Ankara Sanayi Mektebi
Ankara Sanayi Mektebi Atatürk Bulvarı'nın Ulus ile Opera arasındaki kesiminde, doğu yakasında durur. Kübra Çeber'e göre okul Ulus'un merkezinde Osmanlı'dan Cumhuriyet'e aynı işlevi sürdürebilmiş tek eğitim yapısıdır.
Okul fakir ve kimsesiz erkek çocuklarını barındırıp onlara bir meslek öğretmek için kuruldu. Adı ilk kez 1872'de ıslahhane olarak geçer. 1876'da sanayi mektebine dönüştü ve uzun süre kiralık binalarda çalıştı. Yeni binanın temelleri 1901'de atıldı. Çeber'e göre inşaat parasızlık yüzünden 1909'da durdu, 1915'te yeniden başladı ve 1924'ten önce bitti. Erdoğan, Günel ve Narince ise okulun 1905'te açıldığını yazar, Günce Uzgören de yapıyı 1905'e tarihler.
Mimarı bilinmeyen yapı iki katlı bir yönetim ve derslik binası ile dikdörtgen bir iç avluyu üç yandan saran atölyelerden oluşur. Bulvar'a bakan yönetim binası simetrik bir düzende, taş yığma olarak yapıldı. Köşelerdeki gri andezit taşlar, basık kemerli pencereler ve kat silmeleri yalın cepheye hareket verir. 1924 haritasında avlunun ortasında görülen yuvarlak havuz Cumhuriyet döneminde kaldırıldı.
Okul 1911'den sonra kunduracılık, marangozluk, demircilik ve tesviye dallarında yoğunlaştı. Kurtuluş Savaşı yıllarında ve sonrasında bina bir süre Milli Müdafaa Vekaleti'ne ev sahipliği yaptı. 1930'a kadar devlet dairesi olarak kullanıldı, temel dersler kiralık tutulan Eti Palas'ta verildi. Ankara Sanat Okulu adıyla çalışan okul 1927'de Maarif Vekaleti'ne devredildi. 1943'te sanat enstitüsü, 1971'de meslek lisesi, 2000'de Anadolu meslek lisesi oldu.
Uzgören'e göre bina 1980'de ikinci derece kültür varlığı olarak tescil edildi. Aralık 2016'daki onarımda özgün mozaik zeminler fayans ve laminatla kapatıldı. Yine de Çeber'e göre okul planını ve cephelerini büyük ölçüde korudu. Bugün Ulus Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi adıyla eğitim veriyor. Okul çalıştığı için içeri girilemiyor, cephe Bulvar'dan görülebilir.
Anılarda Sanayi Mektebi
Yazarların ve tanıkların anlattıkları. Her anı anlatanın adıyla, okuduğumuz kaynağın sayfasıyla.
1921'de Ankara'ya elektrik yeni gelmişti. O yıl okulda gösterilen filmleri izledi. Kendi anlatımında gösterimin yeri bir lise olarak geçiyordu, Turan Tanyer araştırmasına dayanarak burayı Sanayi Mektebi diye düzeltti.
Tanıklık Bayramzade Fuat Efendi, Turan Tanyer'in derlemesinden. Okuduğumuz kaynak Elif Kaymaz, 2019, s. 73. Kaynaklar bu ayrıntıda ayrışıyor.
Bu bölümün kaynakları
- Elif Kaymaz. An Architectural History of the Movie Theaters in Ankara. Yüksek lisans tezi, ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi. 2019. Kaynağa git
Klemens'in Ankara kaynak taramasından derlendi. Konum ve tarihler ikinci bir kaynakla sınandı.
Bu çevrede artık olmayan mekanlar
Edebiyat tarihinde adı geçen, bugün yerinde olmayan yerler. Haritada iz halkasıyla duruyorlar.
- Şükran Lokantası · 1930'lar-1950'ler · yaklaşık 100 m
- Kürdün Meyhanesi · 1930'lar-1962 · yaklaşık 100 m
- Tercüme Bürosu · 1940-1948 · yaklaşık 110 m
- Karpiç Lokantası · 1920'ler-1962 · yaklaşık 170 m
- Akba Kitabevi · 1932-1968 · yaklaşık 190 m
Ziyaret bilgileri
- Giriş
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Bina bir lise olarak kullanılıyor, iç mekan ziyarete açık değil.
Nasıl gidilir
Okul Atatürk Bulvarı 9'da, Ulus Meydanı ile Opera arasında, Bulvar'ın doğu yakasında. M1 metro hattının Ulus istasyonundan yaklaşık 5 dakika yürüyün, okul PTT Genel Müdürlüğü'nün hemen güneyinde.
