Kayıp mekan

Özen Pastanesi

1930'lar-1960'lar

Öteki adları Özen Pastahanesi, Özen, Özen Şekerlemeci ve Pastacı.

Bu mekan bugün yok. Pastanenin olduğu Armağan Apartmanı yıkıldı.

Özen Pastanesi 1930'larda Atatürk Bulvarı ile bugünkü İzmir Caddesi'nin köşesinde açıldı. Kızı Meral Ataç'a göre Nurullah Ataç'ın günlerinin çoğu burada geçerdi. Oktay Rifat'ın anlattığına göre 1937 yazında burada Orhan Veli'ye ölçüsüz, uyaksız Saksılar şiirini okudu ve ikisi bunu yeni şiire ilk adım saydı. Pastane 1960'larda kapandı, binası yıkıldı.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Tonga'ya göre Atatürk Bulvarı ile Uçar Sokak'ın kesiştiği sağ köşede, dört katlı Armağan Apartmanı'nın altında. Uçar Sokak bugünkü İzmir Caddesi. Tonga 2016 s. 189, Tanyer 2009 ve 2006 aktarımıyla. Meral Ataç pastanenin bir yüzünün Uçar Sokak'ın başında olduğunu yazıyor, Tonga 2016 s. 191. Bayraktar 2016 s. 73 ve Gündoğan 2018 s. 43-44 bulvardan İzmir Caddesi'ne girerken Özen'i sağda, Kutlu'yu solda gösteriyor. 1942 Ankara Telefon Rehberi'nde adres Atatürk Bulvarı 48, Yenişehir, Yenal 2023 Ek 2 s. 176.

