Kayıp mekan

Kutlu Pastanesi

1936-1950'ler

Öteki adları Kutlu Pastahanesi, Kutlu, Kutlu Pasta Salonu, Yeni Kutlu Pasta Salonu, Mutlu Lokantası.

Bu mekan bugün yok. Pastanenin 1939'dan sonraki yeri Ragıp Devres Apartmanı'ydı. Apartman yıkıldı, yerine Ragıp Devres İş Hanı yapıldı.

Kutlu Pastanesi 1936'da Atatürk Bulvarı'nda açıldı. 1939'da Bulvar'ın karşı yakasında İzmir Caddesi köşesine taşındı. Akşamları orkestranın çaldığı, içki de verilen şık bir salondu. Baki Süha Ediboğlu'nun anlattığına göre Orhan Veli Yaprak dergisinin yazılarını ve sayfa düzenini burada hazırlardı. Bedri Rahmi ile Eren Eyuboğlu'nun resim sergisi Ekim 1943'te bu salonda açıldı.

Nerede

Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.

Tonga 2016 s. 194 Atatürk Bulvarı üzerinde, bugünkü İzmir Caddesi köşesinde, Kutlu Pansiyon Evi'nin alt katı diyor. Arkitekt 1936 sayı 68 binayı Atatürk Bulvarı'nda köşe başında bir arsada gösteriyor ve zemin katta pasta salonu ile banka olduğunu yazıyor. SMB 2014 kataloğu s. 28-29 Kutlu Pansiyon Evi için Atatürk Bulvarı No 76, İzmir Caddesi köşesi diyor. Tanyer, Ankara Ansiklopedisi 2, s. 444-445 ise pastanenin 1 Mayıs 1936'da Bulvar'ın karşı yakasında açıldığını, 1939'da Atatürk ve İzmir caddelerinin birleştiği köşedeki Ragıp Devres Apartmanı'nın altına taşındığını yazıyor. Çizgen 1990 İzmir Caddesi'nden Bulvar'a çıkışta solda Kutlu, sağda Özen diyor. Bayraktar 2016 s. 73 İzmir Caddesi'ne girerken solda Kutlu, sağda Özen diyor. Özaloğlu 2006 s. 183'teki tanık M. Ş. Onaran Sıhhiye'den Kızılay'a giderken ikisinin de sağ kolda olduğunu söylüyor. Toros 1992 yeri şimdiki Yapı Kredi Bankası'nın bulunduğu yer olarak tarif ediyor.

