hafta içi her gün iki üç saatlerini, hafta sonu günün yarısını pastanede geçirirdi. Malik Aksel bu yüzden onları pastanenin ortadireği sayıyor. Yazılar ve klişeler masalarda elden ele dolaşırdı.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Altmış Yılın Hikâyesi, 1999 ve Malik Aksel, Sanat ve Folklor. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 188.
Pastane 1955'te Ulus İş Hanı yapılırken çevre düzenlemesinde yıkıldı. Mahmut Makal Mayıs 1955'te pastanenin yıkıldığını yazıyor. Tonga buradan yıkımın büyük olasılıkla Nisan 1955'te olduğu sonucuna varıyor.
Tanıklık Mahmut Makal, Ahmet, İsmail, Hacı, Şimdilik, Mayıs 1955. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189.
Ümit Yaşar Oğuzcan her yeni kitabını Üç Nal'da bir ziyafetle kutlardı. Hisarcılar sohbeti Üç Nal'da başlatıp sabaha kadar açık İstanbul Pastahanesi'nde sürdürürdü.
Tanıklık Mehmet Çınarlı, Sanatçı Dostlarım, 1979 ve Türk Dili, Mayıs 1987. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 230.
Hisar'ı kuracak gençler hece ustalarıyla bu evde tanışır. Sonra Halkevi'nin aylık şiir günlerine katılırlar. Dergiyi çıkarma kararını İstanbul Pastahanesi'ndeki sohbetlerde verirler.
Tanıklık Halil Soyuer, Şair Dostlarım, 2004. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 272-273.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Ulus Meydanı · Tarihi · yaklaşık 40 m
Ulus Zafer Anıtı · Tarihi · yaklaşık 50 m
Anafartalar Çarşısı · Mimari · yaklaşık 70 m
Sümerbank Binası · Mimari · yaklaşık 80 m

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Tanyer, Turan. Ankara Ansiklopedisi - 11. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 58 (2024), s. 153 vd. 2024. Kaynağa git
Dinçer, Güven. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git
Tunçer, Mehmet. 20. Yüzyıl Başlarında Tahtakale, Karaoğlan Çarşısı ve Taşhan’dan Ulus Merkezi’ne Dönüşüm. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 18-35. 2014. Kaynağa git
Tanyer, Turan. Ankara Ansiklopedisi - 9. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 52 (2021), s. 495 vd. 2021. Kaynağa git
Şeyma Balcı. Modernleşme bağlamında Cumhuriyetten günümüze değişen Ankara lokantaları. Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Bölümü. 2008. Kaynağa git
Ayşegül Yüksel. Erken cumhuriyet döneminde gündelik yaşamın mekansal izdüşümleri: Ankara Anafartalar Caddesi. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git
Kumsar, İsmail Alper. Ercüment Ekrem Talu’nun Yazılarında Ankara. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 8(2), s. 389-402. DOI: 10.5505/jas.2020.06978. 2020. Kaynağa git
Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git
Özlem Makbule Taşkıran. Atatürk Döneminde Ankara'da günlük yaşam. Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.

İstanbul Pastanesi

1923-1955

Öteki adları İstanbul Pastahanesi, İstanbul Pasta Salonu.

Bu mekan bugün yok. Yerinde bugün Ulus İşhanı var.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Anılarda İstanbul Pastanesi

Pastane Ulus'ta Karaoğlan Caddesi'nde, Zincirli Camii ile Taş Han'ın karşısında açıldı. Ankaralı Hafız Bey'in yaptırdığı otelin alt katıydı. Rizeli Matrakçıoğullarından Ali Rıza Bey burayı 15 Ocak 1923'ten itibaren kiraladı.

Tanıklık Enver Behnan Şapolyo, Atatürk ve Seymen Alayı, 1971. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 177.

Mehmed Kemal'e göre Ali Rıza Bey Avrupa'da han, hamam ve apartman yaptırmış biriydi. Ankara'ya cebinde yalnız 20 lirayla geldi. Malik Aksel onun gençliğinde İskandinavya'ya kadar gezdiğini yazıyor.

Tanıklık Mehmed Kemal, Haber Peşinde 50 Yıl, 1993 ve Malik Aksel, Sanat ve Folklor, 2011. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 177.