Haritada göster

Anılarda Özen Pastanesi

Özen 1930'ların ortasında Atatürk Bulvarı'nda açıldı. Bulvarın iki yanı o zaman akasya ve atkestanesi ağaçlarıyla kaplıydı. Pastane Uçar Sokak köşesinde, dört katlı Armağan Apartmanı'nın altındaydı. Uçar Sokak bugünkü İzmir Caddesi. Sahibi Hilmi Öz'dü.
Tanıklık Turan Tanyer, Ankara Kara Kalpaklı Kent, 2009 ve Cumhuriyet Dönemi Ankara'sının Sosyal Hayatından Sahneler, 2006, Tonga 2016 s. 189 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189.
Sonradan Servet Öz ikinci bir Özen açtı. Bu ikinci pastane Kızılay Genel Merkezi'nin bulunduğu binanın yanındaydı.
Tanıklık Turan Tanyer, 2009 ve 2006, Tonga 2016 s. 189 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189.
1955 tarihli bir gazete yazısı Özen'i yarı kahve, yarı pastane diye tanıtıyor. Bir bölümde pasta satılır, ötekinde oturulurdu. Yazın asfalttan iki karış yüksek, tenteli bir sundurma kurulurdu.
Tanıklık A. Ekin, Özen Pastahanesi, Halkçı, 18 Nisan 1955. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189-190.
Mutfakta İstanbul'daki Lebon'dan gelen Arnavut Argiri Tamburoğlu Usta çalışırdı. Pastane dondurması ve pastalarıyla ünlüydü. Ressam Cemil Eren iç duvarlarda ve tavanda uçuşan melek figürleri olduğunu anlatıyor.
Tanıklık Turan Tanyer, 2006 s. 34 ve Cemil Eren, Bir Duyarlıklı Adam Vüs'at O. Bener, 2011. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.
Atatürk 26 Mayıs 1938'de, Ankara'daki son gününde Özen'de kahve içti. Birkaç ziyaretten sonra gara gidip Balıkesir'e doğru yola çıktı.
Tanıklık Sevengül Sönmez, A'dan Z'ye Sabahattin Ali, 2009 s. 400. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.
Ertuğrul Şevket 1939'da Kutlu ile Özen'i Paris'in Rue de la Paix'sinden aşağı saymıyor. Kaldırıma uzanan renkli tentelerin altını şık kadın ve erkeklerin doldurduğunu yazıyor.
Tanıklık Ertuğrul Şevket, Ankara'da Bahar, Yedigün, 9 Mayıs 1939. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.
Ataç yıllarca Uçar Sokak'ta Hamdullah Suphi Tanrıöver'den kiraladığı bir evde oturdu. Kızı Meral'e göre Özen'in bir yüzü sokaklarının başındaydı. Ataç'ı görmek isteyen önce Özen'e uğrardı. Meral pastaneyi babasının ikinci evi sayıyor.
Tanıklık Meral Ataç, Küçükhanım Meralika, 2004 s. 134. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 191.
Güzin Dino, Ataç'ın Özen'de şair, yazar ve ressamları çevresinde topladığını yazıyor. Yaşar Kemal de bu toplantılara katılırdı. Sabahattin Ali Ankara'ya geldikçe Ataç'ı görmek için buraya uğrardı.
Tanıklık Güzin Dino, Gel Zaman Git Zaman, 2000 s. 106 ve Sevengül Sönmez, 2009 s. 400. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 192.
Nezihe Araz Kız Lisesi öğrencisiyken okul çıkışını geciktirip Ataç'ı beklerdi. Çankaya yolunun refüjlerine Hollanda'dan gelen laleler ekilmişti. Ataç her lale tarhını saygıyla selamlardı. Grubun ilk durağı Özen ya da Meram olurdu.
Tanıklık Nezihe Araz, Mustafa Kemal'in Ankara'sı, Başkent Söyleşileri, 1990 s. 215. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 192.
Gençler Ataç'ı Özen'de saatlerce beklerdi. İlhan Berk, Ataç'ın pazartesi günleri Ulus'ta çıkan Söyleşi'sini baştan sona ezberlerdi. Fırsat bulunca ona bir iki paragraf okumaya çalışırdı.
Tanıklık Ayhan Hünalp, Dağlara Giden Yollar, 1974 s. 95. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 192-193.
Tarık Dursun K. Ataç'ın gelişine saat ayarlanabileceğini yazıyor. Ataç ya Atatürk Lisesi'ndeki dersinden ya da çevirmen olduğu Çankaya Köşkü'nden gelirdi. Caddeye bakan setteki masaya oturup Fransız gazetelerinin eklerini okurdu.
Tanıklık Tarık Dursun K., Ben Unutmadan, 1994 s. 174. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 193.
Oktay Rifat 1937 yazında Orhan Veli ile Özen'de caddeye karşı oturduklarını anlatıyor. Ölçüsüz, uyaksız Saksılar şiirini okudu. Orhan cebinden Radiguet'den çevirdiği Kelebek'i çıkardı. Oktay bu anı yeni şiire ilk adım sayıyor.
Tanıklık Oktay Rifat, Orhan Veli'nin Ardından El Ele, Son Yaprak, 1 Şubat 1951. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 193-194.
İlhan Tarus'un Karınca Yuvası hikayesinde Özen'in vitrinleri kaldırıma taşar. Anlatıcı kalabalıktan kaçmak için karşı kaldırıma geçer. O tenha yolu kullananlardan biri de Nurullah Ataç'tır.
Romandan. Tanıklık İlhan Tarus, Karınca Yuvası, 1952 s. 24-25. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 194.
Ataç Gazi Terbiye Enstitüsü'nde ve 1941'den sonra Atatürk Lisesi'nde Fransızca öğretti. 7 Şubat 1952'de emekli oldu. Bundan sonra sanatçı dostlarıyla buluştuğu Özen Pastanesi'ndeki tartışmalarda daha ateşliydi.
Tanıklık Gülseren Mungan Yavuztürk, Ataç'ın Ankara'daki Sinema Günleri, 2016 s. 181. Okuduğumuz kaynak Gülseren Mungan Yavuztürk, 2016, s. 181.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Pastane 1930'ların ortasında açıldı. Tonga Tanyer 2009 ve 2006'ya dayanarak 1930'ların ortası diyor. Gündoğan Tanyer'in Edebiyatçı Mekânları yazısına dayanarak 1930'ların başı diyor. İkisi de 1930'lar dediği için haritada 1930'lar yazmak güvenli.
Pastane 1960'larda kapandı ve binası yıkıldı. Kaynaklar on yılda buluşuyor ama yıl vermiyor. Yenal bir yerde 1960'ların ilk yarısı, başka bir yerde 1960'ların sonu diyor. Tonga 1960'larda yıkıldığını söylüyor.