- İlçe
- Altındağ
- Kızılay'a uzaklık
- kuş uçuşu 2,1 km
- En yakın raylı istasyon
- Ulus (M1), kuş uçuşu 340 m
Mesafeler kuş uçuşu ölçülür; yürünecek yol daha uzundur.
Biliyor musunuz
- 1.Bulvar'ın Ulus kesimi bir zamanlar okulun adıyla Mekteb-i Sanayi Caddesi diye anılırdı. Cadde 1924 haritasında da bu adla geçer.
- 2.Çeber'e göre okulun planı 1911'de yayımlanan tip sanayi mektebi planıyla büyük ölçüde örtüşür. Okulun inşaatı o tarihte henüz bitmemişti.
- 3.Kurtuluş Savaşı yıllarında öğrenciler okulun atölyelerinde ordunun giyim ve eşya ihtiyacı için üretim yaptı.
- 4.Ana girişin üstündeki penceredeki izler burada 1933'ten önce kaldırılmış bir balkon olduğunu gösteriyor.
Ziyaretçi ipuçları
- •Okul çalışan bir lise, içeri girilemiyor. Cepheyi Atatürk Bulvarı'ndan görebilirsiniz.
- •Ziraat Bankası Müzesi Bulvar'ın karşı yakasında, Ulus Meydanı birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Sık sorulanlar
- Ankara Sanayi Mektebi nerede, nasıl gidilir?
- Okul Atatürk Bulvarı 9'da, Ulus Meydanı ile Opera arasında, Bulvar'ın doğu yakasında. M1 metro hattının Ulus istasyonundan yaklaşık 5 dakika yürüyün, okul PTT Genel Müdürlüğü'nün hemen güneyinde.
- Giriş ücretli mi?
- Dışarıdan görmek ücretsiz. Bina bir lise olarak kullanılıyor, iç mekan ziyarete açık değil.
- Gezmek ne kadar sürer?
- yaklaşık 10 dakika
- Hangi dönemden kalmadır?
- Osmanlı dönemine tarihlenir.
- Burada ne görülür?
- Temelleri 1901'de atılan, Osmanlı'dan bu yana aynı işi gören Ulus'un meslek okulu. Bugün Ulus Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.
Bu yer şu listelerde
Yakındaki benzer yerler
Tekel Başmüdürlüğü Binası
Ulus'ta Bankalar Caddesi kesiminde, Giulio Mongeri'nin tasarladığı 1928 tarihli İnhisarlar Başmüdürlüğü binası. Bugün Yunus Emre Enstitüsü'nün başkanlık binası.
MimariMerkez Bankası Binası
Clemens Holzmeister'in tasarladığı, 1931-1933'te Bankalar Caddesi'nde yapılan Merkez Bankası binası. 1933'ten 1989'a bankanın merkeziydi, bugün Ankara Şubesi.
Mimariİlk Etibank Binası
Sami Arsev'in tasarladığı, 1935-1936'da Bankalar Caddesi'nde yapılan ilk Etibank binası. Uzun süredir Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün tescil ve arşiv binası.
MimariEski Osmanlı Bankası Binası
Giulio Mongeri'nin Birinci Ulusal Mimarlık üslubunda tasarladığı, Bankalar Caddesi'nin ilk banka yapılarından köşe binası. Bina 2019'da Garanti Bankası şubesi olarak kullanılıyordu.
MimariUlus İşhanı
Ulus Meydanı'nda Zafer Anıtı'nın arkasında yükselen 1950'lerin iş hanı ve çarşısı. Yarışmayla seçilen proje Orhan Bozkurt, Orhan Bolak ve Gazanfer Beken'indir.
MimariAnafartalar Çarşısı
Ulus'ta 1960'ların giydirme cepheli çarşısı. İçinde Füreya Koral, Seniye Fenmen ve Nuri İyem'in eserleri duruyor.
Bu sayfa son olarak 20 Ekim 2026 tarihinde elden geçti. Ziyaret saatleri ve ücretler değişebilir; gitmeden önce kurumun kendi duyurusuna bakmanızı öneririz.
Kaynaklar: uluseml.meb.k12.tr, kulturenvanteri.com, openstreetmap.org
Konum verisi © OpenStreetMap katkıcıları, ODbL lisansıyla.
Bilgi eskimiş ya da konum yanlış mı? Bize yazın, birkaç gün içinde bakarız.