Haritada göster

Anılarda Kutlu Pastanesi

Ertuğrul Şevket 1939'da Kutlu ile Özen'i Paris'in Rue de la Paix'sinden aşağı saymıyor. Kaldırıma uzanan renkli tentelerin altını şık kadın ve erkeklerin doldurduğunu yazıyor.
Tanıklık Ertuğrul Şevket, Ankara'da Bahar, Yedigün, 9 Mayıs 1939. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.
Kutlu, bekarların barınma sorunu için yapılan Kutlu Pansiyon Evi'nin alt katında açıldı. Öğlen ve akşam hafif yemek ve içki verilirdi. Akşamları bir orkestra oda müziği çalardı.
Tanıklık Arkitekt 1936; Turan Tanyer 2006 s. 34; Semih Günver 1990, Tonga 2016 s. 194-195 aktarımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 194-195.
Nevval Çizgen'e göre İzmir Caddesi'nden bulvara çıkışta Özen sağda, Kutlu soldaydı. Kutlu zakkumlar ve çiçeklerle süslüydü. Akşamları bir Beyaz Rus piyano çalardı.
Tanıklık Nevval Çizgen, Eski Tatlarda Ankara, Argos, Haziran 1990, s. 81. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 195.
Şahap Sıtkı arkadaş grubunun Ulus'tan kopuşunu anlatıyor. Karpiç'i soğuk ve pahalı buldular. Yanan Milli Eğitim Bakanlığı'nın altındaki küçük meyhaneyi de bıraktılar. Kutlu ile Mühendisler Birliği'nin geniş salonuna taşındılar.
Tanıklık Şahap Sıtkı İlter, Gene O Galeri, Dost, Nisan 1965, s. 23. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 195.
Melih Cevdet Kutlu'yu Paris kahvelerine benzetiyor. Üst katta bir satranç kulübü vardı. Başbakan Şükrü Saraçoğlu akşamları orada satranç oynardı.
Tanıklık Melih Cevdet Anday, Akan Zaman Duran Zaman 1, 1984, s. 253. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 195-196.
Oktay Rifat ile Melih Cevdet ileri şiirin ilkelerini kahvede konuştu. Vardıkları ilk karar şiirin primitif olması gerektiğiydi.
Tanıklık Oktay Rifat, Orhan Veli'nin Ardından El Ele, Son Yaprak, 1951. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 196-197.
Baki Süha Ediboğlu, Oktay Rifat ile 1940 yazında Kutlu'da tanıştı. Onları Orhan Veli tanıştırdı. Oktay ile Orhan dondurma yiyip bir eleştiriye cevap hazırlıyordu. Orhan Yaprak dergisinin yazılarını ve sayfa düzenini Kutlu'da hazırlardı.
Tanıklık Baki Süha Ediboğlu, Bizim Kuşak ve Ötekiler, 1968, s. 151, 156. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 197.
Füruzan Hüsrev Tökin 1941'de her akşam Kutlu'da toplandıklarını yazıyor. Oradan Bomonti'ye içmeye giderlerdi. Toplantıları Sadri Ertem yönetirdi.
Tanıklık Füruzan Hüsrev Tökin, Öldü Ölümden Bir Şeyler Umarak, Yeditepe, 15 Kasım 1956. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 197.
Ayhan Sümer'e göre Kutlu'da ayda bir şiir ve edebiyat matinesi yapılırdı. Ataç, Ahmet Kutsi Tecer ve Dıranas bu matinelere katılırdı.
Tanıklık Ayhan Sümer, Güven Tunç, Bir Aşk Bir Hayat Bir Şehir, 2011, s. 36. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 197-198.
Ataç ile Oktay Rifat Kutlu'da kavga etti. Ataç bastonuyla Oktay'ın üstüne yürüdü. “Seni meşhur eden ellerim kırılsın” diye bağırdı.
Tanıklık Şinasi Özdenoğlu, Anılar ve Portreler, 2000, s. 30. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 198.
Adalet Ağaoğlu ortaokul ve lise yıllarında Kutlu'ya iki kez götürüldü. Onu ve kardeşi Ayhan Sümer'i akrabaları Haydar Amca götürmüştü. Burada on beş günde bir Dıranas, Ataç ve Cahit Sıtkı buluşurdu. Adalet, Dıranas'ın onu görmesini beklerdi.
Tanıklık Adalet Ağaoğlu, Tonga ile faks yoluyla mülakat, 15 Ağustos 2013. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 198.
Bedri Rahmi ile Eren Eyuboğlu'nun sergisi 6-21 Ekim 1943'te Kutlu'da açıldı. Daha uygun bir yer bulunamamıştı. İsmet İnönü sergiyi gezdi ve eserlerin çoğu satıldı.
Tanıklık Ulus, 1 Ekim 1943, s. 2; Ömer Faruk Şerifoğlu, Bedri Rahmi Eyuboğlu, 2011, s. 47. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 199.
Sadri Ertem'in yönettiği toplantılar Kutlu, Bomonti ve Buket'te başlamıştı. Sonra Şükran'da sürdü. Şahap Sıtkı dünyanın bütün şiir meselelerini kendilerinin çözdüğünü sandıklarını yazıyor.
Tanıklık Rauf Korkmaz 2002, s. 46; Şahap Sıtkı İlter, Büyük Doğu, 27 Mart 1959, s. 16. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 225.
Kutlu Pastanesi'nin binasını İş Bankası aldı. Burası Yenişehir'de açılan ilk banka şubesi oldu.
Tanıklık Beki L. Bahar, Efsaneden Tarihe Ankara Yahudileri, 2003, s. 114-116, Ulusoy Tunçel 2021 s. 34 aktarımı. Okuduğumuz kaynak Ayşe Ulusoy Tunçel, 2021, s. 34. Kaynaklar bu ayrıntıda ayrışıyor.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Pastane 1950'lerin sonunda bulunduğu apartman yıkılınca kapandı. Tanyer 2017'ye göre Ragıp Devres Apartmanı 1980'lerde Bağ-Kur'a kiralandı, sonra yıkıldı. Pastane 1939'dan sonra oradaysa 1950'lerin sonundaki yıkım bu binaya ait olamaz. Kapanış tarihi belirsiz.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Ankara Yeni Sahne · Tiyatro · yaklaşık 160 m
Sakarya Caddesi · Kültürel Miras · yaklaşık 190 m
Mareşal Atatürk Anıtı ve Zafer Meydanı · Tarihi · yaklaşık 190 m
Zafer Çarşısı Sahafları · Edebiyat · yaklaşık 190 m

