AOÇ Tarihi Bira Fabrikası

Turan Tanyer'e göre fabrika 1934'te Gazi Orman Çiftliği'nde küçük bir fabrika olarak kuruldu, açılışı aynı yılın ekim başında gazeteden duyuruldu. Fabrikada normal, siyah, salon ve salvator olmak üzere dört çeşit bira üretildi. 1936'da genişletme kararı alındı, Egli'nin tasarladığı yeni fabrika eskisinin bulunduğu alana yapıldı ve makineleri Çekoslovakya'daki Skoda firmasından getirildi. Fabrika 1938'de Devlet Ziraat İşletmeleri'ne, 1939'da İnhisar İdaresi'ne geçti, bira İnhisar Birası adını aldı ve üretimine 1990'larda son verildi.

• Falih Rıfkı Atay'a göre bira fabrikası Gazi çiftliği verimli olsun diye kurulmuştu, çiftliğe bakanlar Bomonti olmasa fabrikanın büyük kazanç getireceğini düşünüyordu. İstanbul'daki Bomonti fabrikasının avukatlığını yapan Ahmet İhsan Tokgöz ise hoşa gidecek bir bahane kullanırdı. “Arpa Ankara’da ise su İstanbul’dadır,” derdi.

  Tanıklık Falih Rıfkı Atay, Çankaya, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 352.

• Zeki Mesut başyazısında daha biradan tek yudum almadan Ankara Birası'nı övdü, duyduğuna göre bira ünlü Alman biralarıyla aynı kalitede olacaktı. Ona göre ucuz bira yapılabilirse birçok yerde Taşdelen gibi adlarla satılan suyun kadehine on kuruş vermektense on beş kuruşa bir şişe bira içilebilecekti.

  Alıntı Zeki Mesut, Hakimiyeti Milliye başyazısı, 1934, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 354.

• Zaman gazetesinin haberine göre Bomonti şirketinin yönetim kurulu başkanı ile bir müdürü Ankara'ya gidip yeni fabrikanın Bomonti'yle birleştirilmesini önerdi, ret cevabı aldı. Ankara fabrikası biranın Bomonti'ninkinden ucuza mal olacağını hesaplamıştı. Bomonti fabrikasından alınan on ton kavrulmuş arpa Ankara'ya taşındı, gerçek maliyet bira yapılınca anlaşılacaktı.

  Tanıklık Zaman gazetesi, 9 Teşrinievvel 1934, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 353.

• Fabrika açıldıktan sonra gazeteler Ankara Birası ilanlarıyla doldu. Bir ilan “Herkes Ankara birası içiyor” diyordu, bir başkası biranın neşe ve sıhhat verdiğini söylüyordu. Bir üçüncüsüne göre “Ankara birası sulu bir gıdadır.”

  Alıntı Ankara Birası gazete ilanları, 1934, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 356.

• Yeni fabrika için çok yüksek bir betonarme baca yapılmıştı. Egli'nin inşaat alanında olduğu bir gün şiddetli bir deprem oldu ve yeni baca sağa sola sallanmaya başladı. “Kalbim duracak gibi olmuştu,” diye yazdı, sonra salınım durdu ve tehlike atlatıldı.

  Tanıklık Ernst Arnold Egli, anıları, Tanyer aktarımıyla. Okuduğumuz kaynak Turan Tanyer, 2025, s. 357.