Öztuğ ve Lale Pasajları
Kızılay'da İzmir 1 Caddesi'nin Ihlamur Caddesi'yle kesiştiği köşede iki pasaj yan yana durur. Köşedeki Lale Pasajı, bitişiğindeki Öztuğ Pasajı'dır. Ankaralılar yıllarca ikisine de Amerikan Pazarı dedi. Oysa ikisi ayrı yapılardır ve farklı yıllarda açıldı.
Öztuğ Apartmanı 1961'de konut ve pasaj olarak yapıldı, pasaj 1962'de açıldı. Yapının mimarı bilinmiyor. Pasaj apartmanın zemin ve bodrum katlarındadır. Caddeye açılan üç kapısından biri doğrudan alt kattaki çarşıya iner.
Lale Pasajı köşedeki Lale İş Merkezi'nin altındadır. Yapıyı Mustafa Kemal Yurttaş konut ve pasaj olarak tasarladı. Bina 1964'te bitti, pasaj 1965 ya da 1966'da açıldı. Bir kapısı İzmir 1 Caddesi'ne, öteki Ihlamur Caddesi'ne açılır. İki cadde böylece içeriden birbirine bağlanır. Üç metre genişliğindeki koridor boyunca yaklaşık aynı büyüklükte dükkanlar sıralanır.
Ad dönemin havasından geldi. Merve Kurt Kıral'a göre bu yıllarda Amerikan hayat tarzı gündelik hayatı dönüştürmüştü. Öztuğ'un dükkan sahipleri pasajın adını ilk Amerikan kotunun burada satılmasına bağlar. Lale'de de uzun süre Amerikan ürünleri satıldı.
Kıral'ın 2019'daki gözlemine göre iki pasaj da işliyor. Öztuğ'un bodrum ve zemin katında konfeksiyoncular ve terziler çalışıyor, eski daire katları büro olarak kullanılıyor. Lale'de Amerikan ürünlerinin yerini çoğunlukla kozmetik ve parfümeri dükkanları aldı. İki pasajın da tavanı betonarmedir ve içeri gün ışığı girmez. Vitrinler ve tabelalar cepheleri ilk tasarımlarından çok farklı bir görünüme soktu.
Anılarda Amerikan Pazarı
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
“Amerikan Pasajı’nın alt katında, benim Çin’den aldığım tabakları, adam yere serip satardı.” O yıllarda çok ithal mal ve eşya satılırdı. Herkes dışarıdan gelen şeylere çok düşkündü.
Tanıklık Küçüktaşdemir'in görüştüğü, 1920'lerde Ankara'da doğmuş, Meclis'te çalışmış bir kadın. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 195.
İzmir Caddesi'nde ilerleyince Amerikan Pazarı ya da Amerikan Pasajı dedikleri Öztuğ Pasajı gelirdi. İçindeki bazı dükkanlar yalnız kot satardı. “501 Lewis’lar meşhur olduğunda, Avrupa ilaçları lazım olduğunda da oralara koştururduk.”
Tanıklık Eser Ülkealan, Küçüktaşdemir'in 2017 görüşmesi. Okuduğumuz kaynak Güliz Küçüktaşdemir, 2018, s. 104.
Bu bölümün kaynakları
- Güliz Küçüktaşdemir. Kentin iç mekanları: Ankara belleğinde pasajlar, (1950-1980). Sanatta yeterlik tezi, Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Nurullah Ataç'ın evi · 1939'dan sonra · yaklaşık 30 m
- Ankara Sanat Tiyatrosu, Kızılay salonu · 1963-2020 · yaklaşık 30 m
- Barıkan Oteli · 1950'ler-1985 öncesi · yaklaşık 70 m
- Boğaziçi Pastanesi · 1947-1970'ler · yaklaşık 100 m
- Özen Pastanesi · 1930'lar-1960'lar · yaklaşık 110 m
Nasıl gidilir
Kızılay metro istasyonundan çıkıp Atatürk Bulvarı boyunca Sıhhiye yönüne yürüyün ve İzmir 1 Caddesi'ne sapın. Pasajlar caddenin Ihlamur Caddesi'yle kesiştiği köşede. İstasyondan yürüyüş yaklaşık 5 dakika sürer.