Garsonlar kimseye ne içeceğini sormazdı. Yahya Akengin bunun hikayesini anlatıyor. Sahibi gençliğinde parasızken yağmurda bir kahveye sığınmış, çay içmeyince dışarı çıkarılmış. Bir gün dükkan açarsa kimseyi zorlamamaya o gün karar vermiş.

Tanıklık Yahya Akengin, Tonga ile mülakat, 2013. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 178.

Burhan Asaf 1929'da pastaneyi Ankara'nın en sağlam kurumlarından sayıyor. Gündüz, akşam ve barlar dağıldıktan sonra da bir ihtiyaç olduğunu yazıyor. Yine de köşebaşı kahvesi havasını eleştiriyor. Viyana usulü bir kahveye dönüşmesini öneriyor.

Tanıklık Burhan Asaf Belge, Şehirde Geçerken, Hâkimiyet-i Milliye, 30 Ocak 1929. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 178-179.

Hikmet Feridun Es 1933'te pastanenin yerini tarif ediyor. Hâkimiyet-i Milliye meydanında büyük abidenin önünden yukarı yürünür, pastane sol kolda kalır. Ankara'daki dostlar posta ve tren saatlerinde buraya koşar.

Tanıklık Hikmet Feridun Es, Güzel Ankara'yı Tanıyalım, Akşam, 11 Kasım 1933. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 179.

Pastane sivil polislerin gözü altındaydı. Ziyaretçiler ajanları kısa sürede tanıdı. Bir ajan yanlarına oturunca masaya mukavvadan bir balık resmi koyarlardı. Balık, Milli Emniyet için kullanılan MAH kısaltması ile Arapça mahi sözcüğü arasındaki benzerliğe gönderme yapıyordu.

Tanıklık İhsan Sabri Çağlayangil, Geçmiş Yıllarda Ankara, Ankara Söyleşileri, 1986, Şenyapılı 2005 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 181.

Sadri Ertem salonun ortasında yan yana getirilmiş iki masanın başında otururdu. Az konuşur ama son sözü o söylerdi. Şahap Sıtkı'ya göre buradaki edebi kavgaları hep Sadri Ağabey tatlıya bağlardı.

Tanıklık Samet Ağaoğlu, İlk Köşe, 1978 ve Şahap Sıtkı İlter, Sadri Ağabey, Vakit, 17 Kasım 1943. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 182.

Samet Ağaoğlu çocukken İstiklal Mahkemesi'nin verdiği idamların infazını bu pastanenin pencerelerinden izledi. Bu gözlem sonra Korku ve Neticesi adlı hikayesine girdi.

Tanıklık Samet Ağaoğlu, İlk Köşe, 1978. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 182.

Tanpınar ile Suut Kemal Yetkin Taş Mektep'in lojmanında aynı odada kalıyordu. Dersten sonra tozlu yoldan Ankara Palas'a yürürlerdi. Oteldeki Haşet Kitabevi'nde yeni kitaplara bakar, sonra İstanbul Pastahanesi'ne geçerlerdi.

Tanıklık Suut Kemal Yetkin, Ataç ve Tanpınar İle Tanışmam, Meydan, Nisan 1979. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 183.

Necip Fazıl kendini Kısakürek hanedanının prensi sayardı. Arkadaşları ona pastanede Prens diye seslenirdi. Bir gün 2,5 liralık hesap için garsonla tartıştı. Garsonun defterinde hesabın adı Prensin hesabı çıkınca garsona yirmi lira bahşiş verdi.

Tanıklık Şevket Rado, Edebiyatta Gençlik Hâtıraları, Hayat Tarih Mecmuası, 1 Haziran 1978. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 184.

Necip Fazıl, Tanpınar ve Ahmet Kutsi Tecer burada saf şiir için bir dergi tasarladı. Adını üçünün adlarının baş harflerinden KAFHAN koydular. Dergi bu üç şairden başkasına kapalı olacaktı. Hiç çıkmadı.

Tanıklık Necip Fazıl Kısakürek, Bâbıâli, 1975. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 185.

Sezai Karakoç Mülkiye öğrencisiyken öteki fakültelerden arkadaşlarını toplardı. Hep birlikte Necip Fazıl'ın 1950'lerde bu pastanede yaptığı toplantılara giderlerdi.

Tanıklık Sezai Karakoç, Hatıralar XLIV, Diriliş, 19 Mayıs 1989. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 185.

