Kayıp mekan
Kızılırmak Kahvesi
1920'ler-1953
Öteki adları Kızılırmak Kıraathanesi.
Bu mekan bugün yok. Kahvenin olduğu dükkanlar 1950'lerde yıkıldı, yerine Ulus Çarşısı ve iş hanı yapıldı.
Kızılırmak Kahvesi Ulus'ta İstanbul Pastanesi'nin yanındaydı. Hikmet Feridun Es 1933'te burada kadınların erkeksiz bile oturabildiğini yazar ve bunu İstanbul'a göre bir inkılap sayar. Ceyhun Atuf Kansu ise kahveyi öğrencilerin, gençlerin ve küçük memurların gürültülü buluşma yeri olarak anar. Kahve 1950'lerde istimlakle yıkıldı.
Nerede
Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.
Tonga 2016 s. 294 Ulus'ta İstanbul Pastahanesi'nin yanında diyor. Dinçer 2014 s. 41 Kızılırmak Kıraathanesi'nin Öğretmen Okulu'nun Sümerbank'a bakan cephesinin önünde, ahşap İstanbul Oteli ve Pastanesi ile aynı sırada olduğunu yazıyor. Dinçer s. 45 bu sırayı Anafartalar Caddesi'nin Sümerbank karşısındaki kesiminde, meydan köşesinden Zafer Sokağı'na kadar gösteriyor. Özaloğlu 2006 s. 244'teki tanık kıraathaneyi Yeni Sinema'nın tam karşısında, bugünkü Anafartalar Çarşısı'nın yerinde anıyor.
Anılarda Kızılırmak Kahvesi
Hikmet Feridun Es 1933'te Kızılırmak Kahvesi'nde kadınların erkeksiz bile oturabildiğini yazar. İstanbul'da kadınlar kahveye giremezken bunu bir inkılap sayar. Kahve Ulus'ta İstanbul Pastahanesi'nin yanındadır.
Tanıklık Hikmet Feridun Es, 11 Teşrinisani 1933 tarihli yazı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 294.
Kaynakların ayrıştığı yerler
- Yerinde bugün Anafartalar Çarşısı var. Dinçer s. 41 dükkanların 1953 istimlakinde yıkıldığını, s. 59 ise yıkımın 1955'te Ulus Çarşısı için yapıldığını yazıyor. Kaynak kendi içinde iki yıl veriyor.
Yakında bugün görebileceğin yerler
- Ulus Meydanı · Tarihi · yaklaşık 50 m
- Ulus Zafer Anıtı · Tarihi · yaklaşık 70 m
- Anafartalar Çarşısı · Mimari · yaklaşık 70 m
- Sümerbank Binası · Mimari · yaklaşık 80 m
Kaynakça
- Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
- Dinçer, Güven. Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İDEALKENT, Cilt 5, Sayı 11, s. 36-60. 2014. Kaynağa git
- Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git
Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.