Yakında bugün görebileceğin yerler

Ankara Yeni Sahne · Tiyatro · yaklaşık 150 m
Mareşal Atatürk Anıtı ve Zafer Meydanı · Tarihi · yaklaşık 190 m
Zafer Çarşısı Sahafları · Edebiyat · yaklaşık 190 m
Sakarya Caddesi · Kültürel Miras · yaklaşık 200 m

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Bayraktar, Adile Nuray. Başkent Ankara’da Cumhuriyet Sonrası Yaşanan Büyük Değişim: Modern Yaşam Kurgusu ve Modern Mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(1), s. 67-80. DOI: 10.5505/jas.2016.69875. 2016. Kaynağa git
Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git
Esra Sazyek. Türk romanında Ankara. Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git
Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.

Özen Pastanesi

1930'lar-1960'lar

Öteki adları Özen Pastahanesi, Özen, Özen Şekerlemeci ve Pastacı.

Bu mekan bugün yok. Pastanenin olduğu Armağan Apartmanı yıkıldı.

Nerede

Haritadaki nokta adres düzeyinde, mekanın bulunduğu köşeyi ya da binayı gösteriyor.

Anılarda Özen Pastanesi

Özen 1930'ların ortasında Atatürk Bulvarı'nda açıldı. Bulvarın iki yanı o zaman akasya ve atkestanesi ağaçlarıyla kaplıydı. Pastane Uçar Sokak köşesinde, dört katlı Armağan Apartmanı'nın altındaydı. Uçar Sokak bugünkü İzmir Caddesi. Sahibi Hilmi Öz'dü.

Tanıklık Turan Tanyer, Ankara Kara Kalpaklı Kent, 2009 ve Cumhuriyet Dönemi Ankara'sının Sosyal Hayatından Sahneler, 2006, Tonga 2016 s. 189 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189.

Sonradan Servet Öz ikinci bir Özen açtı. Bu ikinci pastane Kızılay Genel Merkezi'nin bulunduğu binanın yanındaydı.

Tanıklık Turan Tanyer, 2009 ve 2006, Tonga 2016 s. 189 aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189.

1955 tarihli bir gazete yazısı Özen'i yarı kahve, yarı pastane diye tanıtıyor. Bir bölümde pasta satılır, ötekinde oturulurdu. Yazın asfalttan iki karış yüksek, tenteli bir sundurma kurulurdu.

Tanıklık A. Ekin, Özen Pastahanesi, Halkçı, 18 Nisan 1955. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 189-190.

Mutfakta İstanbul'daki Lebon'dan gelen Arnavut Argiri Tamburoğlu Usta çalışırdı. Pastane dondurması ve pastalarıyla ünlüydü. Ressam Cemil Eren iç duvarlarda ve tavanda uçuşan melek figürleri olduğunu anlatıyor.

Tanıklık Turan Tanyer, 2006 s. 34 ve Cemil Eren, Bir Duyarlıklı Adam Vüs'at O. Bener, 2011. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.

Atatürk 26 Mayıs 1938'de, Ankara'daki son gününde Özen'de kahve içti. Birkaç ziyaretten sonra gara gidip Balıkesir'e doğru yola çıktı.

Tanıklık Sevengül Sönmez, A'dan Z'ye Sabahattin Ali, 2009 s. 400. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.

Ertuğrul Şevket 1939'da Kutlu ile Özen'i Paris'in Rue de la Paix'sinden aşağı saymıyor. Kaldırıma uzanan renkli tentelerin altını şık kadın ve erkeklerin doldurduğunu yazıyor.

Tanıklık Ertuğrul Şevket, Ankara'da Bahar, Yedigün, 9 Mayıs 1939. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 190.

Ataç yıllarca Uçar Sokak'ta Hamdullah Suphi Tanrıöver'den kiraladığı bir evde oturdu. Kızı Meral'e göre Özen'in bir yüzü sokaklarının başındaydı. Ataç'ı görmek isteyen önce Özen'e uğrardı. Meral pastaneyi babasının ikinci evi sayıyor.

Tanıklık Meral Ataç, Küçükhanım Meralika, 2004 s. 134. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 191.

Güzin Dino, Ataç'ın Özen'de şair, yazar ve ressamları çevresinde topladığını yazıyor. Yaşar Kemal de bu toplantılara katılırdı. Sabahattin Ali Ankara'ya geldikçe Ataç'ı görmek için buraya uğrardı.

Tanıklık Güzin Dino, Gel Zaman Git Zaman, 2000 s. 106 ve Sevengül Sönmez, 2009 s. 400. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 192.