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Bayraktar, Adile Nuray. Başkent Ankara’da Cumhuriyet Sonrası Yaşanan Büyük Değişim: Modern Yaşam Kurgusu ve Modern Mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(1), s. 67-80. DOI: 10.5505/jas.2016.69875. 2016. Kaynağa git
H.Metin Felekoğlu. Kamusal alanın gelişimi içinde sinemanın yeri; Ankara örneği. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git
Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git
Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git
Melih Cevdet Anday. Akan zaman, duran zaman. Adam Yayınları, 1984. 1984. Kaynağa git
Suna Aydın Altay. Erken Cumhuriyet Dönemi kültür ve sanat yaşamında Ankara imgesi. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı. 2021. Kaynağa git
Ayşe Ulusoy Tunçel. Beki L. Bahar'ın Eserlerinde Ankara. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 5(1), Nisan 2021, s. 22-39. 2021. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.

Kutlu Pastanesi

1936-1950'ler

Öteki adları Kutlu Pastahanesi, Kutlu, Kutlu Pasta Salonu, Yeni Kutlu Pasta Salonu, Mutlu Lokantası.

Bu mekan bugün yok. Pastanenin 1939'dan sonraki yeri Ragıp Devres Apartmanı'ydı. Apartman yıkıldı, yerine Ragıp Devres İş Hanı yapıldı.

Nerede

Mekanın sokağı biliniyor ama binası kesin değil. Haritadaki nokta yaklaşık, bu yüzden halka açık renkte ve ortası boş.

Anılarda Kutlu Pastanesi

Ertuğrul Şevket 1939'da Kutlu ile Özen'i Paris'in Rue de la Paix'sinden aşağı saymıyor. Kaldırıma uzanan renkli tentelerin altını şık kadın ve erkeklerin doldurduğunu yazıyor.

Tanıklık Ertuğrul Şevket, Ankara'da Bahar, Yedigün, 9 Mayıs 1939. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.

Kutlu, bekarların barınma sorunu için yapılan Kutlu Pansiyon Evi'nin alt katında açıldı. Öğlen ve akşam hafif yemek ve içki verilirdi. Akşamları bir orkestra oda müziği çalardı.

Tanıklık Arkitekt 1936; Turan Tanyer 2006 s. 34; Semih Günver 1990, Tonga 2016 s. 194-195 aktarımı. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 194-195.

Nevval Çizgen'e göre İzmir Caddesi'nden bulvara çıkışta Özen sağda, Kutlu soldaydı. Kutlu zakkumlar ve çiçeklerle süslüydü. Akşamları bir Beyaz Rus piyano çalardı.

Tanıklık Nevval Çizgen, Eski Tatlarda Ankara, Argos, Haziran 1990, s. 81. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 195.

Şahap Sıtkı arkadaş grubunun Ulus'tan kopuşunu anlatıyor. Karpiç'i soğuk ve pahalı buldular. Yanan Milli Eğitim Bakanlığı'nın altındaki küçük meyhaneyi de bıraktılar. Kutlu ile Mühendisler Birliği'nin geniş salonuna taşındılar.

Tanıklık Şahap Sıtkı İlter, Gene O Galeri, Dost, Nisan 1965, s. 23. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 195.

Melih Cevdet Kutlu'yu Paris kahvelerine benzetiyor. Üst katta bir satranç kulübü vardı. Başbakan Şükrü Saraçoğlu akşamları orada satranç oynardı.

Tanıklık Melih Cevdet Anday, Akan Zaman Duran Zaman 1, 1984, s. 253. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 195-196.

Oktay Rifat ile Melih Cevdet ileri şiirin ilkelerini kahvede konuştu. Vardıkları ilk karar şiirin primitif olması gerektiğiydi.

Tanıklık Oktay Rifat, Orhan Veli'nin Ardından El Ele, Son Yaprak, 1951. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 196-197.

Baki Süha Ediboğlu, Oktay Rifat ile 1940 yazında Kutlu'da tanıştı. Onları Orhan Veli tanıştırdı. Oktay ile Orhan dondurma yiyip bir eleştiriye cevap hazırlıyordu. Orhan Yaprak dergisinin yazılarını ve sayfa düzenini Kutlu'da hazırlardı.