- İlçe
- Çankaya
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 380 m
- En yakın raylı istasyon
- Kızılay (M1, M2, M4 ve A1 Ankaray), kuş uçuşu 380 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Lale'nin girişindeki levhada yıllarca Amerikan Pazarı yazdı. Dükkan sahipleri Şubat 2018'de pasajın adını Zeytin Dalı Çarşısı-Lâle Pasajı olarak değiştirdi.
- 2.Kıral'a göre Kocabeyoğlu ve Bulvar pasajlarından sonra bu çevrede altı yıl hiç pasaj yapılmadı. Bu aranın ardından gelen ilk pasaj Öztuğ oldu.
- 3.Lale Pasajı'nın tasarımında 16 dükkan vardı. Bu sayı zamanla 19'a çıktı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Lale Pasajı'nın iki kapısı İzmir 1 Caddesi ile Ihlamur Caddesi'ni birbirine bağlar. Kıral'ın tarif ettiği yürüyüşte Moda Çarşısı'ndan Lale'ye, oradan Tiryaki Pasajı'na geçip yeniden Atatürk Bulvarı'na çıkılır.
- •Kocabeyoğlu ve Ülkealan pasajları aynı caddede, birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- Öztuğ ve Lale Pasajları nerede, nasıl gidilir?
- Kızılay metro istasyonundan çıkıp Atatürk Bulvarı boyunca Sıhhiye yönüne yürüyün ve İzmir 1 Caddesi'ne sapın. Pasajlar caddenin Ihlamur Caddesi'yle kesiştiği köşede. İstasyondan yürüyüş yaklaşık 5 dakika sürer.
- Giriş ücretli mi?
- Pasajlara girmek ücretsiz.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 15 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Kızılay'da İzmir 1 Caddesi'nin Ihlamur Caddesi köşesinde yan yana duran iki pasaj. Ankaralılar yıllarca ikisine de Amerikan Pazarı dedi.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Ülkealan Pasajı
Kızılay'da İzmir 1 Caddesi'nde, Necip Bey Apartmanı'nın zemin ve bodrum katlarına açılan pasaj. 1968'de açıldı, spor malzemesiyle tanınır.
MimariAnd Çarşısı
Atatürk Bulvarı'nda, 1938 tarihli And Apartmanı'nın yerinde yükselen çarşı ve iş hanı. Yürüyen merdiveni çokgen bir cam çatıdan ışık alır.
MimariKocabeyoğlu Pasajı
Atatürk Bulvarı ile İzmir 1 Caddesi'ni birbirine bağlayan pasaj. 1950'lerde iki apartmanın zemin ve bodrum katlarına açıldı, Ankara'nın ilk pasajlarından biri sayılır.
MimariSıhhiye Orduevi
Zafer Meydanı'nın kuzeyinde, Hale Gazinosu'nun yerinde 1930'ların başında yapılan subay orduevi. Mimarı kaynaklarda Holzmeister ya da Egli diye geçer.
MimariOnur Çarşısı
Kızılay'da Gazi Mustafa Kemal Bulvarı'nda, Rahmi Bediz ile Demirtaş Kamçıl'ın tasarladığı çarşı ve iş hanı. 1977'de açıldı, bulvarı Sümer ve Menekşe sokaklarına bağlar.
Mimariİnkılap Pasajı
Kızılay'da İnkılap Sokak'taki İnkılap Apartmanı'nın altında 1969'da açılan pasaj. Bodrumunda matbaacılar, üst katlarında barlar var.
Bu sayfa son olarak 20 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: openstreetmap.org, openstreetmap.org, openstreetmap.org, parselsorgu.tkgm.gov.tr
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.