Nezihe Araz Kız Lisesi öğrencisiyken okul çıkışını geciktirip Ataç'ı beklerdi. Çankaya yolunun refüjlerine Hollanda'dan gelen laleler ekilmişti. Ataç her lale tarhını saygıyla selamlardı. Grubun ilk durağı Özen ya da Meram olurdu.

Tanıklık Nezihe Araz, Mustafa Kemal'in Ankara'sı, Başkent Söyleşileri, 1990 s. 215. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 192.

Gençler Ataç'ı Özen'de saatlerce beklerdi. İlhan Berk, Ataç'ın pazartesi günleri Ulus'ta çıkan Söyleşi'sini baştan sona ezberlerdi. Fırsat bulunca ona bir iki paragraf okumaya çalışırdı.

Tanıklık Ayhan Hünalp, Dağlara Giden Yollar, 1974 s. 95. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 192-193.

Tarık Dursun K. Ataç'ın gelişine saat ayarlanabileceğini yazıyor. Ataç ya Atatürk Lisesi'ndeki dersinden ya da çevirmen olduğu Çankaya Köşkü'nden gelirdi. Caddeye bakan setteki masaya oturup Fransız gazetelerinin eklerini okurdu.

Tanıklık Tarık Dursun K., Ben Unutmadan, 1994 s. 174. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 193.

Oktay Rifat 1937 yazında Orhan Veli ile Özen'de caddeye karşı oturduklarını anlatıyor. Ölçüsüz, uyaksız Saksılar şiirini okudu. Orhan cebinden Radiguet'den çevirdiği Kelebek'i çıkardı. Oktay bu anı yeni şiire ilk adım sayıyor.

Tanıklık Oktay Rifat, Orhan Veli'nin Ardından El Ele, Son Yaprak, 1 Şubat 1951. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 193-194.

İlhan Tarus'un Karınca Yuvası hikayesinde Özen'in vitrinleri kaldırıma taşar. Anlatıcı kalabalıktan kaçmak için karşı kaldırıma geçer. O tenha yolu kullananlardan biri de Nurullah Ataç'tır.

Romandan. Tanıklık İlhan Tarus, Karınca Yuvası, 1952 s. 24-25. Okuduğumuz kaynak Necati Tonga, 2016, s. 194.

Ataç Gazi Terbiye Enstitüsü'nde ve 1941'den sonra Atatürk Lisesi'nde Fransızca öğretti. 7 Şubat 1952'de emekli oldu. Bundan sonra sanatçı dostlarıyla buluştuğu Özen Pastanesi'ndeki tartışmalarda daha ateşliydi.

Tanıklık Gülseren Mungan Yavuztürk, Ataç'ın Ankara'daki Sinema Günleri, 2016 s. 181. Okuduğumuz kaynak Gülseren Mungan Yavuztürk, 2016, s. 181.

Kaynakların ayrıştığı yerler

Pastane 1930'ların ortasında açıldı. Tonga Tanyer 2009 ve 2006'ya dayanarak 1930'ların ortası diyor. Gündoğan Tanyer'in Edebiyatçı Mekânları yazısına dayanarak 1930'ların başı diyor. İkisi de 1930'lar dediği için haritada 1930'lar yazmak güvenli.

Pastane 1960'larda kapandı ve binası yıkıldı. Kaynaklar on yılda buluşuyor ama yıl vermiyor. Yenal bir yerde 1960'ların ilk yarısı, başka bir yerde 1960'ların sonu diyor. Tonga 1960'larda yıkıldığını söylüyor.

Kaynakça

Necati Tonga. Cumhuriyet Döneminde bir edebî muhit olarak Ankara (1923-1980). Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git

Bayraktar, Adile Nuray. Başkent Ankara’da Cumhuriyet Sonrası Yaşanan Büyük Değişim: Modern Yaşam Kurgusu ve Modern Mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi / Journal of Ankara Studies (VEKAM), 4(1), s. 67-80. DOI: 10.5505/jas.2016.69875. 2016. Kaynağa git

Hatice Gündoğan. Atatürk Devri Türk edebiyatında edebî çevre ve konu olarak Ankara (1920-1938). Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2018. Kaynağa git

Esra Sazyek. Türk romanında Ankara. Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. 2016. Kaynağa git

Zeynep Gökaydın Yenal. 1950 sonrası Ankara'nın değişen kent yaşamı ve pastanelerin mekânsal dönüşümü. Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı. 2023. Kaynağa git

Bu sayfa Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı. Anılar anlatanın adıyla aktarıldı. Son güncelleme 16 Ekim 2026.