Ahmet Oktay 1940'ların sonunda on beş on altı yaşındaydı. Yılmaz Gruda'nın ısrarıyla bu çevreye katıldı. İki genç şair pastaneyi enikonu muhafazakar buldu. Kısa sürede başka mekanlara yöneldiler.

Tanıklık Ahmet Oktay, İnsan Yazar Kitap, 1995 ve Gizli Çekmece, 2004. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 185-186.

Yaşar Nabi buraya Varlık'ın yazılarıyla dolu çantasıyla gelirdi. Necip Fazıl 1935'te Ağaç dergisinin kadrosunu burada topladı. Şiirleri burada okudu, tashihleri pastanenin masalarında yaptı.

Tanıklık Turan Tanyer, Ankara'da Eski Mekânlar, Kitap-lık, Ocak 2006. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 186.

Hisar Topluluğu bu pastanede kuruldu. Kurucular Mehmet Çınarlı ile İlhan Geçer'i derginin sahibi ve sorumlu müdürü seçti. Valiliğe verilecek dilekçe ve beyannameleri de pastanede doldurdular.

Tanıklık Mehmet Çınarlı, Sanatçı Dostlarım, 1979. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 186.

Dergiye önce Ankara Kalesi'ne gönderme yapan Kale adı düşünüldü. Sondaki e sesi söylenişte düştüğü için Hisar'da uzlaşıldı. İlk sayı 16 Mart 1950'de çıktı. Dergi aralıklarla 1981'e kadar yaşadı.

Tanıklık Mehmet Çınarlı, Hisar'dan Hatıralar, Türk Dili, Mayıs 1987. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 187.

Hisarcılar hafta içi her gün iki üç saatlerini, hafta sonu günün yarısını pastanede geçirirdi. Malik Aksel bu yüzden onları pastanenin ortadireği sayıyor. Yazılar ve klişeler masalarda elden ele dolaşırdı.

Tanıklık Mehmet Çınarlı, Altmış Yılın Hikâyesi, 1999 ve Malik Aksel, Sanat ve Folklor. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 188.

Pastane 1955'te Ulus İş Hanı yapılırken çevre düzenlemesinde yıkıldı. Mahmut Makal Mayıs 1955'te pastanenin yıkıldığını yazıyor. Tonga buradan yıkımın büyük olasılıkla Nisan 1955'te olduğu sonucuna varıyor.

Tanıklık Mahmut Makal, Ahmet, İsmail, Hacı, Şimdilik, Mayıs 1955. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189.

Ümit Yaşar Oğuzcan her yeni kitabını Üç Nal'da bir ziyafetle kutlardı. Hisarcılar sohbeti Üç Nal'da başlatıp sabaha kadar açık İstanbul Pastahanesi'nde sürdürürdü.

Tanıklık Mehmet Çınarlı, Sanatçı Dostlarım, 1979 ve Türk Dili, Mayıs 1987. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 230.

Hisar'ı kuracak gençler hece ustalarıyla bu evde tanışır. Sonra Halkevi'nin aylık şiir günlerine katılırlar. Dergiyi çıkarma kararını İstanbul Pastahanesi'ndeki sohbetlerde verirler.

Tanıklık Halil Soyuer, Şair Dostlarım, 2004. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 272-273.

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git

Tanyer, Turan. Ankara Ansiklopedisi - 11. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 58 (2024), s. 153 vd. 2024. Kaynağa git

Dinçer, Güven. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git

Tunçer, Mehmet. 20. Yüzyıl Başlarında Tahtakale, Karaoğlan Çarşısı ve Taşhan’dan Ulus Merkezi’ne Dönüşüm. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 18-35. 2014. Kaynağa git

Tanyer, Turan. Ankara Ansiklopedisi - 9. Kebikeç: İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı 52 (2021), s. 495 vd. 2021. Kaynağa git

Şeyma Balcı. Modernleşme bağlamında Cumhuriyetten günümüze değişen Ankara lokantaları. Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Bölümü. 2008. Kaynağa git

Ayşegül Yüksel. Erken cumhuriyet döneminde gündelik yaşamın mekansal izdüşümleri: Ankara Anafartalar Caddesi. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git

Kumsar, İsmail Alper. Ercüment Ekrem Talu’nun Yazılarında Ankara. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 8(2), s. 389-402. DOI: 10.5505/jas.2020.06978. 2020. Kaynağa git

Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git

Özlem Makbule Taşkıran. Atatürk Döneminde Ankara'da günlük yaşam. Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.