Tekel Başmüdürlüğü Binası
Tekel Başmüdürlüğü Binası Ulus'ta, Atatürk Bulvarı'nın Bankalar Caddesi diye anılan kesimindedir. Eski fotoğraflarda Ziraat Bankası ile Merkez Bankası'nın karşısında, Lozan Palas ve Posta Sarayı ile aynı sırada görünür.
Binayı İnhisarlar Başmüdürlüğü için İtalyan mimar Giulio Mongeri tasarladı. Kaynakların çoğu binayı 1928'e tarihlendirir, yalnız bir tezde 1926 yılı da geçer. Mongeri yeni başkentte Osmanlı Bankası, Ziraat Bankası ve İş Bankası binalarını da tasarladı. Yapı Birinci Ulusal Mimarlık üslubundadır. L biçiminde dizilen kütleler bodrum ve zeminin üstüne iki kat yükselir, giriş köşedendir. Sekizgen köşe yükseltilmiş, üstüne kurşun kaplı bir kubbe oturtulmuştur. Köşe böylece bir kule görünümü alır. Köşedeki sekizgen giriş holünün tavanı tonozlarla daireye döner. Birinci katta aynı köşede başmüdürün odası vardı.
Ana caddeye bakan cephede üst iki katın orta akslarının yanındaki birer aks dışarı taşar. Bu çıkmalar altta taş desteklere oturur, üstte hatayi üslubunda kabartmalar taşır. Zemin ve ikinci kat pencereleri, kubbenin altındaki pencereler ve üçlü girişin açıklıkları sivri kemerlidir. Kenan Doğan'a göre üçgenli sütun başlıkları, demir parmaklıklar, alçı kabartmalı kemer alınlıkları, taş rozetler ve kule korkuluğundaki küçük kemer dizisi Osmanlı mimarlığından alınmıştır. Cepheler taş görünümlü sıvayla kaplıdır, arka cepheler öndekilerden çok yalındır.
Günce Uzgören'e göre bina 1972'de Garanti Bankası, Ziraat Bankası ve Birinci Meclis ile birlikte birinci derece kültür varlığı olarak tescil edildi. Kültür Envanteri'ne göre bina 2025'te UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne giren Modern Bir Cumhuriyet Başkentinin Planlanması ve İnşası alanının içindedir.
Bina bugün Yunus Emre Enstitüsü'nün başkanlık binası olarak kullanılıyor. Burası bir kamu kurumunun hizmet binasıdır, cepheyi bulvardan görebilirsiniz.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Onbeşinci Yıl Kıraathanesi · 1940'lar-1950'ler · yaklaşık 140 m
- Şükran Lokantası · 1930'lar-1950'ler · yaklaşık 170 m
- Kürdün Meyhanesi · 1930'lar-1962 · yaklaşık 170 m
- Tercüme Bürosu · 1940-1948 · yaklaşık 180 m
- Karpiç Lokantası · 1920'ler-1962 · yaklaşık 240 m
Nasıl gidilir
Ulus'ta, Atatürk Bulvarı'nın Bankalar Caddesi kesiminde, Ziraat Bankası Müzesi'nin karşısında. M1 metro hattının Ulus istasyonundan bulvara çıkıp Sıhhiye yönüne yaklaşık 5 dakika yürüyün.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,0 km
- En yakın raylı istasyon
- Ulus (M1), kuş uçuşu 340 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Doğan'a göre köşeyi kuleye dönüştüren bu biçim 19. yüzyıl sonunun bazı kamu yapılarında ve ahşap evlerde görülürdü.
- 2.Tekel'in Ankara'daki tek yapısı bu değildi. Sedad Hakkı Eldem'in 1937-1938'de Bakanlıklar'da yaptığı İnhisarlar Umum Müdürlüğü binası da aynı kurumundu.
- 3.Bodrumda ambarlar, mahzen ve kömürlükler, zemin katta ambarlar ve satış büroları vardı. En üst katın bir bölümü lojmandı.
- 4.Uzgören'e göre bulvarda 1956'da tescil edilen Sağlık Bakanlığı'ndan sonra ilk tescil edilen yapılar arasında bu bina da vardı.
Ziyaretçi ipuçları
- •Ziraat Bankası Müzesi caddenin karşı yakasında, PTT Pul Müzesi birkaç adım ötede.
- •Bina bir kamu kurumunun hizmet binası. Cepheyi Atatürk Bulvarı'ndan görebilirsiniz.
Sık sorulanlar
- Tekel Başmüdürlüğü Binası nerede, nasıl gidilir?
- Ulus'ta, Atatürk Bulvarı'nın Bankalar Caddesi kesiminde, Ziraat Bankası Müzesi'nin karşısında. M1 metro hattının Ulus istasyonundan bulvara çıkıp Sıhhiye yönüne yaklaşık 5 dakika yürüyün.
- Giriş ücretli mi?
- Dışarıdan görmek ücretsiz.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 10 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Cumhuriyet dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Ulus'ta Bankalar Caddesi kesiminde, Giulio Mongeri'nin tasarladığı 1928 tarihli İnhisarlar Başmüdürlüğü binası. Bugün Yunus Emre Enstitüsü'nün başkanlık binası.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Ankara Sanayi Mektebi
Temelleri 1901'de atılan, Osmanlı'dan bu yana aynı işi gören Ulus'un meslek okulu. Bugün Ulus Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.
Mimariİlk Etibank Binası
Sami Arsev'in tasarladığı, 1935-1936'da Bankalar Caddesi'nde yapılan ilk Etibank binası. Uzun süredir Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün tescil ve arşiv binası.
MimariEski Osmanlı Bankası Binası
Giulio Mongeri'nin Birinci Ulusal Mimarlık üslubunda tasarladığı, Bankalar Caddesi'nin ilk banka yapılarından köşe binası. Bina 2019'da Garanti Bankası şubesi olarak kullanılıyordu.
MimariMerkez Bankası Binası
Clemens Holzmeister'in tasarladığı, 1931-1933'te Bankalar Caddesi'nde yapılan Merkez Bankası binası. 1933'ten 1989'a bankanın merkeziydi, bugün Ankara Şubesi.
MimariUlus İşhanı
Ulus Meydanı'nda Zafer Anıtı'nın arkasında yükselen 1950'lerin iş hanı ve çarşısı. Yarışmayla seçilen proje Orhan Bozkurt, Orhan Bolak ve Gazanfer Beken'indir.
MimariAnafartalar Çarşısı
Ulus'ta 1960'ların giydirme cepheli çarşısı. İçinde Füreya Koral, Seniye Fenmen ve Nuri İyem'in eserleri duruyor.
Bu sayfa son olarak 20 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: kulturenvanteri.com, openstreetmap.org, yee.org.tr
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.