Tanıklık Baki Süha Ediboğlu, Bizim Kuşak ve Ötekiler, 1968, s. 151, 156. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 197.

Füruzan Hüsrev Tökin 1941'de her akşam Kutlu'da toplandıklarını yazıyor. Oradan Bomonti'ye içmeye giderlerdi. Toplantıları Sadri Ertem yönetirdi.

Tanıklık Füruzan Hüsrev Tökin, Öldü Ölümden Bir Şeyler Umarak, Yeditepe, 15 Kasım 1956. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 197.

Ayhan Sümer'e göre Kutlu'da ayda bir şiir ve edebiyat matinesi yapılırdı. Ataç, Ahmet Kutsi Tecer ve Dıranas bu matinelere katılırdı.

Tanıklık Ayhan Sümer, Güven Tunç, Bir Aşk Bir Hayat Bir Şehir, 2011, s. 36. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 197-198.

Ataç ile Oktay Rifat Kutlu'da kavga etti. Ataç bastonuyla Oktay'ın üstüne yürüdü. “Seni meşhur eden ellerim kırılsın” diye bağırdı.

Tanıklık Şinasi Özdenoğlu, Anılar ve Portreler, 2000, s. 30. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 198.

Adalet Ağaoğlu ortaokul ve lise yıllarında Kutlu'ya iki kez götürüldü. Onu ve kardeşi Ayhan Sümer'i akrabaları Haydar Amca götürmüştü. Burada on beş günde bir Dıranas, Ataç ve Cahit Sıtkı buluşurdu. Adalet, Dıranas'ın onu görmesini beklerdi.

Tanıklık Adalet Ağaoğlu, Tonga ile faks yoluyla mülakat, 15 Ağustos 2013. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 198.

Bedri Rahmi ile Eren Eyuboğlu'nun sergisi 6-21 Ekim 1943'te Kutlu'da açıldı. Daha uygun bir yer bulunamamıştı. İsmet İnönü sergiyi gezdi ve eserlerin çoğu satıldı.

Tanıklık Ulus, 1 Ekim 1943, s. 2; Ömer Faruk Şerifoğlu, Bedri Rahmi Eyuboğlu, 2011, s. 47. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 199.

Sadri Ertem'in yönettiği toplantılar Kutlu, Bomonti ve Buket'te başlamıştı. Sonra Şükran'da sürdü. Şahap Sıtkı dünyanın bütün şiir meselelerini kendilerinin çözdüğünü sandıklarını yazıyor.

Tanıklık Rauf Korkmaz 2002, s. 46; Şahap Sıtkı İlter, Büyük Doğu, 27 Mart 1959, s. 16. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 225.

Kutlu Pastanesi'nin binasını İş Bankası aldı. Burası Yenişehir'de açılan ilk banka şubesi oldu.

Tanıklık Beki L. Bahar, Efsaneden Tarihe Ankara Yahudileri, 2003, s. 114-116, Ulusoy Tunçel 2021 s. 34 aktarımı. Okuduğumuz kaynak Ayşe Ulusoy Tunçel, 2021, s. 34. Kaynaklar bu ayrıntıda ayrışıyor.

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git

Bayraktar, Adile Nuray. Başkent Ankara’da Cumhuriyet Sonrası Yaşanan Büyük Değişim: Modern Yaşam Kurgusu ve Modern Mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(1), s. 67-80. DOI: 10.5505/jas.2016.69875. 2016. Kaynağa git

H.Metin Felekoğlu. Kamusal alanın gelişimi içinde sinemanın yeri; Ankara örneği. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı. 2013. Kaynağa git

Serpil Özaloğlu. Transformation of Ankara Between 1935-1950 in Relation with Everyday Life and Lived Spatiality. Doktora tezi, ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık. 2006. Kaynağa git

Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git

Melih Cevdet Anday. Akan zaman, duran zaman. Adam Yayınları, 1984. 1984. Kaynağa git

Suna Aydın Altay. Erken Cumhuriyet Dönemi kültür ve sanat yaşamında Ankara imgesi. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı. 2021. Kaynağa git

Ayşe Ulusoy Tunçel. Beki L. Bahar'ın Eserlerinde Ankara. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 5(1), Nisan 2021, s. 22-39. 2021. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.